Stefan Przybylik – Cichociemny

Stefan Przybylik – Cichociemny

ps.: „Gruch”, „Fonja”

 

PRZYBYLIK-Stefan-ppor-łącz-rez-287x400 Stefan Przybylik - Cichociemny

kpt. Stefan Przybylik
źródło: JW GROM

ur 2 września 1918 r. w Kidowie (pow. Olkusz), zm. 5 grudnia 2007 r. w Zakopanem – żołnierz Armii Andersa, oficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, kapitan łączności, cichociemny.

 

 

W 1934 r. ukończył szkołę powszechną w Michałkowie k. Bielska. W 1939 roku zdał maturę w Państwowej Szkole Przemysłowej w Bielsku.

w 1939 roku rozpoczął pracę w Walcowni Metali Kolorowych w Dziedzicach.

 

 

II wojna światowa

Przed wstąpieniem do Szkoły Podchorążych powołany do Junackich Hufców Pracy w Nowogrodzie k. Łomży.  Do 4 września 1939 r. pracował tam przy maskowaniu betonowych umocnień wojskowych nad Narwią.

Od 17 września rozbrojony przez wojska sowieckie, w niewoli. Po 2 dniach uciekł, wyjechał do Stanisławowa. 17 października ponownie aresztowany na stacji kolejowej Żeniec, w drodze do granicy polsko-węgierskiej. Osadzony w więzieniu w Stanisławowie. Skazany na 5 lat łagrów, zesłany do Workuty, w okolicach Komi. W czerwcu 1940 r. przebywał w rej. Teguldet (Tomska obłast.).

28 września 1941 r. zwolniony z łagru wskutek układu Sikorski-Majski. Od 7 marca 1942 r. przydzielony do 8 batalionu saperów 8 Dywizji Piechoty. Od 25 kwietnia w 1 kompanii Szkoły Podchorążych przy 8 Dywizji Piechoty. 30 kwietnia przekroczył granicę persko – iracką, 4 czerwca dotarł do Suezu, następnie na pokładzie m/s „Mauretania” zawinął do Durbani i Pietermaritzburgu (Południowa Afryka).

RMS_Laconia-300x188 Stefan Przybylik - CichociemnyOd 27 sierpnia 1942 r. w składzie eskorty 1800 włoskich jeńców wojennych, transportowanych statkiem s/s „Laconia” do Wielkiej Brytanii. 12 września o godz. 20.06, w okolicach równika, storpedowany przez niemiecki okręt podwodny U-156. Z 2725 osób znajdujących się na pokładzie zginęło lub utonęło 2140 osób, w tym 31 polskich żołnierzy.  17 września ok. godz.10, po 5 dniach dryfowania w szalupie, uratowany przez francuski krążownik „Gloire”.

Od 25 września 1942 r. internowany w Maroku, po jego kapitulacji uwolniony 11 listopada. 29 listopada dotarł do Gibraltaru, 6 grudnia do Szkocji. Od 20 stycznia do 7 listopada 1943 r. przydzielony do sekcji dyspozycyjnej  Sztabu Naczelnego Wodza (Szkoła Podchorążych Łączności).

 

Wojciech Markiewicz – Niezwykłe życie cichociemnego Przybylika
w: „Polityka” nr 8 (3199) 20.02-26.02.2019, s. 55-57
Dziękujemy Autorowi, red. Wojciechowi Markiewiczowi, za życzliwe wyrażenie zgody na publikację

 

 

Cichociemny
skan1389-288x400 Stefan Przybylik - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
źródło: JW GROM

button-zrzuty_200-150x150 Stefan Przybylik - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji oraz łączności. Przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, zaprzysiężony na Rotę AK 19 stycznia 1944 r.

Zrzucony do Polski w nocy z 16 na 17 października 1944 roku w sezonie operacyjnym „Odwet”, w operacji lotniczej „Poldek 1” (dowódca operacji: F/O Stanisław Kleybor, ekipa skoczków nr: LX), z samolotu Liberator KH-151 „S” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – W/O Henryk Jastrzębski, pilot – F/S Ludwik Skoczylas / nawigator – F/O Stanisław Kleybor / radiotelegrafista – P/O Zygmunt Nowicki / mechanik pokładowy – F/S Emil Szczerba / strzelec – F/O Józef Bednarski / despatcher – F/S Antoni Imielski). Zrzut na zapasową placówkę odbiorczą „Newa”, w okolicach miejscowości Tomawa, Żerechowa – Kolonia, 19 km od Piotrkowa Trybunalskiego.

Razem z nim skoczyli: mjr Jerzy Emir-Hassan ps. Turek 2, ppłk. Leopold Krizar ps. Czeremosz, kpr. Aleksander Makagonow ps. Wschód, por. Bruno Nadolczak ps. Piast,  płk. Roman Rudkowski ps. Rudy.

Podczas skoku wskutek nieotwarcia spadochronu, w okolicy miejscowości Dziebałtów (gmina Końskie) zginął Leopold Krizar ps. Czeremosz, został tam pochowany.

skan1391-300x380 Stefan Przybylik - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
źródło: JW GROM

Przydzielony do Podokręgu Piotrków AK, dowódca plutonu łączności radio (operacyjnej) 25 Pułku Piechoty Ziemi Piotrkowskiej.

Od stycznia 1945 r. przydzielony do KG AK (w Częstochowie).

7 stycznia wieczorem aresztowany przez gestapo w Piotrkowie Trybunalskim. 17 stycznia wysłany koleją (w wagonie towarowym) do Radogoszczu. Uciekł podczas bombardowania transportu w miejscowości Gałkówek k/ Łodzi.

Podjął działalność w organizacji NIE oraz Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj.

 

 

 

Kazimierz Stępień – Cichociemni na Ziemi Piotrkowskiej
w: Biuletyn informacyjny AK nr 10 (198) październik 2006, s. 39 – 43

 

 

Po wojnie

5 lub 6 czerwca 1945 r. podczas nadawania depeszy aresztowany pod fałszywym nazwiskiem Przygodzki przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi. Więziony do 4 października 1945 r., uniewinniony przez Wojskowy Sąd Okręgowy w Łodzi.

17 października ujawnił się w Piotrkowie Trybunalskim, wyjechał do Katowic.

W latach 1945–1947 podjął studia w Wyższym Studium Nauk Społeczno – Gospodarczych w Katowicach. Od marca 1946 r. referent w Centrali Zbytu Stali „Centrostal”.

W 1948 r. z powodu gruźlicy osiadł w Zakopanem. Od stycznia 1948 r. kierownik domu wczasowego FWP „Bristol”, od kwietnia 1951 r. intendent Sanatorium Torakochirurgicznym, następnie kierownik w Sanatorium Profilaktycznym „Diana”.

Od maja 1854 r. zastępca dyrektora ds. ekonomicznych w Specjalistycznym Zespole Rehabilitacyjno-Ortopedycznym dla Dzieci i Młodzieży. Z początkiem 1980 r. przeszedł na emeryturę. Do lutego 1986 r. pracował jako st. referent ds. technicznych w Zespole Opieki Zdrowotnej.

 

Powazki-grób-Przybylik_Stefan-300x381 Stefan Przybylik - CichociemnyOd 1948 r. w zainteresowaniu Miejskiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Zakopanem, od 1954 r. w zainteresowaniu operacyjnym zakopiańskiego UB oraz Głównego Zarządu Informacji MON. Od czerwca 1956 r.  do lutego 1958 r. Wojewódzki Urząd ds. Bezpieczeństwa Publicznego w Krakowie prowadził przeciwko niemu sprawę ewidencyjno-obserwacyjną. Rozpracowywany przez informatorów UB: „Dudzik”, „Bogdan”, „Cegielnia”, „Wasyl”. 

Od grudnia 1961 r. do kwietnia 1964 r. ponownie w zainteresowaniu SB, operacyjnie obserwowany. Do sierpnia 1988 r. w operacyjnym zainteresowaniu Wydzuału III WUSW w Nowym Sączu.

Pełnił wiele funkcji w Zakopanem: wiceprzewodniczącego Miejskiej Rady Narodowej, prezesa koła ZBoWiD (1956–1958). W 1989 roku współzałożyciel oddziału Związku Sybiraków.

Zmarł 5 grudnia 2007 r. w Zakopanem. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim (d. wojskowy) w Warszawie.

 

 

Awanse
  • starszy szeregowy – 21 kwietnia 1942 r.
  • podporucznik – 18 października 1944 r.
  • porucznik
  • kapitan

 

 

Odznaczenia i wyróżnienia

 

 

Życie rodzinne

Syn Pawła rolnika oraz Tekli z domu Gomułka. Zawarł związek małżeński z Marią Roszkowską (1915–2009). 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Stefan Przybylik - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Stefan Przybylik - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Stefan Przybylik - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Stefan Przybylik - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Stefan Przybylik - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Stefan Przybylik - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Stefan Przybylik - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Stefan Przybylik - Cichociemny