Tag Archives: zesłani

Cichociemni w łagrach

 

Cichociemni byli żołnierzami Armii Krajowej w służbie specjalnej

 


41_cc-Tobie-Ojczyzno-grupa-250x139 Cichociemni w łagrachSpis treści:


 

zsrr Cichociemni w łagrachOrgany represji ZSRR, głównie NKWD, pozbawiły wolności aż 122 Cichociemnych (2 SMIERSZ), w tym do sowieckich łagrów zesłano aż 83 Cichociemnych (7 dwukrotnie),  6 zamordowano. Gen. Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek był aresztowany dwukrotnie (1941, 1945), po drugim aresztowaniu zamordowany w moskiewskim więzieniu NKWD na Łubiance.
cc-wiszniowski-workuta-300x227 Cichociemni w łagrach

1949 r. – fragment listu z Workuty Cichociemnego Romana Wiszniowskiego, skan Fundacja dla Demokracji, w zbiorach JW GROM

Do sowieckich łagrów bezpośrednio przed II wojną światową, w trakcie wojny oraz po wojnie, według niepełnych danych zesłano 153 tys. Polaków! Wśród nich  zesłano aż 83 Cichociemnych, aż 7 dwukrotnie! Część z nich aresztowano jeszcze zanim zostali Cichociemnymi, w latach 1939 – 1941: przy próbie przekroczenia granicy z Rumunią lub po zajęciu  Kresów przez Armię Czerwoną. Odzyskiwali wolność dzięki układowi Sikorski – Majski wstępowali do Armii Andersa, zgłaszali się do służby w Kraju.
Druga fala aresztowań i zsyłek miała miejsce pod koniec wojny oraz po jej zakończeniu, wraz z przejmowaniem Polski jako obszaru sowieckiej strefy wpływów…
Wielu z Nich zadręczono na śmierć na tej nieludzkiej ziemi, podobnie jak setki tysięcy innych Polaków… Według najnowszych ustaleń, Polacy trafiali do ponad 60 obozów NKWD.  Nie zawsze wiadomo do których z nich zesłano Cichociemnych…
Nie sposób odnaleźć nawet Ich grobów – za życia byli tylko numerem w ewidencji NKWD, po śmierci chowano Ich w bezimiennych mogiłach z drewnianymi tabliczkami, na których umieszczano (inny) numer z ewidencji zmarłych. Do dzisiaj te ewidencje są tajne…

 

Cichociemni udręczeni

Wśród Cichociemnych udręczonych przez Sowietów był także syn zesłańca syberyjskiego z Tomska – Cezary Nowodworski ps. Głóg. Według relacji Kazimierza Iranka – Osmeckiego został aresztowany przez NKWD 21 września 1944, po przeprawieniu się w Warszawie (Praga) na drugi brzeg Wisły. Wg. jednej wersji rozstrzelano Go 22 września 1944, według innej więziony był w więzieniu w Odessie…

Wśród Cichociemnych był także syn zesłańca syberyjskiego z Nowosybirska – Longin Jurkiewicz ps.  Mysz. Jego ojciec został skazany na dziesięć lat łagrów, od 1940 więziony pod Nowosybirskiem, zwolniony po układzie Sikorski – Majski. Jego matka wywieziona wraz z trójką najmłodszych dzieci w 1940 do Kazachstanu, po układzie Sikorski – Majski zaginęła w niewyjaśnionych okolicznościach. Jego dwaj kilkuletni bracia: Jurek oraz Zbyszek zmarli na zesłaniu w Uzbekistanie. Jego brat Adam, harcerz, aresztowany pod koniec 1940 przez NKWD w lipcu 1941 zamordowany i spalony przez NKWD w więzieniu w Tarnopolu…

Niektórzy z Cichociemnych uniknęli tragicznych konsekwencji spotkania z Sowietami, m.in. Antoni Nosek w 1939, po kapitulacji Lwowa nie poszedł na punkt zborny Sowietów, rzekomo po przepustkę na powrót do domu. Dzięki temu uniknął zamordowania w Katyniu. Adolf Pilch ps. Góra, Dolina uniknął sowieckiej niewoli, wyrywając się z sowieckiego okrążenia w 1944, Jego kolegów Sowieci wywieźli do więzienia na Łubiance (Moskwa). Kazimierz Bernaczyk oraz Bronisław Konik nie zgłosili się na zorganizowaną przez Sowietów „odprawę” 31 lipca 1944 w gmachu przy ul. Kochanowskiego 27 oraz w pałacu Biesiadeckich we Lwowie, dzięki czemu uniknęli aresztowania.  Stanisław Sędziak nie stawił się na organizowaną przez Sowietów 17 lipca 1944 w Boguszach „odprawę” dla oficerów AK z okręgów Wilno i Nowogródek, unikając aresztowania przez NKWD. Piotr Szewczyk ps. Czer uniknął aresztowania przez NKWD, nie stawiając się na „odprawę” dla oficerów AK, zorganizowaną 31 lipca 1944, po której ok. 60 oficerów AK zesłano w głąb ZSRR wraz z ponad 2 tys. innych aresztowanych Polaków.

 

Pierwsza lista Cichociemnych  (z brytyjskiego archiwum SOE)
aresztowanych przez NKWD  – większość zesłano do łagrów GUŁAGU:

 

Gulag_mapa_obozow-300x206 Cichociemni w łagrachzobacz:  gulag online

 

 

Cichociemni zamordowani:

zsrr Cichociemni w łagrachAdam Krasiński ps. Szczur (1945 lub 1946) |  Aleksander Kułakowski ps. Rywal (1944) |  Cezary Nowodworski ps. Głóg (1944) |  Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek (1946) |  Czesław Rossiński ps. Kozioł (1945) |  Mieczysław Szczepański ps. Dębina (1945)

 

Cichociemni osadzeni dwukrotnie w łagrach:

zsrr Cichociemni w łagrachBronisław Konik ps. Sikora – Kandałaksza (1939 – 1941), Stalinogorsk (1944 – 1945) |  Zdzisław Luszowicz ps. Szakal –  Skola, Starobielsk (1939 – 1941), Stalinogorsk (1944 – 1945) |  Kazimierz Niepla ps. Kawka – Bieriezowsk (1940 – 1942), Norylsk (1944 – 1954) |  Tadeusz Seeman ps. Garbus – Iwdiel (1940 – 1941), Workuta, Inta, Olżeras (1944 – 1953) |  Stanisław Skowroński ps. Widelec – Swierdłowsk, Czelabińsk (1941 – 1942), Magdalinowka (1945) |  Roman Wiszniowski ps. Harcerz –  Workuta (1939 – 1941), Workuta (1947 – 1955) |  Henryk Zachmost ps. Zorza – łagry (miejsce nieznane): (1940 – 1942, 1944 – 1948)

 

 

 

Cichociemni zesłani do sowieckich łagrów oraz więzień,
aresztowani przez Sowietów, NKWD

UWAGA! tabela ma więcej niż jedną stronę, wyświetla po 15 wierszy na stronie
(Kliknij wybraną kolumnę, aby posortować / kliknij w nazwisko, aby przejść do biogramu / wpisz, aby wyszukać)
Tabelę można przeszukiwać, wpisując dowolny ciąg znaków

Autor wykazu – Ryszard M. Zając, wnuk por. cc. Józefa Zająca

Na urządzeniach mobilnych aby zobaczyć całość należy przewinąć w poziomie

StopieńFotoNazwisko imięPseudonimDane nt. niewoliOkres
gen. bryg.
BALUK-Stefan Cichociemni w łagrach
Bałuk StefanStarbaAresztowany przez NKWD, uciekł 1939
ppłk.
BAZALA-Leon Cichociemni w łagrach
Bazała LeonStriwiążŁagry: Charków, Diagilewo, Griazowiec 1944 - 1947
płk
BETKOWSKI-Jacek Cichociemni w łagrach
Bętkowski JacekTopór 2Łagry: Starobielsk, Kołyma 1940 - 1941
płk. pil.
BIALY-Jan Cichociemni w łagrach
Biały JanKadłubAresztowany przez NKWD, w więzieniach w Polsce 1945
por.
BUYNO-Jerzy Cichociemni w łagrach
Buyno JerzyGżegżółkaAresztowany przez NKWD po operacji "Ostra Brama", uciekł lipiec 1944
ppor.
BYSTRZYCKI-Przemyslaw Cichociemni w łagrach
Bystrzycki PrzemysławGrzbietŁagry: Panowka, Kuszmurun 1940 - 1941
ppor. łączn.
BZDAWKA-Bernard Cichociemni w łagrach
Bzdawka Bernard SiekieraŁagry: Wilkowyszki, Juchnów, Ponoj, Juża 1939 - 1941
mjr sap.
CETYS-Teodor Cichociemni w łagrach
Cetys TeodorWikingŁagry: Ostaszków, Morszańsk, Brześć 1944 -1948
ppor. łączn.
CHMIELOCH-Ryszard Cichociemni w łagrach
Chmieloch RyszardBłyskawicaŁagry: 1940 - 1942
mjr
CHMIELOWSKI-Antoni Cichociemni w łagrach
Chmielowski Antoni WołkŁagry: Galimyj, Kołyma, Magadan 1945 - 1955
por.
CHYLINSKI-Eugeniusz Cichociemni w łagrach
Chyliński Eugeniusz FrezŁagry: Saratow, Kutaisi 1946 - 1954
mjr
CZAYKOWSKI-Andrzej Cichociemni w łagrach
Czaykowski Andrzej GardaŁagry: Kargopol, Archangielsk 1940 - 1941
por. łączn.
CZEPCZAK-GORECKI-Bronisław Cichociemni w łagrach
Czepczak Górecki BronisławZwijakŁagry: Mariewka, Dymitrowka 1940 - 1942
płk. piech.
EMIR-HASSAN-Jerzy Cichociemni w łagrach
Emir Hassan JerzyTurek 2Łagry: m.in. Iwdiel
Aresztowany przez NKWD
1939 - 1941
1945
ppor.
FLONT-Wladyslaw Cichociemni w łagrach
Flont WładysławGrandziarzAresztowany przez NKWD, więzienie w Łodzi 1945
kpt. piech.
FORTUNA-Ludwik Cichociemni w łagrach
Fortuna LudwikSiłaAresztowany przez NKWD
Łagry: Ostaszków, Morszańsk
1944 - 1946
1946 - 1948
por. łączn.
FUHRMAN-Kazimierz Cichociemni w łagrach
Fuhrman KazimierzZaczepŁagry: Buchta Nachodka, Piwiek 1939 - 1941
kpt.
GAWORSKI-Tadeusz Cichociemni w łagrach
Gaworski TadeuszLawaAresztowany przez Sowietów: Lwów, Skolim 1939
ppor. łączn.
GODZIK-Wladyslaw Cichociemni w łagrach
Godzik Władysław SkrzatŁagry: Teguldat, Syberia 1940 - 1942
kpt. sł. zdr.
GOLARZ-Marian Cichociemni w łagrach
Golarz Teleszyński MarianGóral 2Łagry: Samarłag k. Kujbyszewa,
Pieczorłag k. Workuty
1939 - 1941
mjr kaw.
GRODZICKI-Krzysztof Cichociemni w łagrach
Grodzicki KrzysztofJabłońAresztowany przez NKWD, w Moskwie skazany na śmierć 1939 - 1940
ppor. lot.
HAUPTMAN-Wladyslaw Cichociemni w łagrach
Hauptman WładysławGapaAresztowany przez NKWD, Łódź, Moskwa 1945
ppor.
KALINOWSK-HECZKO-Gustaw Cichociemni w łagrach
Heczko Kalinowski GustawSkorpionAresztowany przez NKWD po operacji "Ostra Brama", uciekł lipiec 1944
ppłk.
IGLEWSKI-Antoni Cichociemni w łagrach
Iglewski AntoniPonarAresztowany przez NKWD, w Moskwie skazany na śmierć 1941
rtm. kaw.
IGNASZAK-Stefan Cichociemni w łagrach
Ignaszak StefanDrozdAresztowany przez NKWD pod fałszywą tożsamością, zwolniony 1939
mjr pil.
ISZKOWSKI-Jerzy Cichociemni w łagrach
Iszkowski JerzyOrczykAresztowany przez NKWD, skazany na śmierć w Lublinie 1945 - 1947
mjr piech.
JABLONSKI-Boleslaw Cichociemni w łagrach
Jabłoński BolesławKaliaAresztowany przez NKWD w Łodzi, zwolniony 1945
por. piech.
KIWER-Edward Cichociemni w łagrach
Kiwer EdwardBiegajAresztowany przez NKWD w Kielcach, uwolniony przez AK 1945
por.
KOBYLINSKI-Tadeusz Cichociemni w łagrach
Kobyliński TadeuszHienaAresztowany przez SMIERSZ, zwolniony 1944
płk. dypl. piech.
KOBYLINSKI-Waclaw Cichociemni w łagrach
Kobyliński WacławDziadAresztowany przez NKWD, Łódź, zwolniony 1945
kpt.
KOCHANSKI-Wladyslaw Cichociemni w łagrach
Kochański Władysław BombaŁagry: Tiemłag, łagier nr 5 MWD, Kołyma 1945 - 1955
mjr
KONIK-Bronislaw Cichociemni w łagrach
Konik Bronisław SikoraŁagry: Kandałaksza
Stalinogorsk
1939 - 1941
1944 - 1945
mjr
KOPISTO-Waclaw Cichociemni w łagrach
Kopisto WacławKraŁagry: Kołyma, Komi, Magadan, Kotłas Tajszet 1944 - 1953
mjr
KOPROWSKI-Franciszek Cichociemni w łagrach
Koprowski FranciszekDąbŁagry: Morszańsk, Ostaszków 1944 - 1948
por. łączn. lot.
KOWALIK-Edward Cichociemni w łagrach
Kowalik EdwardCiupuśAresztowany przez NKWD, Łódź, Moskwa 1945
por. sap.
KOWALSKI-Jerzy Cichociemni w łagrach
Kowalski JerzyBabaŁagry: Workuta 1945 - 1955
kpt. piech.
KOZLOWSKI-Julian Cichociemni w łagrach
Kozłowski JulianCichyNiewola sowiecka: Krasnojarsk, uciekł1920 - 1921
ppłk.
KRAJEWSKI-Henryk Cichociemni w łagrach
Krajewski HenrykTrzaskaAresztowany przez UB, NKWD, torturowany, skazany, uwolniony z transportu przez DSZ1944 - 1945
ppor.
KRASINSKI-Adam Cichociemni w łagrach
Krasiński AdamSzczurŁagry: Tajszet, zamordowany w OŁP nr 2 Rzeszoty 1944 - 1945 lub 1946
mjr
KRZYMOWSKI-Stanislaw Cichociemni w łagrach
Krzymowski StanisławKostkaAresztowany przez UB, osadzony w więzieniu NKWD, Łódź 1945
por. łączn.
KUJAWINSKI-Stanislaw Cichociemni w łagrach
Kujawiński StanisławWodnikŁagry: Obuchowce, Kazachstan 1940 - 1942
kpt. art.
KULAKOWSKI-Aleksander Cichociemni w łagrach
Kułakowski AleksanderRywalAresztowany przez IW, przesłuchiwany przez NKWD, skazany na śmierć, rozstrzelany 1944
kpt. piech.
KWARCINSKI-Mieczyslaw Cichociemni w łagrach
Kwarciński MieczysławZiutAresztowany, prawdopodobnie wskutek prowokacji NKWD, uwolniony przez AK 1944 - 1945
kpt. łącz.
LESKIEWICZ-Marian Cichociemni w łagrach
Leśkiewicz MarianWygodaŁagry: Biełaja Glinka, Kazachstan 1940 - 1941
st. sierż.
LEWANDOWSKI-Aleksander Cichociemni w łagrach
Lewandowski AleksanderWiechlinaŁagry: Diagilewo 1944 - 1947
ppor.
LEWKO-Kazimierz Cichociemni w łagrach
Lewko KazimierzPalecŁagry: Swierdłowsk 1941 - 1942
mjr lot.
LEWKOWICZ-Bronislaw Cichociemni w łagrach
Lewkowicz BronisławKursNiewola sowiecka 1939
kpt. piech.
LUSZOWICZ-Zdzislaw Cichociemni w łagrach
Luszowicz ZdzisławSzakalŁagry: Skola, Starobielsk
Stalinogorsk
1939 - 1941
1944 - 1945
mjr uzbr.
LOJKIEWICZ-Adolf Cichociemni w łagrach
Łojkiewicz AdolfRyśŁagry: Kozielsk, Grazowiec 1939 - 1941
ppłk. kaw.
LOPIANOWSKI-Narcyz Cichociemni w łagrach
Łopianowski NarcyzSarnaŁagry: Putywl, Kozielsk, Grazowiec1939 - 1941
por.
LOS-Ezechiel Cichociemni w łagrach
Łoś EzechielIkwaŁagry: Riazań, Bogorodskoje 1944 - 1947
por.
MAJEWICZ-Stefan Cichociemni w łagrach
Majewicz StefanHrubyNiewola sowiecka 1939
mjr łączn.
MAKARENKO-Anatol Cichociemni w łagrach
Makarenko AnatolTłokŁagry: Swierdłowsk1941 - 1942
ppor. łączn.
MAKAGONOW-Aleksander Cichociemni w łagrach
Makagonow Makagon AleksanderWschódŁagry1940 - 1942
mjr dypl. piech.
MALIK-Franciszek Cichociemni w łagrach
Malik FranciszekPiorun 2Łagry: Charków, Małoszujka 1939 - 1941
por. piech.
MATULA-Zbigniew Cichociemni w łagrach
Matula ZbigniewRadomyślŁagry: Kozielsk, Griazowiec 1940 - 1941
ppor. łączn.
MAZUR-Stanislaw Cichociemni w łagrach
Mazur StanisławLimbaŁagry: Charków, Sorokłag 1940 - 1941
kpt. piech.
MOSTOWIEC-Marian Cichociemni w łagrach
Mostowiec MarianLisŁagry: Stalinogorsk, Wołogda, Griazowiec1945 - 1947
płk. piech.
NADOLCZAK-Bruno Cichociemni w łagrach
Nadolczak Bruno PiastAresztowany przez NKWD, zwolniony1945
płk. piech.
NAKONIECZNIKOFF-KLUKOWSKI-Przemyslaw Cichociemni w łagrach
Nakoniecznikoff Klukowski PrzemysławKruk 2Łagry: Syberia 1945 -1955
ppor.
NIEPLA-Kazimierz Cichociemni w łagrach
Niepla KazimierzKawkaŁagry: Bieriezowsk
Norylsk
1940 - 1942
1944 - 1954
kpt.
NOWACKI-Jozef Cichociemni w łagrach
Nowacki JózefHoryńŁagry: ok. Peczora, Komi 1939 - 1941
ppor. łączn.
NOWAK-Piotr Cichociemni w łagrach
Nowak PiotrOkoAresztowany przez NKWD, Łódź, Moskwa1945
kpt. piech.
NOWAKOWSKI-Michal Cichociemni w łagrach
Nowakowski Michał HarpunŁagry: Starobielsk, Workutłag 1940 - 1941
ppor. kaw.
NOWOBILSKI-Tadeusz Cichociemni w łagrach
Nowobilski TadeuszDzwonŁagry: Riazań, Diagilewo 1944 - 1947
kpt. art.
NOWODWORSKI-Cezary Cichociemni w łagrach
Nowodworski CezaryGłógPrawdopodobnie rozstrzelany przez NKWD 1944
gen. bryg.
OKULICKI-Leopold Cichociemni w łagrach
Okulicki LeopoldNiedźwiadekAresztowany przez NKWD, Warszawa, Moskwa
Aresztowany przez NKWD, Pruszków, Moskwa, zamordowany na Łubiance
1941
1945 - 1946
ppłk. piech.
OLSZEWSKI-Stanislaw Cichociemni w łagrach
Olszewski StanisławBarŁagry: Workuta, Norylsk, Tajszet 1945 - 1955
kpt.
OSSOWSKI-Stanislaw Cichociemni w łagrach
Ossowski StanisławJastrzębiec 2Łagry: Kozielsk, Griazowiec 1940 - 1941
ppor. łączn.
OSTROWINSKI-Henryk Cichociemni w łagrach
Ostrowiński HenrykSmykŁagry: Kazachstan
Aresztowany przez NKWD, uciekł
1940 - 1942
1944
ppłk.
PACZKOWSKI-Alfred Cichociemni w łagrach
Paczkowski AlfredWaniaŁagry: Diagilewo, Czerepowiec, Griazowiec 1944 - 1947
plut.
PARCZEWSKI-Jan Cichociemni w łagrach
Parczewski JanKraskaŁagry: Kazachstan 1940 - 1942
por. piech.
PENTZ-Karol Cichociemni w łagrach
Pentz KarolSkała 2Łagry: Wiedlaszcz, Uchtiżemłag1940 - 1941
por. piech.
PEREKLADOWSKI-Feliks Cichociemni w łagrach
Perekładowski FeliksPrzyjaciel 2Łagry: Kandałaksza1940 - 1941
ppor. łączn.
PESZKE-Zdzislaw Cichociemni w łagrach
Peszke ZdzisławKaszmirŁagry: Swierdłowsk 1941 - 1942
kpt. art.
PIEKARSKI-Aleksander Cichociemni w łagrach
Piekarski AleksanderTurkućŁagry: Wołkowysk, Diagilewo, Czerepowiec 1944 - 1947
por. łączn.
PIENIAK-Czeslaw Cichociemni w łagrach
Pieniak Czesław BórŁagry: Borowicze, Swierdłowsk 1944 - 1946
kpt. piech.
POKULTINIS-Alfred Cichociemni w łagrach
Pokultinis AlfredFonŁagry: Workutłag, Komi 1940 - 1941
por.
POLISZUK-Jaroslaw Cichociemni w łagrach
Poliszuk JarosławArabŁagry: Swierdłowsk 1941 - 1942
kpt.
POLONCZYK-Boleslaw Cichociemni w łagrach
Polończyk BolesławKryształŁagry: Jegolsk 1944 - 1946
mjr piech.
POSPIESZALSKI-Antoni Cichociemni w łagrach
Pospieszalski AntoniCurieAresztowany przez NKWD, przewieziony do Moskwy 1945
rtm. kaw.
PRADZYNSKI-Janusz Cichociemni w łagrach
Prądzyński Janusz TrzyNiewola sowiecka 1939
kpt. łączn.
PRZYBYLIK-Stefan Cichociemni w łagrach
Przybylik StefanGruchŁagry: Workuta, Teguldet 1939 - 1941
ppor. piech.
PSYKALA-Mieczyslaw Cichociemni w łagrach
Psykała Mieczysław KalwadosikŁagry: Kamionka, Swierdłowsk 1944 - 1947
mjr
PUKACKI-Franciszek Cichociemni w łagrach
Pukacki Franciszek GzymsŁagry: Riazań, Griazowiec 1944 - 1948
mjr piech.
RASZPLEWICZ-Kazimierz Cichociemni w łagrach
Raszplewicz KazimierzTatar 2Łagry1939 - 1941
ppor.
ROSSINSKI-Czeslaw Cichociemni w łagrach
Rossiński CzesławKoziołAresztowany przez NKWD, skazany na śmierć, zamordowany, Lublin 1944 - 1945
płk. pil. dypl.
RUDKOWSKI-Roman Cichociemni w łagrach
Rudkowski RomanRudyNiewola sowiecka
Aresztowany, więzienie "Taganka" (Moskwa),
Aresztowany przez SMIERSZ, Łódź
1914 - 1916
1918
1945
por. piech.
RYDZEWSKI-Lech Cichociemni w łagrach
Rydzewski LechGromŁagry: Riazań, Bogorodskoje 1944 - 1947
por. łączn.
SEEMAN-Tadeusz Cichociemni w łagrach
Seeman TadeuszGarbusŁagry: Iwdiel
Workuta, Inta, Olżeras
1940 - 1941
1944 - 1953
ppor. łączn.
SIAKIEWICZ-Wladyslaw Cichociemni w łagrach
Siakiewicz WładysławMrukŁagry: Swierdłowsk1940 - 1942
por. piech.
SKOWRON-Marian Cichociemni w łagrach
Skowron MarianOlcha 2Łagry: Kozielsk, Griazowiec 1939 - 1941
ppor. łączn.
SKOWRONSKI-Ryszard Cichociemni w łagrach
Skowroński RyszardLechitaŁagry: Wodopad, Archangielsk 1940 - 1941
kpt.
SKOWRONSKI-Stanislaw Cichociemni w łagrach
Skowroński StanisławWidelecŁagry: Swierdłowsk, Czelabińsk,
Dwukrotnie aresztowany przez NKWD, uciekł,
Aresztowany, zesłany do pracy Magdalinowka, uciekł
1941 - 1942
1944
1945
mjr lot.
SKWIERCZYNSKI-Leopold Cichociemni w łagrach
Skwierczyński LeopoldAktorAresztowany przez NKWD w Krakowie, zwolniony 1945
kpt.
SMELA-Jan Cichociemni w łagrach
Smela JanWirŁagry: Kalinin, Ostaszków, Morszańsk 1944 - 1947
por. piech.
SOKOL-Tadeusz Cichociemni w łagrach
Sokół TadeuszBug 2Łagry: Jercewo, Mostowica, Onofrówka 1940 - 1941
kpt. art.
SPECYLAK-Zbigniew Cichociemni w łagrach
Specylak Skrzypecki Zbigniew Tur 2Łagry: nad rzeką Onega 1940 - 1942
płk. piech.
SPYCHALSKI-Jozef Cichociemni w łagrach
Spychalski JózefGrudzieńAresztowany przez NKWD, Białystok, Moskwa 1940 - 1942
kpt. art.
SZCZEPANSKI-Mieczyslaw Cichociemni w łagrach
Szczepański MieczysławDębinaAresztowany przez NKWD, skazany na śmierć, zamordowany, Lublin1945
ppor. łączn.
SZTROM-Jerzy Cichociemni w łagrach
Sztrom JerzyPilnikŁagry1940 - 1942
ppłk.
SZYDLOWSKI-Adam Cichociemni w łagrach
Szydłowski AdamPoleszukŁagry: Ostaszków, Kalinin, Morszańsk1944 - 1947
ppłk. dypl.
SCIEGIENNY-Wincenty Cichociemni w łagrach
Ściegienny WincentyLasAresztowany przez NKWD, Białystok, Warszawa, zwolniony1945
sierż. łączn.
SLIWA-Kazimierz-e1461497024533 Cichociemni w łagrach
Śliwa KazimierzStrażakŁagry: Fiediakowo1940
ppor.
SMIETANKO-Wladyslaw Cichociemni w łagrach
Śmietanko WładysławCyprŁagry1940 - 1941
kpt. piech.
TROJANOWSKI-Czeslaw Cichociemni w łagrach
Trojanowski CzesławLitwosŁagry1941
mjr piech.
TRONDOWSKI-Stanislaw Cichociemni w łagrach
Trondowski StanisławGrzmot 2Łagry: Riazań, Dubrowłag 1945 - 1956
mjr kaw.
UKLANSKI-Witold Cichociemni w łagrach
Uklański WitoldHeroldŁagry: Kozielsk, Griazowiec 1940 - 1941
kpt. sap.
WALTER-Jan Cichociemni w łagrach
Walter JanCyrkielŁagry: Jegolsk, Swierdłowsk 1944 - 1947
kpt. piech.
WARUSZYNSKI-Zbigniew Cichociemni w łagrach
Waruszyński ZbigniewDewajtis 2Łagry: Starobielsk, Nachodka, Magadan, Duskania 1940 - 1941
por. kaw.
WHITEHEAD-Alfred Cichociemni w łagrach
Whitehead AlfredDolina 2Łagry: Riazań1944 - 1947
por. piech.
WIACEK-Jan Cichociemni w łagrach
Wiącek WiktorKanarekŁagry: Juża 1939
por. sap.
WIECHULA-Ludwik Cichociemni w łagrach
Wiechuła LudwikJeleńAresztowany przez NKWD, Kielce, uwolniony przez AK 1945
mjr sap.
WIERZEJSKI-Tomasz Cichociemni w łagrach
Wierzejski TomaszZgoda 2Łagry 1939 - 1942
kpt.
WILCZEWSKI-Michal Cichociemni w łagrach
Wilczewski MichałUszkaPrzy próbie aresztowania przez NKWD popełnił samobójstwo1945
kpt.
WINTER-Stanislaw Cichociemni w łagrach
Winter StanisławStanleyAresztowany przez GZI, skazany na śmierć, zamordowany przez NKWD Poznań1945
por.
WISZNIOWSKI-Roman Cichociemni w łagrach
Wiszniowski RomanHarcerzŁagry: Workuta
Aresztowany przez NKGB, łagry: Workuta
1939 - 1941
1947 - 1955
kpt. łączn. cw
ZACHMOST-Henryk Cichociemni w łagrach
Zachmost Henryk ZorzaŁagry
Łagry
1940 - 1942
1944 - 1948
ppor. łączn.
ZAPOTOCZNY-Stanislaw Cichociemni w łagrach
Zapotoczny StanisławPłomieńŁagry: Semipałatyńsk 1940 - 1942
por.
ZYGA-Ryszard Cichociemni w łagrach
Zyga RyszardLelumŁagry: Charków, Nachodka, Magadan 1940 - 1942
por. łączn.
ZAKOWICZ-Jozef Cichociemni w łagrach
Żakowicz JózefTabuŁagry1940 - 1942
ppor.
ZELECHOWSKI-Tadeusz Cichociemni w łagrach
Żelechowski TadeuszRingWięzienie: Drohobycz, Kijów, Gorki
Uciekł podczas próby aresztowana przez NKWD
Aresztowany przez NKWD uciekł
1940 - 1941
1944
1945

Weryfikacji w/w danych nt. Cichociemnych dokonano poprzez analizę Ich biogramów, opublikowanych wspomnień oraz danych z innych źródeł, m.in. bazy danych zesłańców – indeks represjonowanych, powstałej dzięki pracy Ośrodka Karta (obecnie prowadzonego przez IPN). Źródła danych dotyczących każdego Cichociemnego wskazano na stronie z Jego biogramem.

 

zolnierze-zeslani-do-zsrr-1024x625 Cichociemni w łagrach

Jedna z pierwszych list polskich żołnierzy wywiezionych do łagrów
skan: Fundacja dla Demokracji, w zbiorach JW GROM

 

 

Cichociemni aresztowani przez NKWD, SMIERSZ
w większości zesłani do łagrów ZSRR:

 

barak-gulag-300x225 Cichociemni w łagrach

Rekonstrukcja baraku mieszkalnego GUŁagu. Muzeum Okupacji Ryga, 2011, Foto: Marcin Szala/Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

zsrr Cichociemni w łagrachStefan Bałuk ps. Starba| Leon Bazała  ps. Striwiąż | Jacek Bętkowski ps. Topór | Jan Biały ps. Kadłub | Przemysław Bystrzycki ps. Grzbiet | Bernard Bzdawka ps. Siekiera | Teodor Cetys ps. Wiking | Ryszard Chmieloch ps. Błyskawica | Antoni Chmielowski ps. Wołk | Eugeniusz Chyliński ps. Frez | Andrzej Czaykowski ps. Garda | Bronisław Czepczak-Górecki ps. Zwijak | Jerzy Emir-Hassan ps. Turek 2 | Władysław Flont ps. Grandziarz | Ludwik Fortuna ps. Siła | Kazimierz Fuhrman ps. Zaczep |  Adolf Gałacki ps. Maszop |  Tadeusz Gaworski ps. Lawa | Władysław Godzik ps. Skrzat | Marian Golarz-Teleszyński ps. Góral 2 | Krzysztof Grodzicki ps. Jabłoń | Władysław Hauptman ps. Gapa | Antoni Iglewski ps. Ponar | Stefan Ignaszak ps. Drozd | Jerzy Iszkowski ps. Orczyk | Bolesław Jabłoński ps. Kalia | Edward Kiwer ps. Biegaj | Władysław Kochański ps. Bomba | Bronisław Konik ps. Sikora (dwukrotnie) | Wacław Kopisto ps. Kra | Franciszek Koprowski ps. Dąb | Edward Kowalik ps. Ciupuś | Jerzy Kowalski ps. Baba | Henryk Krajewski ps. Trzaska | Adam Krasiński ps. Szczur | Stanisław Kujawiński ps. Wodnik (dwukrotnie) | Aleksander Kułakowski ps. Rywal | Marian Leśkiewicz ps. Wygoda | Aleksander Lewandowski ps. Wiechlina | Kazimierz Lewko ps. Palec | Bronisław Lewkowicz ps. Kurs | Zdzisław Luszowicz ps. Szakal (dwukrotnie) | Adolf Łojkiewicz ps. Ryś | Narcyz Łopianowski ps. Sarna |  Ezechiel Łoś ps. Kawa | Stefan Majewicz ps. Hruby | Aleksander Makagonow ps. Wschód | Anatol Makarenko ps. Tłok | Franciszek Malik ps. Piorun 2 | Zbigniew Matula ps. Radomyśl |  Stanisław Mazur ps. Limba| droga-smierci-300x209 Cichociemni w łagrach Marian Mostowiec ps. Lis |  Bruno Nadolczak ps. Piast | Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski ps. Kruk 2 | Kazimierz Niepla ps. Kawka (dwukrotnie) | Józef Nowacki ps. Horyń | Piotr Nowak ps. Oko | Michał Nowakowski ps. Harpun | Tadeusz  Nowobilski ps. Dzwon |  Cezary Nowodworski ps. Głóg | Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek (dwukrotnie) | Stanisław Olszewski ps. Bar | Stanisław Ossowski ps. Jastrzębiec 2 | Henryk Ostrowiński ps. Smyk | Alfred Paczkowski ps. Wania | Jan Parczewski ps. Kraska | Karol Pentz ps. Skała 2 | Feliks Perekładowski ps. Przyjaciel 2 | Zdzisław Peszke ps. Kaszmir |  Czesław Pieniak ps. Bór | Jarosław Poliszuk ps. Arab |  Alfred Pokultinis ps. Fon | Bolesław Polończyk ps. Kryształ (dwukrotnie) | Antoni Pospieszalski ps. Curie | Janusz Prądzyński ps. Trzy | Stefan Przybylik ps. Gruch | Mieczysław Psykała ps. Kalwadosik | Franciszek Pukacki ps. Gzyms | Kazimierz Raszplewicz ps. Tatar 2 | Czesław Rossiński ps. Kozioł | Roman Rudkowski ps. Rudy | Lech Rydzewski ps. Grom | Tadeusz Seeman ps. Garbus (dwukrotnie) | Władysław Siakiewicz ps. Mruk | Marian Skowron ps. Olcha 2 | Ryszard Skowroński ps. Lechita | Stanisław Skowroński ps. Widelec (dwukrotnie) | Leopold Skwierczyński ps. Aktor |  Jan Smela ps. Wir | Tadeusz Sokół ps. Bug 2 | Zbigniew Specylak ps. Tur | Józef Spychalski ps. Grudzień | Mieczysław Szczepański ps. Dębina |  Jerzy Sztrom ps. Pilnik | Adam Szydłowski ps. Poleszuk | Wincenty Ściegienny ps. Las  | Kazimierz Śliwa ps. Strażak | Władysław Śmietanko ps. Cypr | Czesław Trojanowski ps. Litwos | Stanisław Trondowski ps. Grzmot 2 | Witold Uklański ps. Herod | Jan Walter ps. Cyrkiel | Zbigniew Waruszyński ps. Dewajtis 2 | Alfred Whitehead ps. Dolina 2 | Wiktor Wiącek ps. Kanarek | Ludwik Wiechuła ps. Jeleń | Tomasz Wierzejski ps. Zgoda 2 |  Michał Wilczewski ps. Uszka | Stanisław Winter ps. Stanley |  Roman Wiszniowski ps. Harcerz (dwukrotnie) | Henryk Zachmost ps. Zorza (dwukrotnie) | Stanisław Zapotoczny ps. Płomień | Ryszard Zyga ps. Lelum | Franciszek Żaak ps. Mamka | Józef Żakowicz ps. Tabu | Tadeusz Żelechowski ps. Ring |

 

skan1246-300x236 Cichociemni w łagrach skan1247-300x237 Cichociemni w łagrach skan12481-300x240 Cichociemni w łagrach

Jedna z pierwszych list polskich żołnierzy wywiezionych do łagrów, skan: Fundacja dla Demokracji, w zbiorach JW GROM

 

Wzruszający list z 1941, napisany przez 19 polskich rodzin wywiezionych do obwodu archangielskiego w 1930
skan Fundacja dla Demokracji, w zbiorach JW GROM

 

Niemieckie obozy i sowieckie łagry

Niemieckie obozy i sowieckie łagry
w: Biuletyn IPN, kwiecień 2009, nr 4 (99)

 

dr Marciniak Wojciech Franciszek (UŁ) – Problematyka pracy w łagrach na Kołymie w relacjach polskich więźniów
w: Letnia Szkoła Historii Najnowszej 2008. Referaty, Warszawa 2009, s. 80–89

 

 

Inicjatywy badawcze
cc-zeslani-1024x934 Cichociemni w łagrach

plansza z wystawy w projekcie „Cichociemni aresztowani przez Sowietów i zesłani na Wschód” prof. Krzysztofa Heyke oraz Fundacji im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

 

Wiedza, jaką dysponujemy na temat Cichociemnych zesłanych w głąb byłego ZSRR jest bardzo nikła. Aby to zmienić, pionierski projekt „Cichociemni aresztowani przez Sowietów i zesłani na Wschód” w 2018 podjęli: prof. zw. dr hab. Krzysztof Hejke z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz dr Bogdan Rowiński, prezes Fundacji im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej.

odznaka-NKWD-245x350 Cichociemni w łagrachLosy 94 Cichociemnych zesłanych w głąb ZSRR  [wg. ustaleń naszego portalu prof. Hejke się myli, „w głąb ZSRR” tj. do łagrów zesłano 83 Cichociemnych] do dziś niezbadane. Używani jako niewolnicza siła robocza, zamiast nazwisk zaopatrzeni jedynie w numery namalowane na roboczych drelichach, pracowali Oni do kresu sił w najcięższych kopalniach wraz z milionami innych Bezimiennych, za życia pozbawionych wszystkiego co ludzie, a po śmierci chowanych w cichych mogiłach z drewnianymi tabliczkami z zachowaniem szczególnej uwagi, aby zmienić ich numery obozowe na numery z kartoteki umarłych, pod którymi byli chowani… – pisze prof. Krzysztof Hejke.

Pierwsze efekty działań w projekcie zaprezentowano na wystawach w Warszawie i Krakowie oraz na spotkaniu 9 stycznia 2018 w Auli Małej Audytorium Maximum na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po naszej weryfikacji okazało się, że Cichociemni wskazywani przez prof. Hejke jako „zesłani w głąb ZSRR” to oprócz faktycznie zesłanych do łagrów także Cichociemni aresztowani przez NKWD, niektórzy byli więzieni w Polsce, niektórzy w Moskwie, niektórzy uciekli, niektórych rozstrzelano, zatem żadnego z Nich nie można uznać jako „zesłanego w głąb ZSRR”. Lista Cichociemnych – zesłanych do łagrów, aresztowanych oraz w niewoli sowieckiej w wykazie powyżej, w stałej aktualizacji, zwłaszcza ustalam miejsca zesłań Cichociemnych.

Fundacja dla Demokracji podejmuje działania, aby przybliżyć te nieznane karty naszej tragicznej historii. Udało nam się m.in. sporządzić unikalny wykaz  Cichociemnych represjonowanych przez NKWD i inne sowieckie organy represji, a także w oparciu o publikacje, relacje, wspomnienia, dane ośrodka „Karta” ustalić miejsca zesłania kilkunastu Cichociemnych (patrz powyżej). 

 

Wystawa – „Cichociemni aresztowani przez Sowietów i zesłani na Wschód”:

 

zobacz:

 

Zobacz także:

 

Polecamy publikacje:

 

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. I. FKM Oleśnica, ISBN 83-902499-0-1
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. II. ABRES Rzeszów, ISBN 83-902499-5-2
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. III. OS Ostoja, Zwierzyniec – Rzeszów, ISBN 83-910535-4-7
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. IV. OS Ostoja, Zwierzyniec – Rzeszów, 978-83-933857-0-6
  • baza danych zesłańców – indeks represjonowanych

 

Wacław Kopisto – Cichociemny

40_Znak-Spadochronowy-AK-187x300 Wacław Kopisto - Cichociemnyps.: „Kra”, „Gil”

vel Roman Diaczek, vel Tadeusz Kostecki, vel Zygmunt Radecki, vel Wacław Jaworski

Zwykły Znak Spadochronowy nr 1074

 

KOPISTO-Wacław-por-piech-rez-294x400 Wacław Kopisto - Cichociemny

mjr Wacław Kopisto
źródło: JW GROM

ur. 8 lutego 1911  w Józinie k. Starokonstantynowa (obecnie Ukraina), zm. 21 lutego 1993 w Rzeszowie – kapitan piechoty, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej, Armii Krajowej, uczestnik akcji na więzienie w Pińsku, dowódca Kedywu Inspektoratu Rejonowego Łuck Okręg Wołyń AK, więzień NKWD, sowieckich łagrów: Kołyma, Komi, Magadan, Kotłas Tajszet (1944-1953), represjonowany przez UB, cichociemny

 


41_cc-Tobie-Ojczyzno-grupa-250x139 Wacław Kopisto - CichociemnySpis treści:


 

Do 1916 mieszkał w majątku Józin hr. Józefa Potockiego, gdzie się urodził. Po wybuchu sowieckiej rewolucji, uciekając przed narastającą wrogością Ukraińców, przenosił się wraz z rodziną do kolejnych majątków hr. Potockiego:  Wolica, Wielkie Puzyrki, Kremeńczuk, na początku sierpnia 1920 do wsi Husów w majątku hr. Oborskiego.

W wigilię 24 grudnia 1920, na polecenie władz polskich, rodzina powróciła do splądrowanego domu w Józinie, zamieszkali w Kremeńczukach, od 1922 przez trzy lata w Krasówce. Uczyła go, wraz z braćmi, guwernantka Julia Krasucka. Wobec szykan sowieckiej władzy, dzięki pomocy Gorsa, ciotecznego brata ojca (posła Czechosłowacji w Moskwie), rodzina otrzymała zgodę na repatriację do Polski. Od czerwca 1926 mieszkał z rodziną w Kurowicach k. Łańcuta, 15 września przyjęty do IV klasy, uczył się w Państwowym Gimnazjum im. H. Sienkiewicza w Łańcucie. W 1931 zdał egzamin dojrzałości, w 1937 ukończył studia w Wyższej Szkole Handlu Zagranicznego we Lwowie.

Od 19 września 1934 do 15 czerwca 1935 uczestnik dywizyjnego kursu podchorążych rezerwy piechoty przy 54 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych w Tarnopolu. Awansowany na stopień podporucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1938. Od 1937 w biurze prawno – administracyjnym ordynacji hr. Alfreda Potockiego w Łańcucie.

 

 

II wojna światowa
odznaka-Legia-Oficerska-248x300 Wacław Kopisto - Cichociemny

Odznaka Legii Oficerskiej

3 września 1939 zmobilizowany, przydzielony jako dowódca 2 plutonu 7 kompanii 3 batalionu 154 Rezerwowego Pułku Piechoty 45 Rezerwowej Dywizji Piechoty, od 7 września w 10 Brygadzie Kawalerii Pancernej.

19 września w rejonie Rafajłowej przekroczył granicę z Rumunią, internowany w Komarom, w twierdzy Belsovar, w obozie pełnił funkcję dowódcy kompanii. Uciekł 26 lutego 1940, przez Budapeszt i rzekę Drawę dotarł do Jugosławii, następnie statkiem „Patris” dopłynął w nocy 19 marca do Marsylii (Francja). Wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem francuskim. Początkowo w Rezerwowym Obozie Wyszkoleniowym Oficerów w Vichy oraz Legii Oficerskiej w Chateubrant, następnie  w batalionie przeciwpancernym francuskiej dywizji.

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Fijalka-odznaczenie-VM-250x200 Wacław Kopisto - Cichociemny1-SBS-1-152x300 Wacław Kopisto - CichociemnyPo upadku Francji, pociągiem przez Montpellier, Seta, Tuluzę, 23 czerwca 1940 dotarł do portu Saint Jean de Luz, następnie statkiem „Arandora Star” dopłynął 27 czerwca do Liverpoolu (Wielka Brytania). Wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem brytyjskim. Początkowo w obozie w Crawford, następnie w Moffat przydzielony do 3 batalionu 3 Brygady Kadrowej Strzelców. Tam zaprzyjaźnił się m.in. z późniejszym Cichociemnym Adamem Trybusem ps. Gaj.

Od września wraz z kompanią w Berty Hill, po kilku miesiącach w rejonie Cowdenbeath. Tam zaręczył się z dziennikarką May Cavanagh ze Szkocji. Od wiosny 1941 w Dunfermline niedaleko Edynburga, następnie od lipca 1941 w Carnoustie. Od sierpnia 1941 przydzielony do 4 Brygady Kadrowej Strzelców, 4 października przemianowanej na 1 Samodzielną Brygadę Spadochronową w Leven.

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Wacław Kopisto - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, m.in. w Largo House, w Fort William (majątek Inverlochy Castle), STS nr 38 w Briggens, na kursie „kancelaryjnym” (podrabianie dokumentów) w Londynie, kursie spadochronowym w Ringway, kursie łączności w Dundee, narciarskim w górach Highlandu (Szkocja), dywersji przemysłowo – kolejowej w STS nr 17 nieopodal Stevenage pod Londynem.

Halifax-mk3-300x225 Wacław Kopisto - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zaprzysiężony na rotę ZWZ-AK 7 kwietnia 1942, przeniesiony wraz z ekipą XI na stację wyczekiwania w rejonie Cambridge, następnie na kwaterze w  Letchworth na północ od Londynu. Od połowy lipca na kursie odprawowym w Audley End, prowadzonym  przez współtwórcę Cichociemnych kpt. Jana Górskiego (później przybrał pseudonim Chomik). Od połowy sierpnia na stacji wyczekiwania STS nr 18 nieopodal Cambridge, 1 września przetransportowany wraz z ekipą na lotnisko Tempsford pod Londynem.

Skoczył na spadochronie do okupowanej Polski w nocy 1/2 września 1942, w sezonie operacyjnym „Intonacja”, w operacji lotniczej „Smallpox” (dowódca operacji: F/O Mariusz Wodzicki, ekipa XI), z samolotu Halifax W-7773 „S” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/O Julian Pieniążek, pilot – F/O Krzysztof Dobromirski / nawigator – F/O Mariusz Wodzicki / radiotelegrafista – P/O Franciszek Pantkowski / mechanik pokładowy – Sgt. Czesław Kozłowski / strzelec – F/S Tadeusz Madejski, F/S Wacław Żuk). Informacje (on-line) nt. personelu Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii (1940-1947) – zobacz:  Lista Krzystka

Start o godz. 18.45 z lotniska RAF Tempsford, zrzut w dwóch nalotach na placówkę odbiorczą „Rogi”, na terenie nadleśnictwa Łoś – Rogatki, w okolicach miejscowości Bogatki, 16 km na północny wschód od Grójca. Razem z nim skoczyli: por. Mieczysław Eckhardt ps. Bocian, ppor. Michał Fijałka ps. Kawa, kpt. Bolesław Kontrym ps. Żmudzin, por. Hieronim Łagoda ps. Lak, por. Leonard Zub-Zdanowicz ps. Ząb.  Samolot leciał przez trzy godziny w bardzo silnej burzy z wyładowaniami elektrycznymi, nad Danią został ostrzelany przez niemiecką artylerię przeciwlotniczą. Halifax szczęśliwie powrócił do bazy po locie trwającym 12 godzin 5 minut.

 

2010-Major-Waclaw-Kopisto-Libra-500px-190x300 Wacław Kopisto - CichociemnyWacław Kopisto„Na podstawie nadawanych sygnałów świetlnych z ziemi obserwator i nawigator samolotu rozpoznali miejsce przeznaczone do przyjęcia zrzutu (…) Wkrótce samolot zrobił dodatkowe okrążenie celem obniżenia pułapu i ustawienia się na kierunek zrzutu, tj. pod wiatr. Było to wskazane sygnałami świetlnymi w formie „pod strzałkę”.

Niebawem usiedliśmy na miejscach według ustalonej kolejności skoków. Oczyma sprawdzaliśmy przypięcie linki od spadochronu do zaczepów w samolocie. Po chwili dyspozytor otworzył klapę przykrywającą otwór w podłodze samolotu. Zapalenie się zielonego światełka zelektryzowało nas. Wpatrzeni w dyspozytora czekaliśmy już teraz tylko na jego rozkaz do skoku „go” (idż – skacz). Po jego usłyszeniu zaczęliśmy skakać w przewidzianej kolejności. Wyskok z samolotu odbył się sprawnie. Na dole czekał nas teren lądowiska zróznicowany – pola i łąki poprzecinane miedzami i zaroślami. Na ziemi (…) wszystko było przygotowane na nasze przyjęcie. Najbliżsi członkowie placówki wkrótce znaleźli się przy poszczegółnych skoczkach, a inni przy kontenerach, rj. zasobnikach z bronią i materiałami. Sześć tych zasobników zostało zrzuconych równocześnie z samolotu.

Zgodnie z ustaleniami – ja mając numer kolejny skoku trzeci – oczekiwałem na miejscu innych skoczków. Wkrotce z wyjątkiem „Dora” doszli do mnie pozostali koledzy oraz kilku żołnierzy z placówki odbiorczej. Następnie cała ta grupa przeszła do wytypowanego miejsca zbiórki na skraju lasu. Tam złozono spadochrony, kombinezony, hełmy ochronne i pozostałe osobiste wyposażenie skoczków. Pasy z pieniędzmi przywiezionymi dla organizacji oddaliśmy do rąk komendanta placówki, którym był kpt. Edward Ziółkowski. Wobec braku „Dora” – „Żmudzin” wysłał mnie i „Kawę” z naszymi odbiorcami na poszukiwania. Po znalezieniu jego ze złamaną nogą w wyniku niefortunnego lądowania donieśliśmy go do placówki.”

Wacław Kopisto – Moje pokręcone losy, maszynopis nieopublikowany, fragm. w: Krzysztof A. Tochman, Major Wacław Kopisto. Cichociemny, oficer AK, sybirak, Libra Rzeszów 2010, ISBN 978-83-89183-58-3, s. 47-48

 

Jan-Jazwinski-251x350 Wacław Kopisto - CichociemnyW „Dzienniku czynności” mjr dypl. Jan Jaźwiński oficer wywiadu z Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, Szef Wydziału Specjalnego (S), organizator lotniczych przerzutów do Polski odnotował:

Dnia 30.VIII. Air Ministry zarządziło „red warning” dla trzech samolotów – trzech ekip. Gotowość ekip do wyjazdu na lotnisko uzyskano według planu – godz. 14.30. O godz. 14.30 lot został odwołany na skutek niepomyślnych warunków atmosferycznych.

Dnia 1.IX. – o godz. 12.oo – „yellow warning”, który trwał do godz. 16.10. Ekipy czekały w pełnej gotowości. O godz. 16.30 zarządzono lot. Ekipy udały się na lotnisko. Na skutek tak dlugiego wyczekiwania, odprawa ekip na lotnisku odbyła się w bardzo pospiesznym tempie. (…)

ozn_Dziennik-czynnosci-mjr-Jazwinskiego_600px-300x161 Wacław Kopisto - CichociemnyNastąpiła wspaniała chwila – start trzech samolotów do Polski – po raz pierwszy w historii lotów do Polski: – lot 11/15, ekipa ob. Las (Reumatismus), na plac. odb. „Ugór”, nawigator – kpt. obs. Król, godz. 19.oo; – lot 12/16, ekipa ob. Żmudzin (Smallpox) na plac. odb. „Rogi”, nawigator – por. obs. Wodzicki, godz. 18.44; – lot 12a/17, ekipa ob. Kalia (Chikenpox), na plac. odb. „Igła”, nawigator – por. obs. Walczak, godz. 18.55.

(…) Duch ekip – doskonały. Załogi – jak zawsze – wspaniałe. (…) – lot 12/16 – por. obs. Wodzicki – dokonał zrzutu wprost na plac. odb. „Rogi”. Sygnał świetlny plac. odb. dobrze widoczny. Wszystkie spadochrony rozwinęły się. Samolot wykonał dwa okrążenia. Samolot lądował o godz. 06.50. Czas lotu – 12. godz. 06 minut..” (s. 91)

 

Tempsford-300x222 Wacław Kopisto - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Po skoku dotarł do Warszawy, na Dworzec Południowy, następnie aklimatyzacja do realiów okupacyjnych, mieszkał przy ul. Pogonowskiego (obecnie Zaułek) 23, od 20 września przy ul. Słupeckiej 4. Od października 1942 w dyspozycji Wachlarza, szkolił patrole dywersyjne, początkowo przydzielony do II Odcinka „Wachlarza” (Wołyń), przydział nie zrealizowany w związku z przejęciem przez gestapo fałszywych dokumentów Cichociemnych wraz z ich zdjęciami.

1 stycznia 1943 przydzielony do akcji uwolnienia żołnierzy „Wachlarza” z więzienia w Pińsku. 18 stycznia 1943, wraz z Cichociemnymi: Janem Rogowskim ps. Czarka oraz Michałem Fijałką ps. Kawa uczestniczył w brawurowej akcji oddziału AK dowodzonego przez Cichociemnego Jana Piwnika ps. Ponury. Akcję przeprowadzono 18 stycznia 1943 o godz. 17.oo, zakończyła się sukcesem, po 15 minutach uwolniono ok. 40 więźniów, m.in. Cichociemnego Alfreda Paczkowskiego ps. Wania. 3 lutego odznaczony Krzyżem Walecznych po raz pierwszy.

Wojciech Lewicki – Spisani na straty
w: Kombatant, biuletyn UdSKiOR, styczeń 2013 r. nr 1 (265) s. 20 – 22

 

cc-Wacław_Kopisto_NKVD-300x202 Wacław Kopisto - Cichociemny

Wacław Kopisto w więzieniu NKWD, 1944

Od lutego 1943 dowódca Kedywu Inspektoratu Rejonowego Łuck Okręg Wołyń. Szkolił i organizował samoobronę polskiej ludności (stanowiła ok. 20 proc. mieszkańców) przed bandami UPA, w rejonie Łucka, Włodzimierza Wołyńskiego, Horochów, Przebraża oraz Antonówki, położonej 20 km od Łucka. Uczestniczył w akcjach bojowych, m.in. 11 i 27 lipca 1943 w obronie Antonówki przed atakiem UPA, organizował akcje bojowe przeciwko Niemcom. Formował i szkolił patrole dywersyjne oraz oddziały partyzanckie „Drzazgi”, „Piotrusia Małego”, „Krwawej Łuny”, przeprowadził akcje likwidacyjne, m.in. szefa ukraińskiej policji w Łucku, zastępcy burmistrza Skorobogatowa. 19 stycznia 1944 stoczył ciężką walkę z Ukraińcami w rejonie Kraki, 10 km od Bielin. 3 maja 1944 odznaczony przez Dowódcę AK Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari.

 

Henryk Świderski – Historie wojenne
w: Niepodległość i Pamięć 1995, t. 2 nr 3 (4), s. 221 – 244

 

miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Wacław Kopisto - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

3 kwietnia 1944 aresztowany w Łucku przez NKWD podczas organizowania przerzutu broni oraz amunicji z melin AK. Pomimo iż ujawnił się jako angielski spadochroniarz, przez miesiąc przesłuchiwany w śledztwie, następnie  przewieziony do Kijowa, osadzony w izolatce więzienia Ministerstwa Bezpieczeństwa Ukrainy, przy Korolenki 34.

W więzieniu Łukianówka (Włukianówka) w Kijowie maltretowany psychicznie i fizycznie, karany tzw. „stójką”, karcerem, nieustannie przesłuchiwany w celu wymuszenia nieprawdziwych zeznań. Oskarżony o to, że „jako emisariusz rządu emigracyjnego w Londynie został wysłany na tereny Związku Radzieckiego w celu zorganizowania powstania przeciwko władzy radzieckiej i oderwania tej części terytorium, która w 1939 dobrowolnie przyłączyła się do ZSRR”. W trwającym od 11 do 18 października 1944 procesie skazany na śmierć przez rozstrzelanie, do 6 stycznia 1945 w celi śmierci. Decyzją Najwyższego Kolegium Wojennego Trybunału w Moskwie wyrok śmierci zamieniono na 10 lat obozu pracy (łagrów).

represje-sowieckie-wobec-Polakow-300x213 Wacław Kopisto - Cichociemny

Represje sowieckie wobec Polaków, źródło: pamiec.pl

Kopisto-Droga-cichociemnego-do-lagrow-Kolymy-277x400 Wacław Kopisto - CichociemnyPracował niewolniczo w łagrach Kołymy, Komi i Magadanu. Wywieziony do łagru pod Kaniowem, od lutego do maja 1945 pracował przy rozbiórce wysadzonego przez Niemców mostu na Dnieprze. Następnie w obozie w Kotłasie, w fabryce mostów.  Wskutek skrajnego wycieńczenia i szkorbutu przez 3 miesiące w obozowym lazarecie.

Od stycznia 1940 wywieziony na środkową Syberię, w rejon Tajszetu, pracował niewolniczo przy budowie szlaku kolejowego w kierunku na Brack. Wywieziony przez tranzytowy łagier Wanino w rejonie Sachalina, od października 1949 na Magadanie, w łagrze Bierłag o zaostrzonym rygorze (dla więźniów politycznych), pracował na budowach przy 40 stopniowym mrozie (odmroził obie nogi). Zwolniony z łagru 5 maja 1953 z nakazem przymusowego osiedlenia w Magadanie, nieustannie inwigilowany przez NKWD. Repatriowany do Polski dopiero w październiku 1955.

dr Wojciech F. Marciniak – Problematyka pracy w łagrach na Kołymie
w relacjach polskich więźniów z lat 1944-1956
w: Letnia Szkoła Historii Najnowszej 2008. Referaty, Warszawa 2009, s. 80 – 89

 

 

Po wojnie

cc-Kopisto-tablica2-300x340 Wacław Kopisto - Cichociemny3 grudnia 1955 przybył do punktu repatriacyjnego w Żurawicy. Od 1 stycznia 1956 jako starszy księgowy w tuczarni w Załężu, od 1 kwietnia w Rzeszowskich Okręgowych Zakładach Tuczu Przemysłowego w Rzeszowie. Od 1 stycznia 1958 starszy księgowy w Okręgowym Przedsiębiorstwie Gospodarki Zwierzętami Rzeźnymi, od 1 stycznia 1959 starszy instruktor księgowości w Wojewódzkim Zjednoczeniu Przemysłu Mięsnego, od 1 maja 1962 zastępca głównego księgowego, od 1 lipca 1967 pełniący obowiązki, a od 1 stycznia 1969 główny księgowy Zjednoczenia, przemianowanego na Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Przemysłu Mięsnego. Rozpracowywany przez PRL-wską bezpiekę.

1 lipca 1979 przeszedł na emeryturę. Zmarł 21 lutego 1993 w Rzeszowie, pochowany na cmentarzu komunalnym Wilkowyja. Pośmiertnie awansowany na stopień majora.

Krzysztof A. Tochman – Rozpracowanie żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
przez komunistyczny aparat represji na wybranych przykładach cichociemnych
w: Politycznie obcy!, IPN Szczecin, 2016, s. 131 – 157

 

Filip Musiał – Trudna prawda
w: Biuletyn informacyjny AK nr 11 (295) listopad 2014, s. 54 – 59

 

 

AwanseVirtuti-Militari-272x350 Wacław Kopisto - Cichociemny

 

 

Ordery i odznaczenia 36_Krzyz-Walecznych-1920-146x200 Wacław Kopisto - Cichociemny

 

 

 

Życie rodzinnecc-Kopisto-tablica3-300x248 Wacław Kopisto - Cichociemny

Syn Wiktora rządcy majątku hr. Józefa Potockiego (Józin k. Starokonstantynowa na Wołyniu), od 1926 zarządca majątku hr. Ledochowskiego (Smordwo k. Dubna), od 1931 majątków hr. Alfreda Potockiego (Kurowice, Paluchów) oraz Wacławy z domu Orłoś.

 
 
Upamiętnienie

2015-Rozkaz-Trzaskac_500px-245x350 Wacław Kopisto - Cichociemnycc-Kopisto-tablica-300x226 Wacław Kopisto - CichociemnyW 1990 ukazała się książka Wacława Kopisto pt. „Droga cichociemnego do łagrów Kołymy”, wydana przez Oficynę Wydawniczą Wolumen.

Jedna z alei w Rzeszowie została nazwana Jego imieniem.

W 2010 wybitny znawca problematyki Cichociemnych, dr Krzysztof Adam Tochman (pracownik naukowy IPN Oddział w Rzeszowie) opublikował w wydawnictwie Libra Rzeszów książkę pt. „Major Wacław Kopisto. Cichociemny, oficer AK, sybirak”.

 

cc-Kopisto-scan_060-300x216 Wacław Kopisto - Cichociemny

Z paszportu „Cichociemni”, żródło: PWPW

W grudniu 2016 Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych dla uczczenia pamięci 316 Cichociemnych wyprodukowała w limitowanej serii stu egzemplarzy paszport testowy „Cichociemni”.

14 sierpnia 2019, z inicjatywy Telewizji Polskiej Oddział w Rzeszowie oraz Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, przed budynkiem TVP S.A. w Rzeszowie odsłonięto tablicę upamiętniającą mjr cc Wacława Kopistę.

 

 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Wacław Kopisto - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Wacław Kopisto - CichociemnyW 1989 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Wacław Kopisto - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Wacław Kopisto - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Wacław Kopisto - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Wacław Kopisto - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilkudziesięciu Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Wacław Kopisto - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Wacław Kopisto - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne (archiwum portalu)
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica, Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 70–72. ISBN 83-902499-0-1
  • Krzysztof A. Tochman: Major Wacław Kopisto. Cichociemny, oficer AK, sybirak, wyd. Libra, Rzeszów 2010 r., ISBN 978-83-89183-58-3
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Krzysztof A. Tochman – Rozpracowanie żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie przez komunistyczny aparat represji na wybranych przykładach cichociemnych, w: Politycznie obcy!, IPN Szczecin, 2016, s. 131 – 157
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 341. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 89.

 

Zobacz także: 

 

 

Posłuchaj relacji z archiwum Radia Wolna Europa (cykl Walki i prace Armii Krajowej):

 

 

1