Antoni Nosek – Cichociemny

Antoni Nosek – Cichociemny

ps.: „Kajtuś”, „Reneta”, „Polan”, „Hogbod”

vel Antoni Niechrzyński

 

NOSEK-Antoni-por-art-285x400 Antoni Nosek - Cichociemny

mjr Antoni Nosek
źródło: JW GROM

Ur. 12 kwietnia 1917 r. w Przysiece Starej (wielkopolskie), zm. w 2007 r. – żołnierz Wojska Polskiego, uniknął zamordowania w Katyniu, oficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego, inżynier, projektant mostów i obiektów biurowych, działacz polonijny, cichociemny.

 

 

W 1933 r. ukończył gimnazjum w Kościanie, wstąpił do Korpusu Kadetów nr 3 w Rawiczu, w 1937 r. zdał egzamin dojrzałości. Do 10 października 1938 r. w Szkole Podchorążych Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, następnie do 10 sierpnia 1939 r. w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu.

Przydzielony do 23 Pułku Artylerii Lekkiej Górnośląskiej 23 Dywizji Piechoty, mianowany podporucznikiem ze starszeństwem od 1 września 1939 r.

 

 

II wojna światowa

Uczestniczył w kampanii wrześniowej jako oficer zwiadowczy baterii Ośrodka Zapasowego 23 oraz 5 Pułku Artylerii Lekkiej, a także 2 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej. Walczył w obronie Lwowa, m.in. naprowadzając na cel ogień artylerii. Po kapitulacji Lwowa nie poszedł na punkt zborny Sowietów, rzekomo po przepustke na powrót do domu. Dzięki temu uniknął zamordowania w Katyniu.

Do 5 grudnia 1939 r. we Lwowie, m.in. nawiązał kontakt z kolegą ze szkoły podchorążych, późniejszym Cichociemnym – ppor. Mieczysławem Szczepańskim ps. Dębina. 7 grudnia przekroczył granicę z Węgrami, internowany do 19 stycznia 1940 r. w Domoszlo. Wraz z Mieczysławem Szczepańskim przez Jugosławię dotarł do portu Split, następnie greckim statkiem „Patris” 17 lutego 1940 r. do Marsylii (Francja).

Od 1 marca 1940 r. w Polskich Siłach Zbrojnych we Francji, od 20 marca przydzielony do francuskiego 52 Pułku Artylerii Lekkiej na Linii Maginota. Od 7 maja w ośrodku 3 Dywizji Piechoty w Ludeac, od 20 maja jako dowódca plutonu w 3 baterii przeciwpancernej 3 Dywizji Piechoty.

Po kapitulacji Francji ewakuowany 20 czerwca, następnego dnia dotarł do Plymouth (Wielka Brytania). Od 17 lipca 1940 r. oficer zwiadowczy2 baterii 1 dywizjonu 1 Brygady Strzelców. Od 1 lipca 1941 r. do  4 stycznia 1942 r. instruktor w Szkole Podchorążych Artylerii w Coupar Anguse (Szkocja), następnie oficer obserwacyjny 2 baterii 1 dywizjonu.

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Antoni Nosek - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju.Przezzkolony ze specjalnością w dywersji, awansowany do stopnia porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1943 r. Zaprzysiężony na rotę AK 23 września 1943 r. w Chicheley, przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza. Od lutego 1944 r. przeniesiony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech.

Halifax-mk3-300x225 Antoni Nosek - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do Polski w nocy z 4 na 5 maja 1944 roku w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 17” (dowódca operacji: F/O Edward Bohdanowicz, ekipa skoczków nr: XLIX), z samolotu Halifax JP-177 „P” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – F/S Zygmunt Wieczorek, pilot – F/O Edward Bohdanowicz / strzelec – F/S Tadeusz Ruman / i in.).

Zrzut na placówkę odbiorczą „Mewa 1”, w okolicach miejscowości Dalechowice, 15 km od Skalbmierza.

Razem z nim skoczyli: por. Tadeusz Stanisław Jaworski ps. Bławat, ppor. Zdzisław Luszowicz ps. Szakal, por. Cezary Nowodworski ps. Głóg, por. Mieczysław Szczepański ps. Dębina, por. Czesław Trojanowski ps. Litwos.

Od 20 czerwca przydzielony do Okręgu Białystok AK, 22 lipca wraz z Cichociemnym por. Zdzisławem Winiarskim wyruszył z Warszawy w rejon Białegostoku. W związku z ofensywą sowiecką zmuszony do powrodu, od 30 lipca ponownie w Warszawie.

 

 

Powstanie Warszawskie

button-cc-pw__ Antoni Nosek - Cichociemny

Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim, początkowo na propozycję przypadkowo spotkanego Cichociemnego, kpt. Adama Borysa ps. Pług, dowódcy Batalionu „Parasol” miał dołączyć do tego batalionu. Po wybuchu Powstania kontakt się urwał, bez przydziału dołączył jako ochotnik do punktu oporu AK w rejonie ul. Pługa.

Przedzierał się do Śródmieścia wzdłuż ul. Filtrowej. Ok 9 sierpnia razem z mieszkańcami ul. Filtrowej zatrzymany przez oddział SS-Sturmbrigade RONA Bronisława Kamińskiego, wraz z innymi kolejką EKD wywieziony w kierunku na Grodzisk Mazowiecki. Uciekł z pociągu w Podkowie Leśnej, pieszo dotarł do Puszczy Kampinowskiej.

Po napotkaniu Cichociemnego por. Adolfa Pilcha ps. Dolina, dowódcę Pułku „Palmiry – Młociny”, 20 sierpnia dołączył do oddziału idącego na pomoc walczącej Warszawie. Nie udało im się przedrzeć.

Od listopada 1944 r. przydzielony do Okręgu Kraków AK,przypadkowo aresztowany przez gestapo, osadzony w więzieniu na Montelupich. Zwolniony po wstawiennictwie właściciela firmy budowlanej inż. Oppmana, gdzie był fikcyjnie zatrudniony. Od 10 listopada 1944 r.  do 15 stycznia 1945 r. przydzielony jako dowódca skadrowanego dywizjonu artylerii 106 Dywizji Piechoty AK.  Awansowany do stopnia kapitana ze starszeństwem od 1 stycznia 1945 r., m.in. szkolił partyzantów.

 

 

Po wojnie

Zamieszkał na wsi w pobliżu Miechowa, 15 lutego 1945 r. aresztowany przez UB, 20 marca zwolniony.

Podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Z powodu groźby ponownego aresztowania, dowództwo AK zaleciło mu wyjazd na Zachód, wraz z byłym senatorem, gen. Edwardem Kleszczyńskim. Przez Czechy dotarli do Niemiec, 3 wrzesnia 1945 r. zameldował się w komendzie miasta w Maczkowie (Haren nad rzeką Ems w Dolnej Saksoni). 

30 października 1945 r. zameldował się w Oddziale VI (Specjalnym) Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie.

Pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii. W latach 1946 – 1949 studiował inżynierię na Uniwersytecie Londyńskim, w 1949 r. uzyskał tytuł Bachelor of Science (licencjat) in Civil Engirecring.

Do 1953 r. w Biurze Projektów „Walter C. Andrews & Parners” oraz  w firmie budowlanej „Truscon” w Londynie, następnie jako inżynier w „Sir Bruce White Wolve Barry & Partners”. Od 1959 r. ponownie w Biurze Projektów „Walter C. Andrews & Parners”, także jako udziałowiec.

Od 1975 r. we własnej firmie projektującej mosty i obiekty biurowe. M.in. zaprojektował „Croydon Flyower”  w dzielnicy Londynu Croydon, molo portowe w Sheerness oraz molo w Lerwick (Szkocja). W latach 1976 – 1984 projektował obiekty w Nigerii.

Aktywny działacz w środowisku polonijnym Wielkiej Brytanii, m.in. sekretarz Rady Wojska (1987-1994) oraz fedetacji Organizacji Kombatanckich PSZ. Od 1987 r. wiceprezes, od 1997 r. prezes Koła Cichociemnych w Wielkiej Brytanii. Autor publikacji w prasie polonijnej.

 

Krzysztof Adam Tochman – Uzupełnienia do „Cichociemnych” J. Tucholskiego
w: Zeszyty Historyczne nr 99, s. 207 – 211, Instytut Literacki, Paryż 1992 r.

 

 

Awanse
  • podporucznik – ze starszeństwem od 1 września 1939 r.
  • porucznik – ze starszeństwem od 1 stycznia 1943 r.
  • kapitan – ze starszeństwem od 1 stycznia 1945 r.
  • major

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Jana rolnika oraz Leokadii z domu Konopczyńskiej. W 1950 r. zawarł związek małżeński z Teresą z domu Robakowską (ur. 1929 r.). Mieli troje dzieci:  syna Ryszarda Antoniego (ur. 1959 r.) inżyniera oraz dwie córki: Alinę (ur. 1956 r.) prawnika o Danutę (ur. 1963 r.) lekarza weterynarii.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Antoni Nosek - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Antoni Nosek - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Antoni Nosek - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Antoni Nosek - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Antoni Nosek - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Antoni Nosek - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Antoni Nosek - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Antoni Nosek - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 3. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2002, s. 71–73. ISBN 83-902499-5-2.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 373. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 215–216.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii