Tag Archives: Związek Odwetu

Cichociemni w dywersji

 

Cichociemni byli żołnierzami Armii Krajowej w służbie specjalnej

 


41_cc-Tobie-Ojczyzno-grupa-250x139 Cichociemni w dywersjiSpis treści:


 

Armia Krajowa była najliczniejszą, najdłużej działającą, a także stosującą najbardziej zróżnicowane formy walki konspiracyjną formacją zbrojną w okupowanej Europie. Była podziemnym Wojskiem Polskim.

soe-wykolejony-pociag-dywersja_2-250x175 Cichociemni w dywersjiSkładała się wyłącznie z ochotników, w szczytowym okresie swego istnienia liczyła aż 390 tys. żołnierzy! Liczebnie była liczniejsza niż Wojsko Polskie na początku 1939. Była armią bez koszar. W 1944 służyło w niej 10,8 tys. oficerów, w większości żołnierzy zawodowych. 

W latach 1942 – 1945 oddziały żołnierzy Polski Walczącej przeprowadziły ponad 110 tys. akcji zbrojnych oraz dywersyjnych, w tym ponad 2,3 tys. na transport (m.in. wykolejono 1,3 tys. pociągów z wojskiem i uzbrojeniem). Zabito w walce ponad 150 tys. niemieckich żołnierzy i policjantów oraz kolaborantów.

 

Formacje dywersyjne Armii Krajowej

soe-mina-kolejowa-250x244 Cichociemni w dywersji

Mina kolejowa

W trakcie swych działań AK tworzyła specjalne formacje dywersyjne: (20-04-1940) Związek Odwetu (sierpień 1940) Wachlarz (maj 1942) Organizację Specjalnych Akcji Bojowych Osa. 22 stycznia 1943 powołano Kierownictwo Dywersji (Kedyw) KG AK. Skupiał Związek Odwetu, Wachlarz, Tajną Organizację Wojskową oraz grupy bojowe Szarych Szeregów.

W czerwcu 1943 powołano Agat (akronim: anty-gestapo), którego dowódcą został Cichociemny, kpt. Adam Borys ps. Pług. W styczniu 1944 jednostka zmieniła nazwę na Pegaz (przeciw-gestapo), a w czerwcu 1944 na Parasol. Przeprowadziła wiele spektakularnych akcji, m.in. przeciwko hitlerowskim dygnitarzom, w tym śmiały zamach na kata Warszawy – Franza Kutscherę.

W powołanym rozkazem płk Stefana Roweckiego ps. Grot z 20 kwietnia 1940 Związku Odwetu walczyło 6 Cichociemnych, od lutego 1942 zastępcą komendanta był cichociemny mjr Henryk Krajewski ps. Trzaska.

W utworzonym w lecie 1941 Wachlarzu walczyło 27 Cichociemnych, tj. połowa z zrzuconych wówczas do Polski. Dowodzili wszystkimi Odcinkami:

Odcinek I (Lwów, Tarnopol, Płoskirów, Winnica, Żmerynka, Dniepropietrowsk) – Stanisław Gilowski ps. Gotur;
Odcinek II (Równe, Zwahel, Żytomierz, Kijów) – Jan Piwnik ps. Ponury;
Oddcinek III (Brześć, Pińsk, Dawidgródek) – Alfred Paczkowski ps. Wania;
Odcinek IV (Baranowicze, Słuck, Bobrujsk, Żłobin, Lida, Mińsk, Borysów, Orsza) – Tadeusz Sokołowski ps. Trop;
Odcinek V (Wilno, Dyneburg, Połock, Ryga) – Jan Smela ps. Wir

 

dywersja-pociag-250x153 Cichociemni w dywersji

W Kedywie walczyło ogółem 146 Cichociemnych, w tym 6 ze Związku Odwetu, 27 z Wachlarza oraz 20 w oddziałach partyzanckich. W Kedywie Cichociemni obsadzili m.in. 10 stanowisk szefów lub zastępców szefów Kedywu w obszarach, okręgach i jednym podokręgu, ponadto liczne stanowiska inspektorów oraz oficerów dywersji, w inspektoratach i obwodach, a także kierowników ośrodków dywersyjnych.

Cichociemni byli dowódcami wielu oddziałów AK (zobacz więcej info).

Współpraca z Anglikami – raport sprawozdawczy
dotyczący koncepcji dywersyjnych na terenie Polski
w: Akta Szefa Sztabu Armii Polskiej we Francji
Źródło: Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego, sygn. A.IV.-1/1a, 15

 

Marek Ney – Krwawicz – Bezpieczeństwo służby a życie codzienne żołnierza Armii Krajowej
na przykładzie Komendy Sił Zbrojnych w Kraju
w: Dzieje Najnowsze, rocznik LI – 2019, nr 3, s. 179-209, ISSN 0419-8824

 

 

Cichociemni ze specjalnością w dywersji

UWAGA! tabela ma więcej niż jedną stronę, wyświetla po 15 wierszy na stronie
(Kliknij wybraną kolumnę, aby posortować / kliknij w nazwisko, aby przejść do biogramu / wpisz, aby wyszukać)
Tabelę można przeszukiwać, wpisując dowolny ciąg znaków

 

Autor wykazu – Ryszard M. Zając, wnuk por. cc. Józefa Zająca

Na urządzeniach mobilnych aby zobaczyć całość należy przewinąć w poziomie

StopieńFotoNazwisko imięPseudonim
ppłk.
BAZALA-Leon Cichociemni w dywersji
Bazała LeonStriwiąż
mjr
BAKIEWICZ-Zbigniew Cichociemni w dywersji
Bąkiewicz ZbigniewZabawka
ppor.
BENEDYK-Tadeusz Cichociemni w dywersji
Benedyk TadeuszZahata
kpt.
BENRAD-Adam Cichociemni w dywersji
Benrad AdamDrukarz
ppor.
BERNACZYK-SLONSKI-Kazimierz. Cichociemni w dywersji
Bernaczyk - Słoński KazimierzRango
płk
BETKOWSKI-Jacek Cichociemni w dywersji
Bętkowski JacekTopór 2
ppor.
BICHNIEWICZ-Jerzy Cichociemni w dywersji
Bichniewicz JerzyBłekitny
kpt.
BIDZINSKI-Niemir Cichociemni w dywersji
Bidziński NiemirZiege Karol
ppłk. sap.
BIELSKI-Romuald Cichociemni w dywersji
Bielski RomualdBej
ppor.
BIENIAS-Jan Cichociemni w dywersji
Bienias JanOsterba
mjr sap.
BILSKI-Kazimierz Cichociemni w dywersji
Bilski KazimierzRum
płk.
BORYCZKA-Adam Cichociemni w dywersji
Boryczka AdamBrona
ppłk.
BORYS-Adam Cichociemni w dywersji
Borys AdamPług
por. piech.
BUSLOWICZ-Michal Cichociemni w dywersji
Busłowicz MichałBociek
por.
BUYNO-Jerzy Cichociemni w dywersji
Buyno JerzyGżegżółka
mjr sap.
CETYS-Teodor Cichociemni w dywersji
Cetys TeodorWiking
por.
CHYLINSKI-Eugeniusz Cichociemni w dywersji
Chyliński Eugeniusz Frez
kpt. piech.
CIEPLIK-Franciszek Cichociemni w dywersji
Cieplik FranciszekHatrak
mjr
CZAYKOWSKI-Andrzej Cichociemni w dywersji
Czaykowski Andrzej Garda
por.
CZUMA-Jozef Cichociemni w dywersji
Czuma JózefSkryty
ppor. piech.
DABROWSKI-Adam Cichociemni w dywersji
Dąbrowski AdamPuti
płk.
DEKUTOWSKI-Hieronim Cichociemni w dywersji
Dekutowski HieronimZapora
kpt. piech.
DMOWSKI-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Dmowski StanisławPodlasiak
kpt.
DZIADOSZ-Rudolf Cichociemni w dywersji
Dziadosz RudolfZasaniec
por.
ECKHARDT-Mieczyslaw Cichociemni w dywersji
Eckhardt MieczysławBocian
płk. piech.
EMIR-HASSAN-Jerzy Cichociemni w dywersji
Emir Hassan JerzyTurek 2
kpt.
FIJALKA-Michal Cichociemni w dywersji
Fijałka MichałKawa
kpt. piech.
FORTUNA-Ludwik Cichociemni w dywersji
Fortuna LudwikSiła
kpt.
GARCZYNSKI-Marian Cichociemni w dywersji
Garczyński Marian Skała
kpt.
GAWORSKI-Tadeusz Cichociemni w dywersji
Gaworski TadeuszLawa
mjr kaw.
GILOWSKI-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Gilowski StanisławGotur
kpt. sł. zdr.
GOLARZ-Marian Cichociemni w dywersji
Golarz Teleszyński MarianGóral 2
płk. piech.
GOLEBIEWSKI-Marian Cichociemni w dywersji
Gołębiewski MarianSter
mjr sap.
GORSKI-Jan Cichociemni w dywersji
Górski JanChomik
ppor.
GORSKI-Stefan Cichociemni w dywersji
Górski StefanBrzeg
mjr kaw.
GRODZICKI-Krzysztof Cichociemni w dywersji
Grodzicki KrzysztofJabłoń
kpt. piech.
GRUN-Bronislaw Cichociemni w dywersji
Grun Bronisław Szyb
ppor. piech.
GRYCZ-Jan Cichociemni w dywersji
Grycz JanDziadzio
ppor. art.
HARASYMOWICZ-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Harasymowicz StanisławLalka
ppor.
KALINOWSK-HECZKO-Gustaw Cichociemni w dywersji
Heczko Kalinowski GustawSkorpion
por.
HENCEL-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Hencel StanisławPik
ppor.
HORL-Jan Cichociemni w dywersji
Hörl JanFrog
ppłk.
IGLEWSKI-Antoni Cichociemni w dywersji
Iglewski AntoniPonar
por. piech.
JACHCINSKI-Henryk Cichociemni w dywersji
Jachciński Henryk Kret
mjr
JACKIEWICZ-Boleslaw Cichociemni w dywersji
Jackiewicz BolesławŁabędź
por.
JAGIELSKI-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Jagielski StanisławGacek
por.
JAKUBOWSKI-Ewaryst Cichociemni w dywersji
Jakubowski Ewaryst Brat
kpt.
JANUSZKIEWICZ-Henryk Cichociemni w dywersji
Januszkiewicz HenrykSpokojny
por. art.
JAROSZ-Janusz Cichociemni w dywersji
Jarosz Janusz Szermierz
por. piech.
JASTRZEBSKI-Antoni Cichociemni w dywersji
Jastrzębski AntoniUgór
ppor.
JAWORSKI-Tadeusz Cichociemni w dywersji
Jaworski TadeuszGont
kpt. piech.
JAWORSKI-Tadeusz-Stanisław Cichociemni w dywersji
Jaworski Tadeusz StanisławBławat
rotm.
JURECKI-Marian Cichociemni w dywersji
Jurecki MarianOrawa
ppor. piech.
KAMINSKI-Bronislaw Cichociemni w dywersji
Kamiński BronisławGolf
mjr piech.
KASZYNSKI-Eugeniusz Cichociemni w dywersji
Kaszyński EugeniuszNurt
por. piech.
KIWER-Edward Cichociemni w dywersji
Kiwer EdwardBiegaj
por.
KLIMOWICZ-Wladysław Cichociemni w dywersji
Klimowicz WładysławTama
mjr piech.
KLIMOWSKI-Tadeusz Cichociemni w dywersji
Klimowski TadeuszKlon
mjr piech.
KLINICKI-Maksymilian Cichociemni w dywersji
Klinicki MaksymilianWierzba 2
por.
KLOCEK-Wlodzimierz Cichociemni w dywersji
Klocek Niewęgłowski WłodzimierzGarłuch
kpt.
KOCHANSKI-Wladyslaw Cichociemni w dywersji
Kochański Władysław Bomba
mjr
KOLASINSKI-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Kolasiński StanisławŚmiga, Ulewa
mjr
KONIK-Bronislaw Cichociemni w dywersji
Konik Bronisław Sikora
ppor. piech.
KONSTANTY-Ignacy Cichociemni w dywersji
Konstanty Ignacy Szmaragd
mjr
KONTRYM-Bolesław Cichociemni w dywersji
Kontrym BolesławŻmudzin
mjr
KOPISTO-Waclaw Cichociemni w dywersji
Kopisto WacławKra
ppłk. dypl. br. panc.
KOSTUCH-Tomasz Cichociemni w dywersji
Kostuch TomaszBryła
por. sap.
KOTOROWICZ-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Kotorowicz StanisławKron
por. sap.
KOWALSKI-Jerzy Cichociemni w dywersji
Kowalski JerzyBaba
ppor. sap.
KOWALSKI-Ryszard Cichociemni w dywersji
Kowalski RyszardBenga
kpt. dypl.
KOZUCHOWSKI-Henryk Cichociemni w dywersji
Kożuchowski HenrykHora
ppłk.
KRAJEWSKI-Henryk Cichociemni w dywersji
Krajewski HenrykTrzaska
ppor.
KRASINSKI-Adam Cichociemni w dywersji
Krasiński AdamSzczur
ppłk. piech.
KRIZAR-Leopold Cichociemni w dywersji
Krizar LeopoldCzeremosz
kpt. piech.
KROKAY-Walery Cichociemni w dywersji
Krokay WalerySiwy
kpt. sap.
KRYSZCZUKAJTIS-Miroslaw Cichociemni w dywersji
Kryszczukajtis MirosławSzary
ppor.
KUCZYNSKI-Marian Cichociemni w dywersji
Kuczyński MarianZwrotnica
kpt. art.
KULAKOWSKI-Aleksander Cichociemni w dywersji
Kułakowski AleksanderRywal
kpt. piech.
KWARCINSKI-Mieczyslaw Cichociemni w dywersji
Kwarciński MieczysławZiut
mjr br. panc.
KWIATKOWSKI-Bohdan Cichociemni w dywersji
Kwiatkowski BohdanLewar
mjr
LECH-Jan Cichociemni w dywersji
Lech JanGranit
ppor. piech.
LECH-Wlodzimierz Cichociemni w dywersji
Lech WłodzimierzPowiślak
st. sierż.
LEWANDOWSKI-Aleksander Cichociemni w dywersji
Lewandowski AleksanderWiechlina
por. kaw
LINOWSKI-Artur Cichociemni w dywersji
Linowski ArturKarp
kpt. piech.
LUSZOWICZ-Zdzislaw Cichociemni w dywersji
Luszowicz ZdzisławSzakal
ppor.
LADA-Lech Cichociemni w dywersji
Łada Lech Żagiew
kpt.
LAGODA-Hieronim Cichociemni w dywersji
Łagoda HieronimLak
mjr uzbr.
LOJKIEWICZ-Adolf Cichociemni w dywersji
Łojkiewicz AdolfRyś
por.
LOS-Ezechiel Cichociemni w dywersji
Łoś EzechielIkwa
mjr br. panc.
MACKUS-Adam Cichociemni w dywersji
Mackus Adam Prosty
ppłk.
MAJORKIEWICZ-Felicjan Cichociemni w dywersji
Majorkiewicz FelicjanIron
mjr dypl. piech.
MALIK-Franciszek Cichociemni w dywersji
Malik FranciszekPiorun 2
kpt. piech.
MARECKI-Wladyslaw Cichociemni w dywersji
Marecki WładysławŻabik 2
por.
MAREK-Jan Cichociemni w dywersji
Marek JanWalka
por. piech.
MATULA-Zbigniew Cichociemni w dywersji
Matula ZbigniewRadomyśl
kpt.
MICH-Stefan Cichociemni w dywersji
Mich StefanJeż
kpt. uzbr.
MICHALCZEWSKI-Wincenty Cichociemni w dywersji
Michalczewski WincentyMir
por.
MICIEK-Wladyslaw Cichociemni w dywersji
Miciek WładysławMłot
mjr
MILEWICZ-Zygmunt Cichociemni w dywersji
Milewicz ZygmuntRóg
kpt. piech.
MOSTOWIEC-Marian Cichociemni w dywersji
Mostowiec MarianLis
por. piech.
MOTYLEWICZ-Piotr Cichociemni w dywersji
Motylewicz PiotrGrab
por.
MRAZEK-Zbigniew Cichociemni w dywersji
Mrazek ZbigniewAminius
płk. piech.
NAKONIECZNIKOFF-KLUKOWSKI-Przemyslaw Cichociemni w dywersji
Nakoniecznikoff Klukowski PrzemysławKruk 2
ppor.
NIEDZIELSKI-Rafal Cichociemni w dywersji
Niedzielski RafałMocny
kpt. piech.
NIEMCZYCKI-Jerzy Cichociemni w dywersji
Niemczycki JerzyJanczar
mjr art.
NOSEK-Antoni Cichociemni w dywersji
Nosek AntoniKajtuś
kpt. piech.
NOWAKOWSKI-Michal Cichociemni w dywersji
Nowakowski Michał Harpun
ppor. kaw.
NOWOBILSKI-Tadeusz Cichociemni w dywersji
Nowobilski TadeuszDzwon
kpt. art.
NOWODWORSKI-Cezary Cichociemni w dywersji
Nowodworski CezaryGłóg
mjr
NUSZKIEWICZ-Ryszard-e1461496984302 Cichociemni w dywersji
Nuszkiewicz RyszardPowolny
ppor. art.
ODROWAZ-SZUKIEWICZ-Boleslaw-e1461496999402 Cichociemni w dywersji
Odrowąż Szukewicz BolesławBystrzec
ppłk. piech.
OLSZEWSKI-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Olszewski StanisławBar
kpt.
OSSOWSKI-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Ossowski StanisławJastrzębiec 2
por. piech.
OSUCHOWSKI-Kazimierz Cichociemni w dywersji
Osuchowski KazimierzRosomak
ppłk.
PACZKOWSKI-Alfred Cichociemni w dywersji
Paczkowski AlfredWania
por. piech.
PENTZ-Karol Cichociemni w dywersji
Pentz KarolSkała 2
por. piech.
PEREKLADOWSKI-Feliks Cichociemni w dywersji
Perekładowski FeliksPrzyjaciel 2
por.
PIASECKI-Zbigniew Cichociemni w dywersji
Piasecki ZbigniewOrlik
kpt.
PIATKOWSKI-Bohdan Cichociemni w dywersji
Piątkowski BohdanMak
ppor.
PIC-Witold Cichociemni w dywersji
Pic WitoldCholewa
kpt. art.
PIEKARSKI-Aleksander Cichociemni w dywersji
Piekarski AleksanderTurkuć
mjr
PILCH-Adolf Cichociemni w dywersji
Pilch AdolfGóra
kpt. piech.
PIOTROWSKI-Julian Cichociemni w dywersji
Piotrowski JulianRewera 2
mjr
PIOTROWSKI-Edward Cichociemni w dywersji
Piotrowski EdwardMema
ppłk.
SZYDLOWSKI-Adam Cichociemni w dywersji
Szydłowski AdamPoleszuk
płk.
PIWNIK-Jan Cichociemni w dywersji
Piwnik JanPonury
kpt. piech.
POKULTINIS-Alfred Cichociemni w dywersji
Pokultinis AlfredFon
kpt.
POLONCZYK-Boleslaw Cichociemni w dywersji
Polończyk BolesławKryształ
ppor. piech.
POZNANSKI-Jan Cichociemni w dywersji
Poznański JanPływak
ppor.
PRZETOCKI-Jacek Cichociemni w dywersji
Przetocki JacekOset
ppor. piech.
PSYKALA-Mieczyslaw Cichociemni w dywersji
Psykała Mieczysław Kalwadosik
mjr
PUKACKI-Franciszek Cichociemni w dywersji
Pukacki Franciszek Gzyms
kpt. br. panc.
RACHWAL-Bronislaw Cichociemni w dywersji
Rachwał BronisławGlin
rotm.
RACZKOWSKI-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Raczkowski StanisławBułany
mjr piech.
RASZPLEWICZ-Kazimierz Cichociemni w dywersji
Raszplewicz KazimierzTatar 2
ppor. piech.
RATAJSKI-Leszek Cichociemni w dywersji
Ratajski Leszek Żal
ppor.
RIEDL-Adam Cichociemni w dywersji
Riedl AdamRodak
por.
ROGOWSKI-Jan Cichociemni w dywersji
Rogowski JanCzarka
por.
ROMASZKAN-Roman Cichociemni w dywersji
Romaszkan RomanTatar
ppor.
ROSSINSKI-Czeslaw Cichociemni w dywersji
Rossiński CzesławKozioł
mjr kaw.
ROZYCKI-Jan Cichociemni w dywersji
Różycki JanBusik
ppłk.
RUNGE-Tadeusz Cichociemni w dywersji
Runge TadeuszOsa
kpt.
RYBKA-Franciszek Cichociemni w dywersji
Rybka FranciszekKula
por. piech.
RYDZEWSKI-Lech Cichociemni w dywersji
Rydzewski LechGrom
por.
RZEPKA-Kazimierz Cichociemni w dywersji
Rzepka KazimierzOgnik
kpt. piech.
SERAFIN-Jan Cichociemni w dywersji
Serafin JanCzerchawa
mjr
SERAFINSKI-Fryderyk Cichociemni w dywersji
Serafiński FryderykDrabina
ppłk.
SEDZIAK-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Sędziak Stanisław Warta
por. piech.
SIKORSKI-Zenon Cichociemni w dywersji
Sikorski ZenonPożar
por. piech.
SKOWRON-Marian Cichociemni w dywersji
Skowron MarianOlcha 2
rotm.
SKROCHOWSKI-Jan Cichociemni w dywersji
Skrochowski JanOstroga
mjr lot.
SKWIERCZYNSKI-Leopold Cichociemni w dywersji
Skwierczyński LeopoldAktor
kpt.
SMELA-Jan Cichociemni w dywersji
Smela JanWir
kpt. art.
SMOLSKI-Kazimierz Cichociemni w dywersji
Smolski KazimierzSosna
mjr
SOKOLOWSKI-Jerzy Cichociemni w dywersji
Sokołowski JerzyMira
mjr dypl.
SOKOLOWSKI-Tadeusz Cichociemni w dywersji
Sokołowski TadeuszTrop
por. piech.
SOKOL-Tadeusz Cichociemni w dywersji
Sokół TadeuszBug 2
por. piech.
SOLTYS-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Sołtys StanisławSowa
kpt. art.
SPECYLAK-Zbigniew Cichociemni w dywersji
Specylak Skrzypecki Zbigniew Tur 2
mjr piech. sap.
SROCZYNSKI-Zdzislaw Cichociemni w dywersji
Sroczyński ZdzisławKompresor
mjr int.
STOCKI-Tadeusz Cichociemni w dywersji
Stocki Tadeusz Ćma
ppor.
STOLYHWO-Olgierd Cichociemni w dywersji
Stołyhwo OlgierdStewa
por.
STRASZYNSKI-Zdzislaw Cichociemni w dywersji
Straszyński ZdzisławMeteor
kpt. art.
SZCZEPANSKI-Mieczyslaw Cichociemni w dywersji
Szczepański MieczysławDębina
mjr piech.
SZEWCZYK-Piotr Cichociemni w dywersji
Szewczyk PiotrCzer
por.
SZPAKOWICZ-Wieslaw Cichociemni w dywersji
Szpakowicz WiesławPak
płk.
SZTERNAL-Kazimierz Cichociemni w dywersji
Szternal KazimierzZryw
ppor.
SZWIEC-Waldemar Cichociemni w dywersji
Szwiec WaldemarRobot
ppłk. dypl.
SCIEGIENNY-Wincenty Cichociemni w dywersji
Ściegienny WincentyLas
kpt.
SWIATKOWSKI-Andrzej Cichociemni w dywersji
Świątkowski AndrzejAmurat
mjr
TARNAWSKI-Aleksander Cichociemni w dywersji
Tarnawski AleksanderUpłaz
ppor.
TOMASZEWSKI-Tadeusz Cichociemni w dywersji
Tomaszewski TadeuszWąwóz
kpt. piech.
TROJANOWSKI-Czeslaw Cichociemni w dywersji
Trojanowski CzesławLitwos
mjr piech.
TRONDOWSKI-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Trondowski StanisławGrzmot 2
mjr piech.
TRYBUS-Adam Cichociemni w dywersji
Trybus AdamGaj
por. art.
TWARDY-Zbigniew Cichociemni w dywersji
Twardy ZbigniewTrzask
mjr kaw.
UKLANSKI-Witold Cichociemni w dywersji
Uklański WitoldHerold
ppłk.
ULM-Zygmunt Cichociemni w dywersji
Ulm ZygmuntSzybki
kpt. piech.
WARUSZYNSKI-Zbigniew Cichociemni w dywersji
Waruszyński ZbigniewDewajtis 2
ppor.
WATROBSKI-Jozef Cichociemni w dywersji
Wątróbski JózefJelito
por. kaw.
WHITEHEAD-Alfred Cichociemni w dywersji
Whitehead AlfredDolina 2
por. piech.
WIACEK-Jan Cichociemni w dywersji
Wiącek WiktorKanarek
kpt. sap.
WIECHULA-Bernard Cichociemni w dywersji
Wiechuła BernardMaruda
por. sap.
WIECHULA-Ludwik Cichociemni w dywersji
Wiechuła LudwikJeleń
mjr sap.
WIERZEJSKI-Tomasz Cichociemni w dywersji
Wierzejski TomaszZgoda 2
kpt.
WILCZEWSKI-Michal Cichociemni w dywersji
Wilczewski MichałUszka
ppor.
WILCZKIEWICZ-Zbigniew Cichociemni w dywersji
Wilczkiewicz ZbigniewKij
por. piech.
WINIARSKI-Zdzislaw Cichociemni w dywersji
Winiarski ZdzisławPrzemytnik
kpt.
WINTER-Stanislaw Cichociemni w dywersji
Winter StanisławStanley
ppor. piech.
WISNIEWSKI-Wladyslaw Cichociemni w dywersji
Wiśniewski WładysławWróbel
kpt. art.
WITKOWSKI-Ludwik Cichociemni w dywersji
Witkowski LudwikKosa
kpt.
WOZNIAK-Jan Cichociemni w dywersji
Woźniak JanKwaśny
por. piech.
ZABIEREK-Lech Cichociemni w dywersji
Zabierek LechWulkan
por. piech.
por-cc-Jozef-Zajac Cichociemni w dywersji
Zając JózefKolanko
kpt. art.
ZAORSKI-Waclaw Cichociemni w dywersji
Zaorski WacławRyba
mjr kaw.
ZAREMBINSKI-Wiktor Cichociemni w dywersji
Zarembiński WiktorZrąb
por.
ZAWADZKI-Alfred Cichociemni w dywersji
Zawadzki AlfredKos
ppłk.
ZUB-ZDANOWICZ-Leonard Cichociemni w dywersji
Zub Zdanowicz Leonard Ząb
ppor.
ZELECHOWSKI-Tadeusz Cichociemni w dywersji
Żelechowski TadeuszRing
mjr piech.
ZELKOWSKI-Bronislaw Cichociemni w dywersji
Żelkowski BronisławDąbrowa
ppor. art.
ZYCHIEWICZ-Antoni Cichociemni w dywersji
Żychiewicz Antoni PiotrPrzerwa

 

Koncepcje walki czynnej w okupowanej Polsce

Waldemar Grabowski – Koncepcje walki czynnej w okupowanej Polsce – KEDYW
w: Biuletyn informacyjny AK nr 5 (277)  maj 2013, s. 1 – 7

 

Teodor Gąsiorowski, Andrzej Kuler – „Nil” – organizator Kierownictwa Dywersji
w: Biuletyn informacyjny AK nr 5 (277)  maj 2013, s. 8 – 12

 

 

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. I. FKM Oleśnica, ISBN 83-902499-0-1
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. II. ABRES Rzeszów, ISBN 83-902499-5-2
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. III. OS Ostoja, Zwierzyniec – Rzeszów, ISBN 83-910535-4-7
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. IV. OS Ostoja, Zwierzyniec – Rzeszów, 978-83-933857-0-6
  • Agnieszka Polończyk, Cichociemni – dzieje elity polskiej dywersji na kanwie życiorysu Bolesława Polończyka ps. „Kryształ”, w: Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka, nr 3/2016, s. 173 – 188, Kraków 2016, ISSN 1899-6264
  • Agnieszka Polończyk, Cichociemni – Zarys historii formacji, w: Wojska Specjalne Rzeczypospolitej Polskiej, Bieniek Mieczysław, Mazur Sławomir M. (red.), Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, 2016, s. 95-105, ISBN 978-83-65208-70-5

 

Henryk Krajewski – Cichociemny

40_Znak-Spadochronowy-AK-187x300 Henryk Krajewski - Cichociemnyps.: „Wicher”, „Eryk”, „Bąk”, „Trzaska”, „Leśny”

vel Henryk Turowski, vel Henryk Jezierski, vel Henryk Rogowski, vel Wasyl Biszko, vel Hieronim Kalendak

Zwykły Znak Spadochronowy nr 0050

 

KRAJEWSKI-Henryk-ppłk-piech-300x391 Henryk Krajewski - Cichociemny

ppłk Henryk Krajewski
źródło: JW GROM

ur. 7 lipca 1898 w Wiśniewie (powiat mławski), zm. 16 grudnia 1989 w Wołominie – podpułkownik, uczestnik walk o niepodległość Polski (1918-1920), harcerz, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, m.in. zastępca szefa Związku Odwetu Komendy Głównej ZWZ-AK, kierownik Centrali Zaopatrzenia Terenu, organizator szkoły dywersji Kedywu „Zagajnik”, dowódca 30 Poleskiej Dywizji AK, uczestnik wojny polsko – bolszewickiej, uczestnik akcji „Wieniec”, żołnierz wyklęty, więzień UB, NKWD, torturowany, skazany, uwolniony z transportu przez żołnierzy Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj (1944-1945), cichociemny
Znajomość języków: rosyjski; szkolenia (kursy): Szkoła Podchorążych Piechoty, CSS, Szkoła Gazowa, Kurs Dowódców Batalionów (Rembertów), Kurs Dowódców Batalionów (Mourmelon, Francja), STS 25, m.in. umiejętność kierowania rowerem, motocyklem, samochodem, parowozem.

 


41_cc-Tobie-Ojczyzno-grupa-250x139 Henryk Krajewski - CichociemnySpis treści:


 

krzyz-harcerski-zhp-300x301 Henryk Krajewski - Cichociemny Do 1913 uczył się w szkole początkowej w Janowcu Kościelnym. Podczas nauki założył tajną drużynę skautową. Podjął naukę w Seminarium Nauczycielskim im. S. Konarskiego w Warszawie, po jego ukończeniu we wrześniu 1918 zdobył dyplom nauczyciela szkoły powszechnej. W latach 1917 – 1918 członek Polskiej Organizacji Wojskowej.

6 listopada wstąpił w Mławie jako ochotnik do Wojska Polskiego, od 11 listopada w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie. W dniach 11 – 13 listopada uczestniczył w rozbrajaniu Niemców w Warszawie. Od 26 czerwca 1919 przydzielony do 2 kompanii Batalionu Zapasowego 31 Pułku Piechoty Strzelców Kaniowskich.  Od 24 lipca instruktor Szkoły Podoficerskiej oraz zastępca komendanta szkoły.

Zarys-historji-wojennej-246x350 Henryk Krajewski - CichociemnyOd 11 grudnia 1919 dowódca kompanii Batalionu Zapasowego 31 Pułku Piechoty Strzelców Kaniowskich, od 23 kwietnia 1920 dowódca 4 kompanii marszowej, następnie dowódca 2 kompanii ciężkich karabinów maszynowych 31 PPSK 10 Dywizji Piechoty. Uczestniczył w walkach z bolszewikami w składzie 31 PP, 2 sierpnia 1920 ciężko ranny pod Kurkami nad Bugiem. Powrócił po leczeniu do jednostki 13 grudnia, awansowany na stopień porucznika 1 marca 1921, dowódca plutonu, następnie kompanii, adiutant 31 Pułku Piechoty Strzelców Kaniowskich. Awansowany na stopień kapitana, ze starszeństwem od 1 stycznia 1932.

Od 1 września 1933 dowódca kompanii karabinów maszynowych 63 Pułku Piechoty w Toruniu, od listopada 1937 instruktor oraz dowódca kompanii Korpusu Kadetów nr 2 w Chełmie. Od maja 1938 dowódca 2 batalionu 67 Pułku Piechoty 4 Dywizji Piechoty w Brodnicy, komendant dywizyjnej Szkoły Podchorążych Piechoty. Awansowany na stopień majora, ze starszeństwem od 19 marca 1939.

 

 

II wojna światowa
cc-Krajewski-Henryk-203x300 Henryk Krajewski - Cichociemny

Henryk Krajewski

29 sierpnia 1939 mianowany dowódcą formowanego Ośrodka Zapasowego 4 Dywizji Piechoty w Rzeszowie, dotarł do Rzeszowa 28 sierpnia, ewakuowany wraz z Ośrodkiem 5 września do Przemyśla, następnie do Nadwórnej. 18 września wraz z Ośrodkiem przekroczył w rejonie Jabłonnicka (Przełęcz Tatarska) granicę z Węgrami, internowany w Visegradzie nad Dunajem. 11 grudnia 1939 wraz z późniejszym Cichociemnym kpt. dypl. Janem Kamieńskim ps. Cozas oraz 2 oficerami uczestniczył w nieudanej ucieczce Dunajem. Po ostrzelaniu łodzi oraz śmierci przewodnika aresztowany, osadzony w twierdzy w Budzie (obecnie Budapeszt), następnie ponownie w Visegradzie nad Dunajem. Uciekł 26 stycznia 1940, dotarł do Budapesztu.

Przez Jugosławię i Włochy dotarł 3 stycznia do granicy włosko – francuskiej w Modane, następnie do koszar Bessières w Paryżu. Wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem francuskim. Od 18 lutego w obozie w Châteaubrian, przydzielony jako dowódca 3 batalionu 8 Pułku Piechoty 4 Dywizji Piechoty w Plélan-le-Grand (Bretania, Francja). Od kwietnia do maja uczestnik kursu dowódców batalionów w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Mourmelon-le-Grand (Szampania, Francja).

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Crawford-250x195 Henryk Krajewski - CichociemnyPo upadku Francji i rozwiązaniu jednostki wraz z grupą oficerów wyruszył w kierunku portu Saint – Nazaire, ewakuowany z portu La Turballe angielskim kontrtorpedowcem, 21 czerwca dotarł do Plymouh (Wielka Brytania). Wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem brytyjskim. Od 3 lipca w obozie pod Crawford oraz Biggar, przydzielony do oddziału rozpoznawczego 4 Brygady Kadrowej Strzelców, następnie na stażu w First Lancashire Regiment (angielski batalion piechoty). Od jesieni w oddziale nr 114 w obronie wybrzeża morskiego nad zatoką Firth of Forth, następnie od stycznia 1941 w oddziale nr 116 w Lundin Links k. Leven oraz Anstruther.

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny
Halifax-mk3-300x225 Henryk Krajewski - Cichociemny

Handley Page Halifax

button-zrzuty_200-150x150 Henryk Krajewski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, m.in. w marcu 1941 na kursie dywersyjnym w Fort William oraz w maju na kursie spadochronowym. Zaprzysiężony na rotę ZWZ-AK 29 października 1941 w Londynie, przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza. Awansowany na stopień podpułkownika ze starszeństwem od 6 stycznia 1942. Opinia przełożonych: „Bardzo lojalny i zdyscyplinowany o bardzo wysokim poziomie godności osobistej. Ideowy i oddany służbie. O dużym temperamencie i rzutkości umysłu. W pracy sumienny i bardzo pilny. Wyniki w pracy bardzo dobre.”

Skoczył na spadochronie do okupowanej Polski w nocy 6/7 stycznia 1942 w operacji lotniczej „Shirt” (dowódca operacji: F/O Mariusz Wodzicki, ekipa skoczków nr:  III), z samolotu Halifax L-9618 „W” (załoga: pilot – Sgt. Julian Pieniążek, pilot – Sgt. Stanisław Kłosowski / nawigator – F/O Mariusz Wodzicki / radiotelegrafista – P/O Ignacy Bator / mechanik pokładowy – Sgt. Czesław Kozłowski / strzelec – Sgt. Zdzisław Nowiński, F/O Michał Tajchman / despatcher – Sgt. Bronisław Karbowski). Informacje (on-line) nt. personelu Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii (1940-1947) – zobacz:  Lista Krzystka

RAF-Leakeheath-300x169 Henryk Krajewski - Cichociemny

RAF Lakenheath USAF (obecnie)

Start z lotniska RAF Lakenheat (obecnie lotnisko USAF) o godz. 19.55, zrzut o godz. 02.10 na placówkę odbiorczą „Kocioł”, w okolicach miejscowości Cegłów, Stefanówka, 7 km od Mińska Mazowieckiego. Razem z nim skoczyli: por. Tadeusz Klimowski ps. Klon, ppor. Jan Marek ps. Walka, por. Zbigniew Piasecki ps. Orlik, kpt. Jan Smela ps. Wir oraz kurier Delegatury Rządu na Kraj ppor. Benedykt Moszyński ps. Andrzej. Zrzucono także trzy zasobniki (czwarty pozostał w samolocie, z powodu usterki wyrzutnika), wraz ze skoczkami, o godz. 02.55. Samolot szczęśliwie (choć na resztkach paliwa) powrócił na lotnisko RAF Attlebridge w hrabstwie Norfolk (Wielka Brytania), po locie trwającym 12 godzin 45 minut.

 

2014-Panstwowosc-podziemna-500px-199x300 Henryk Krajewski - Cichociemny Henryk Krajewski: Nareszcie w dniu 6 stycznia 1942 roku rano powiadomiono nas telefonicznie z Londynu, że będzie odlot. Wcześniej podano nam obiad i zaraz wyjeżdżamy na lotnisko. Po drodze kapitan Jaźwiński powiedział mi poufnie, że poprzedni lot był nieudany. Samolot nie trafił na placówkę odbiorczą. Dokładnych wiadomości brak, ale wiadomo, że są straty. Pytał: czy mimo to skoczymy? Odpowiedziałem tak, i żeby o poprzednim skoku nie mówił. Dodałem, że nawet gdy nie znajdziemy placówki odbiorczej, będziemy skakać. Na lotnisku już czekali na nas gotowi do odlotu lotnicy Polscy. To dobrze!

Wypiliśmy tylko herbatę, bo w hangarze nic więcej do jedzenia nie było. Jeszcze ostatnia drobiazgowa rewizja, aby nawet angielskiego kurzu nie wywieźć z Anglii. Oddajemy swoje dokumenty osobiste wojskowe oraz gotówkę w funtach, którą mieliśmy przy sobie. Odbieramy pasy i gwoździe [specjalne metalowe pojemniki w kształcie stożka, pozwalające na wkopanie ich nogą w ziemię – przyp. RMZ] z pieniędzmi dla władz konspiracyjnych w kraju. Każdy dostaje pas wyładowany dolarami i po kilka „gwoździ”, to jest pudełek z grubej blachy, aby je w przypadku nietrafienia na placówkę odbiorczą czasowo ukryć w ziemi. W pasach jest nam niewygodnie, gwoździe ciążą. Ubieramy się w kombinezony spadochronowe. Ostatnie pożegnanie i zaraz odlatujemy. (…)

Zbudził nas lotnik, mówiąc, że jesteśmy nad Polską. Odsłaniam otwór do skoku i z zainteresowaniem patrzymy na ziemię. Białe, ledwo dostrzegalne światełka (…) Wyraźnie widać na rynku miasta samochody nakryte plandekami. Po przelocie za miasto lotnik podaje, że widzi sygnały (…) Samolot zatoczył koło. Pogotowie! „Baczność” i zaraz zielone światełko „go” (skok). Momentalnie znikł w dziurze Vir i za nim Klon i ja. Po twarzy powiało mroźne powietrze. Głośno huknął nad głową rozwijający się spadochron, poczułem lekkie poderwanie i zaraz zobaczyłem pod sobą białe gołe pole. Lądowałem twardo, szybko ściągnąłem linki i zwinąłem spadochron.”

Henryk Krajewski w: Eugeniusz Hull – Państwowość podziemna w narracjach cichociemnych. Wspomnienia wojenne z lat 1939-1945 Henryka Krajewskiego, wyd. Adam Marszałek Toruń, ISBN 978-83-7780-980-8, s. 133-134

 

Jan-Jazwinski-251x350 Henryk Krajewski - CichociemnyW „Dzienniku czynności” mjr Jan Jaźwiński oficer wywiadu z Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, szef samodzielnego Referatu „S”, organizator lotniczych przerzutów do Polski odnotował:

„Dnia 9.I. – depesza od Wartskiego, drogą przez MSWewn. treści następującej: „Z paczki Michała (3-ci lot) jeden lekko ranny w rękę, dalsi dwaj są już u nas. (…).

ozn_Dziennik-czynnosci-mjr-Jazwinskiego_600px-300x161 Henryk Krajewski - CichociemnyL.dz. 121/VI – od Kaliny L.9, –  Zrzut 6/7 nastąpił na wieś Stefanówka, poza godziną czuwania placówki, przy dwukrotnym alarmie w Wacławie [Warszawie]. 8 osób przybyło, lecz Wicher się jeszcze do nas nie zgłosił. Containery i pieniądze zostawiono u chłopów. Adres w Cegłowie i Wacławie ……  spalone. Aktualny adres …… Dalsze szczegóły zrzutów póżniej. Kalina 8.I.42 r.

L.dz. 145/VI, od Kaliny L.19 z dn. 12.I.42 r. używajcie zasobników przedzielnych, zrzucone koło kotła były b. ciężkie. Wydłużcie zasięg na płdn., w płnc. części GG robi się ciasno. Niestosowanie się do naszych warunków może łączność lotniczą zupełnie położyć.” (s. 33)

 

Stanisław Chojnowski – Operacje lotnicze – zrzuty cichociemnych
w Obwodzie „Mewa-Kamień” podczas drugiej wojny światowej
w: Rocznik Mińsko-Mazowiecki 2012, nr 20 s. 59-75

 

Po skoku dotarł na punkt kontaktowy w Cegłowie, następnie wraz z Cichociemnym Zbigniewem Piaseckim ps. Orlik oraz Janem Markiem ps. Walka dotarli do miejscowości Dębe Wielkie. Przez Mińsk Mazowiecki wyruszył do Warszawy, wobec „spalenia” punktów kontaktowych (ul. Krucza 22/34 oraz pl. Zbawiciela) dotarł do mieszkania rodziców żony (Wilanowska 8), następnie nawiązał kontakt z ZWZ poprzez żonę gen. bryg. Mikołaja Bołtucia.

Aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie, w tym czasie wyruszył po zakopane w rejonie zrzutu pasy z pieniędzmi dla AK oraz spotkał się z zastępcą Komendanta Głównego ZWZ-AK gen. bryg. Tadeuszem Komorowskim ps. Bór, przekazując mu rozkazy oraz instrukcje Naczelnego Wodza.

Od lutego 1942 przydzielony jako zastępca szefa Związku Odwetu Komendy Głównej ZWZ-AK płk Franciszka Niepokólczyckiego ps. Szubert, Teodor oraz jako „Eryk”, oficer wyszkoleniowy Związku Odwetu, także jako konsultant w Biurze Studiów i Dziale Produkcji. Ukończył kurs dywersyjny ZO, prowadził sprawy operacyjne ZO, uczestniczył w odprawach szefów Okręgów ZO. W nocy 7/8 października 1942 uczestniczył  w dywersyjnej akcji bojowej o kryptonimie „Wieniec”, m.in. w zdetonowaniu ładunku wybuchowego pod Płudami, na szlaku kolejowym Warszawa – Modlin.

 

 

Szkoła dywersji „Zagajnik”

Od grudnia 1942 szef Oddziału IV (szkolenie) Kedywu. Zorganizował szkołę dywersji o kryptonimie „Zagajnik”, w której instruktorami byli m.in. Cichociemni: rtm Jerzy Sokołowski ps. Mira, por. Stanisław Kotorowicz ps. Crown, por. Zbigniew Bąkiewicz ps. Zabawka, por. Jan Piwnik ps. Ponury, kpt. Alfred Paczkowski ps. Wania, por. Jan Rogowski ps. Czarka, por. Jan Marek ps. Walka, por. Ewaryst Jakubowski ps. Brat, por. Zbigniew Piasecki ps. Orlik. Autor używanego w „Zagajniku” podręcznika pt. „Partyzantka”, wydano ponadto podręcznik kpt. inż Zbigniewa Lewandowskiego ps. Szyba pt. „Dywersja” oraz inż. Mirosława Panufnika ps. Jan, pt. „Teletechnik”. Szkoła funkcjonowała do lipca 1944, przeszkolono w niej ok. 1200 żołnierzy AK.

soe-wykolejony-pociag-dywersja_2-250x175 Henryk Krajewski - CichociemnyDo podstawowych zadań „Zagajnika” należało prowadzenie kursów szkolenia dywersyjnego dla Komendy Głównej AK i podległych jej organizacji terenowych (…)  cały zespół ludzi – kierownictwo, wykładowcy, łączniczki. Związani byliśmy wzajemną ufnością i szacunkiem, a każdy z poczucia obowiązku starał się wnieść własny wkład w ulepszenie naszej pracy (…) Wśród wykładowców byli pracownicy wyższych uczelni: doc dr Stanisław Bretsznajder („Robert”), eks-nauczyciele szkół średnich (prof Kazimierz Dembowski, „Chemik 2”), specjaliści z różnych resortów (inż Zbigniew Lewandowski – „Szyna”), wyżsi wojskowi, często zajmujący przed wojną wysokie, kluczowe stanowiska …” (z relacji Haliny Czermińskiej-Żelaźniewicz)

Łączniczką mocno zaangażowaną w działalność „Zagajnika” była Halina Czermińska – Żelaźniewicz ps. Urszula, zaprzyjaźniona od lat dziecięcych z Cichociemnym rtm. Andrzejem Czaykowskim ps. Garda. Poniżej Jej relacja (bardzo dziękujemy Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej za życzliwą zgodę na publikację):

Halina Czermińska-Żelaźniewicz ps. Urszula – Ludzie z „Zagajnika” 1942-1944
  w: Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej,
teczka 492/WSK: Czermińska-Żelaźniewicz Halina ps. Urszula,  s. 11 – 40
Kujawsko – Pomorska Biblioteka Cyfrowa

 

 

Centrala Zaopatrzenia Terenu

kedyw-2-250x152 Henryk Krajewski - CichociemnyOd sierpnia 1943 jako „Trzaska” kierownik  Centrali Zaopatrzenia Terenu o kryptonimach „Zegar”, „Stadion”, „Czata”. Funkcjonowała ona w Warszawie, podlegała KG AK, podlegały jej cztery ekspozytury (tzw. bazy) okręgów wschodnich: Wołyń AK (kryptonim: „Godzina 1”), Brześć AK („Godzina 2”), Nowogródek AK („Godzina 3”) oraz okręgu Kielce AK. Zaopatrzeniem dla oddziałów Zgrupowania por. Jana Piwnika ps. Ponury, we współpracy z CZT zajmował się Cichociemny por. Jan Rogowski ps. Czarka.

Kedyw-91x300 Henryk Krajewski - CichociemnyZadaniem CZT było wsparcie jednostek bojowych, zwłaszcza Kedywu AK poprzez zaopatrywanie ich w ludzi, broń, sprzęt, lekarstwa itp. Funkcjonowała także odrębna (nie podporządkowana CZT) piąta baza – ekspozytura Okręgu Wilno AK. Bazy zajmowały się m.in. odbiorem zrzutów (Cichociemnych oraz zaopatrzenia), a także zakupem broni, werbunkiem, transportem i in. Bazy terenowe funkcjonowały pod kryptonimem „Zagroda”, od września 1943 pod kryptonimem „Start”, od stycznia 1944 „Godzina”. Każda z baz miała własny, kilkuosobowy personel (m.in. komendant, zastępca, oficer materiałowy, oficer transportowy), lokal konspiracyjny oraz magazyny. Więcej info – Centrala Zaopatrzenia Terenu.

Od maja do lipca 1944, w związku z przygotowaniami do akcji „Burza”, CZT zasilała w ludzi oraz sprzęt okręgi: Polesie AK, Nowogrodek AK, Lublin AK. W związku z przygotowaniami do Powstania Warszawskiego, w lipcu 1944 z personelu Centrali Zaopatrzenia Terenu sformowano batalion „Czata 49”, w sile ok. 120 żołnierzy w 6 plutonach (później wzmocniony do ok. 300 żołnierzy).

Bartosz Nowożycki – Centrala Zaopatrzenia Terenu 1943-1944 r.
w: Biuletyn informacyjny AK nr 12 (212), grudzień 2007, s. 49-52

 

Grzegorz Rutkowski – Techniki przerzutu zaopatrzenia dla AK
w: Biuletyn informacyjny AK nr 1 (309), styczeń 2016, s. 13 – 19

 

Polesie_ak-250x196 Henryk Krajewski - CichociemnyNa przełomie kwietnia i maja 1944 przydzielony jako komendant Okręgu Polesie AK (Brześć) o kryptonimie „Twierdza”, kierownikiem „Czaty” mianowano Cichociemnego mjr. Tadeusza Runge ps. Witold. Od czerwca jako „Leśny” dowódca 30 Dywizji Piechoty AK, formowanej z oddziałów partyzanckich Okręgu Polesie AK. W skład dywizji włączono:

Podczas pierwszej koncentracji w lipcu 1944, oddziały liczyły ok 270 – 280 żołnierzy, w tym 40 z  oddziałów Konfederacji Narodu. Do końca lipca liczebność dywizji wzrosła do ok. tysiąca żołnierzy, w tym oddział Uderzeniowych Batalionów Kadrowych AK z obwodu Sokołów Podlaski ppor. Czesława Grądzkiego oraz prawdopodobnie oddział Narodowych Sił Zbrojnych ppor. F. Malinowskiego ps. Buksa. W sztabie Dywizji funkcję oficera operacyjnego pełnił Cichociemny por. Alfred Whitehead ps. Dolina.

Żołnierze 30 Dywizji Piechoty AK uczestniczyli w wielu walkach z Niemcami, m.in. atakowali transporty na szlaku Wysokie Litewskie – Drohiczyn, pod Adamowem, Wilanowem, w rejonie stacji kolejowej Nurzec, pod Boratyńcem Lackim oraz Boratyńcem Ruskim. Opanowali w całości Lasy Nurzeckie. Gdy pułk żołnierzy sowieckich obsadził w nich drogę Wysokie Litewskie – Drohiczyn, żołnierze 82 Pułku Piechoty osłaniali ich pozycje w rejonie miejscowości Wilanowo. Nawiązano kontakt taktyczny z oddziałami III Korpusu Kawalerii Sowieckiej gen. Plijewa.

30-Poleska-DP-248x350 Henryk Krajewski - CichociemnySpotkał się z dowódcą sił sowieckich, gen. Florenkowem, w celu utrzymania łączności ustalono wymianę oficerów łącznikowych przy obu sztabach. Na prośbę gen. Florenkowa 7 patroli 82 Pułku Piechoty rozpoznało umocnienia niemieckie wzdłuż rzeki Bug, na odcinku od Mielnika do Drohiczyna. Dwa patrole z rozpoznania nie powróciły. Wobec braku łączności z KG AK, wysłał do sąsiedniego Okręgu Białystok AK Cichociemnego st. sierż. Aleksandra Lewandowskiego ps. Wiechlina, po kilku dniach powrócił z informacją o wstrzymaniu moblizacji do akcji „Burza” wobec wrogiego nastawienia Sowietów do AK.

30 lipca otrzymał od dowództwa 65 Armii Czerwonej polecenie przejścia z Tokar do Orzeszkowa koło Hajnówki. Po opóźnieniu wymarszu o dobę nakazał zwolnienie każdego żołnierza, który nie chciał się temu podporządkować. 31 lipca ok. 200 żołnierzy udało się we wskazany rejon. Po drodze wyzwolili kilka miejscowości, m.in. Sarnaki. Podjęto próbę marszu na pomoc Powstaniu Warszawskiemu, docierając do miejscowości Siwianka oraz Glinianka w rejonie Otwocka.

W czasie gdy poszukiwał kwater dla żołnierzy w Otwocku, gdzie udał się wraz Cichociemnym por. Marianem Golarzem vel Teleszyńskim ps. Góral 2, dwiema łączniczkami oraz żołnierzami osłony, 19 sierpnia żołnierze zostali w Siwiance rozbrojeni przez Sowietów. Po przewiezieniu do miejscowości Dębe Wielkie pod Warszawą, żołnierzy wywieziono do obozu w Majdanku k. Lublina, oficerów w głąb Rosji.

Pozostał w Otwocku, nawiązał kontakt z miejscowymi dowódcami AK, na naradzie 24 sierpnia 1944 w Świdrze porzucono nierealny zamiar dotarcia ze zbrojną pomocą do Warszawy. Dotarł do stolicy, zamieszkał przy ul. Żurawiej 18, współorganizował wydawanie na powielaczu konspiracyjnej gazetki „Alarm”. W wynajmowanym przez Cichociemnego, por. Bronisława Konika ps. Sikora, mieszkaniu w Warszawie przy ul. Zamienieckiej, uczestniczył w naradach z udziałem oficerów 27 Dywizji Piechoty AK, w celu ustalenia sposobu przedarcia się na pomoc Powstaniu Warszawskiemu.

 

 

Po wojnie

odznaka-NKWD-245x350 Henryk Krajewski - Cichociemny11 grudnia 1944 aresztowany pod fałszywą tożsamością Henryk Jezierski, w „kotle” zorganizowanym przez por. UB i NKWD Józefa Światło, w mieszkaniu przy ul. Zamienieckiej. W „kotle” aresztowano 17 osób, w tym także Cichociemnych: por. Bronisława Konika ps. Sikora, ppor. Zdzisława Luszowicza ps. Szakal, por. Mariana Golarza ps. Góral 2.

wiezienie-Toledo-250x161 Henryk Krajewski - Cichociemny

Więzienie „Toledo”

Osadzony w najcięższym więzieniu karno – śledczym nr III, tzw. „Toledo” lub „11 listopada” w Warszawie przy ul. Namysłowskiej 6, bestialsko przesłuchiwany w ciężkim śledztwie, torturowany przez funkcjonariuszy UB oraz NKWD kopaniem po nerkach, głowie, piszczelach, biciem gumowymi pałkami po całym ciele (m.in. połamane żebra). Nie ujawnił że jest Cichociemnym, nikogo nie wydał.

23 kwietnia 1945 wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego Warszawa – Praga skazany za przynależność do AK na 10 lat więzienia. Spośród ok. stu aresztowanych w sprawie, większość zesłano do obozów pracy za Ural, ponad 1/3  nigdy nie wróciła.

28 lipca 1945 w rejonie stacji kolejowej Bąkowiec uwolniony z transportu ok. 120 osób do więzienia we Wronkach, przez żołnierzy Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj, z oddziału por. Zygmunta Kęski ps. Świt. Ukrywał się przez kilka tygodni w Otwocku, następnie ujawnił przed Komisją Likwidacyjną AK w Warszawie. 6 listopada 1945 prezydent KRN warunkowo zawiesił wykonywanie wyroku na dwa lata, 12 września 1950 szef Najwyższego Sądu Wojskowego uznał wyrok za niebyły.

cc-Krajewski_grob-233x350 Henryk Krajewski - Cichociemny

grób na warszawskich Powązkach

2014-Panstwowosc-podziemna-500px-199x300 Henryk Krajewski - CichociemnyOd lutego 1946 we Wrocławiu, kierownik ekspozytury Zjednoczenia Energetycznego Okręgu Dolnośląskiego, od 1 marca 1946 kierownik zaopatrzenia Rejonowego Centrum Aprowizacji ZAOD. Pracował m.in. do 30 grudnia 1965 jako zastępca kierownika zaopatrzenia w Zakładach Sprzętu Motoryzacyjnego WSK Wrocław – Techniczna Obsługa Rolnictwa. Do 31 grudnia 1969 jako kierownik działu zaopatrzenia w Zakładzie Produkcji Uszczelnień Technicznych ZZG „INCO”, 1 stycznia 1970 przeszedł na emeryturę.

Mieszkał z córką w Wołominie, napisał „Wspomnienia wojenne 1939 – 1945” (cz. I i II, Wrocław – Wołomin 1973). Zostały opublikowane w  książce  Eugeniusza Hula pt. Państwowość podziemna w narracjach cichociemnych (wyd. Adam Marszałek, Toruń 2014). Zmarł w Wołominie 16 grudnia 1989, pochowany na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach – kw. H III rz. 3 gr. 23.

 

 

Awanse
  • podporucznik – ze starszeństwem od 1 lipca 1919Virtuti-Militari-272x350 Henryk Krajewski - Cichociemny
  • porucznik – 1 marca 1921
  • kapitan – 17 grudnia 1931 ze starszeństwem od 1 stycznia  1932
  • major – ze starszeństwem od 19 marca 1939
  • podpułkownik – ze starszeństwem od 6 stycznia 1942

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Teofila oraz Marianny z domu Turowskiej. W 1930 zawarł związek małzeński z Mirosławą z domu Wodzinowską (1908-1970). Mieli dwie córki: Marię (ur. 1931) inż elektryka po mężu Borkowską oraz Joannę (ur. 1939) mgr geologii po mężu Stolarczyk.

 

 

 


Spośród 316 Cichociemnych zrzuconych na spadochronie do okupowanej Polski
40 walczyło o niepodległość Polski w latach 1918 – 1921:

Leon Bazała (1918-1920) | Jacek Bętkowski (1920) | Jan Biały (1918-1920) | Niemir Bidziński (1920) | Romuald Bielski (1919-1920) | Adolf Gałacki (1918-1920) | Stanisław Gilowski (1918-1920) | Jan Górski (1919-1920) | Antoni Iglewski (1915-1920) | Kazimierz Iranek-Osmecki (1913, 1916, 1920) | Wacław Kobyliński (1918-1920) | Bolesław Kontrym (1917-1918) | Franciszek Koprowski (1919-1920) | Tadeusz Kossakowski (1909-1920) | Julian Kozłowski (1918-1919) | Henryk Krajewski (1918-1920) | Leopold Krizar (1918-1920) | Stanisław Krzymowski (1914-1920) | Adolf Łojkiewicz (1918-1920) | Narcyz Łopianowski (1918-1920) | Zygmunt Milewicz (1918-1920) | Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski (1913-1921) | Leopold Okulicki (1914-1920) | Mieczysław Pękala-Górski (1918-1920) | Edward Piotrowski (1918-1920) | Jan Różycki (1917-1920) | Roman Rudkowski (1914-1920) | Tadeusz Runge (1917-1920) | Józef Spychalski (1916-1920) | Tadeusz Starzyński (1920) | Tadeusz Stocki (1920) | Aleksander Stpiczyński (1917-1920) | Witold Strumpf (1920) | Adam Szydłowski (1918-1920) | Wincenty Ściegienny (1918-1920) | Witold Uklański (1917-1921) | Józef Zabielski (1920) | Józef Zając (1920) | Wiktor Zarembiński (1920) | Bronisław Żelkowski (1920)

 

logo_pl_negatyw_czerowny-300x89 Henryk Krajewski - Cichociemny

 

Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości oraz odbudowy polskiej państwowości


 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Henryk Krajewski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Henryk Krajewski - CichociemnyW 1989 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Henryk Krajewski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Henryk Krajewski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Henryk Krajewski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Henryk Krajewski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilkudziesięciu Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Henryk Krajewski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Henryk Krajewski - Cichociemny

 

 

 

Źródła:
  • informacje własne (archiwum portalu)
  • teczka personalna – Oddział Specjalny Sztabu Naczelnego Wodza (Studium Polski Podziemnej, Kol.023.0126)
  • Krzysztof A. Tochman: T. 3. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2002, s. 58 – 65. ISBN 83-902499-5-2.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

1