Stefan Przybylik – Cichociemny

Stefan Przybylik – Cichociemny

ps.: „Gruch”, „Fonja”

 

PRZYBYLIK-Stefan-ppor-łącz-rez-287x400 Stefan Przybylik - Cichociemny

kpt. Stefan Przybylik
źródło: JW GROM

ur 2 września 1918 r. w Kidowie (pow. Olkusz), zm. 5 grudnia 2007 r. w Zakopanem – żołnierz Armii Polskiej gen. Andersa, oficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, kapitan łączności, cichociemny.

 

 

W 1934 r. ukończył szkołę powszechną w Michałkowie k. Bielska. W 1939 roku zdał maturę w Państwowej Szkole Przemysłowej w Bielsku.

w 1939 roku rozpoczął pracę w Walcowni Metali Kolorowych w Dziedzicach.

 

 

II wojna światowa

Przed wstąpieniem do Szkoły Podchorążych powołany do Junackich Hufców Pracy w Nowogrodzie k. Łomży.  Do 4 września 1939 r. pracował tam przy maskowaniu betonowych umocnień wojskowych nad Narwią.

Od 17 września rozbrojony przez wojska sowieckie, w niewoli. Po 2 dniach uciekł, wyjechał do Stanisławowa. 17 października ponownie aresztowany na stacji kolejowej Żeniec, w drodze do granicy polsko-węgierskiej. Osadzony w więzieniu w Stanisławowie. Skazany na 5 lat łagrów, zesłany do Workuty, w okolicach Komi. W czerwcu 1940 r. przebywał w rej. Teguldet (Tomska obłast.).

28 września 1941 r. zwolniony z łagru po układzie Sikorski – Majski. Od 7 marca 1942 r. przydzielony do 8 batalionu saperów 8 Dywizji Piechoty. Od 25 kwietnia w 1 kompanii Szkoły Podchorążych przy 8 Dywizji Piechoty. 30 kwietnia przekroczył granicę persko – iracką, 4 czerwca dotarł do Suezu, następnie na pokładzie m/s „Mauretania” zawinął do Durbani i Pietermaritzburgu (Południowa Afryka).

 

Grzegorz Skrukwa – Armia Andersa – nadzieja dla Polaków w ZSRR
w: Zesłaniec, 2008, nr. 34, s. 29 – 40

 

Andrzej Wojtaszak – Armia Polska w ZSRR
w: Zesłaniec, 2007, nr 32, s. 89 – 106

 

RMS_Laconia-300x188 Stefan Przybylik - CichociemnyOd 27 sierpnia 1942 r. w składzie eskorty 1800 włoskich jeńców wojennych, transportowanych statkiem s/s „Laconia” do Wielkiej Brytanii. 12 września o godz. 20.06, w okolicach równika, storpedowany przez niemiecki okręt podwodny U-156. Z 2725 osób znajdujących się na pokładzie zginęło lub utonęło 2140 osób, w tym 31 polskich żołnierzy.  17 września ok. godz.10, po 5 dniach dryfowania w szalupie, uratowany przez francuski krążownik „Gloire”.

Od 25 września 1942 r. internowany w Maroku, uwolniony 11 listopada. 29 listopada dotarł do Gibraltaru, 6 grudnia do Szkocji. Od 20 stycznia do 7 listopada 1943 r. przydzielony do Sekcji Dyspozycyjnej  Sztabu Naczelnego Wodza (Szkoła Podchorążych Łączności).

 

Zbigniew S. Siemaszko – Ośrodek Cichociemnych Łącznościowców
Anstruther – Auchtertool – Polmont
maszynopis w zbiorach Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w Zegrzu

 

Wojciech Markiewicz – Niezwykłe życie cichociemnego Przybylika
w:  Polityka nr 8 (3199) 20 – 26 lutego 2019 r., s. 55-57
Dziękujemy Autorowi, red. Wojciechowi Markiewiczowi, za życzliwe wyrażenie zgody na publikację

 

 

Cichociemny
skan1389-288x400 Stefan Przybylik - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
źródło: JW GROM

button-zrzuty_200-150x150 Stefan Przybylik - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji oraz łączności. Przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, zaprzysiężony na Rotę AK 19 stycznia 1944 r.

Zrzucony do Polski w nocy z 16 na 17 października 1944 roku w sezonie operacyjnym „Odwet”, w operacji lotniczej „Poldek 1” (dowódca operacji: F/O Stanisław Kleybor, ekipa skoczków nr: LX), z samolotu Liberator KH-151 „S” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – W/O Henryk Jastrzębski, pilot – F/S Ludwik Skoczylas / nawigator – F/O Stanisław Kleybor / radiotelegrafista – P/O Zygmunt Nowicki / mechanik pokładowy – F/S Emil Szczerba / strzelec – F/O Józef Bednarski / despatcher – F/S Antoni Imielski).

Zrzut na zapasową placówkę odbiorczą „Newa”, w okolicach miejscowości Tomawa, Żerechowa – Kolonia, 19 km od Piotrkowa Trybunalskiego.

skan1391-300x380 Stefan Przybylik - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
źródło: JW GROM

Razem z nim skoczyli: mjr Jerzy Emir-Hassan ps. Turek 2, ppłk. Leopold Krizar ps. Czeremosz, kpr. Aleksander Makagonow ps. Wschód, por. Bruno Nadolczak ps. Piast,  płk. Roman Rudkowski ps. Rudy.

Consolidated-B-24-Liberator-300x227 Stefan Przybylik - Cichociemny

Consolidated B-24 Liberator

Podczas skoku wskutek nieotwarcia spadochronu, w okolicy miejscowości Dziebałtów (gmina Końskie) zginął Leopold Krizar ps. Czeremosz, został tam pochowany.

Przydzielony do Podokręgu Piotrków AK, dowódca plutonu łączności radio (operacyjnej) 25 Pułku Piechoty Ziemi Piotrkowskiej. Od stycznia 1945 r. przydzielony do KG AK (w Częstochowie).

7 stycznia wieczorem aresztowany przez gestapo w Piotrkowie Trybunalskim. 17 stycznia wysłany koleją (w wagonie towarowym) do Radogoszczu. Uciekł podczas bombardowania transportu w miejscowości Gałkówek k/ Łodzi.

Podjął działalność w organizacji NIE oraz Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj.

 

Kazimierz Stępień – Cichociemni na Ziemi Piotrkowskiej
w: Biuletyn informacyjny AK nr 10 (198) październik 2006, s. 39 – 43

 

 

Po wojnie

5 lub 6 czerwca 1945 r. podczas nadawania depeszy aresztowany pod fałszywym nazwiskiem Przygodzki przez Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi. Więziony do 4 października 1945 r., uniewinniony przez Wojskowy Sąd Okręgowy w Łodzi.

17 października ujawnił się w Piotrkowie Trybunalskim, wyjechał do Katowic.

W latach 1945–1947 podjął studia w Wyższym Studium Nauk Społeczno – Gospodarczych w Katowicach. Od marca 1946 r. referent w Centrali Zbytu Stali „Centrostal”.

W 1948 r. z powodu gruźlicy osiadł w Zakopanem. Od stycznia 1948 r. kierownik domu wczasowego FWP „Bristol”, od kwietnia 1951 r. intendent Sanatorium Torakochirurgicznym, następnie kierownik w Sanatorium Profilaktycznym „Diana”.

Od maja 1854 r. zastępca dyrektora ds. ekonomicznych w Specjalistycznym Zespole Rehabilitacyjno-Ortopedycznym dla Dzieci i Młodzieży. Z początkiem 1980 r. przeszedł na emeryturę. Do lutego 1986 r. pracował jako st. referent ds. technicznych w Zespole Opieki Zdrowotnej.

 

przybylik_gw-300x298 Stefan Przybylik - Cichociemny

Wspomnienie red. Marka Przybylika o Stryju…
Gazeta Wyborcza z 29 listopada 2011 r.

1989-nakielski-odpuszczamy_500px-286x400 Stefan Przybylik - CichociemnyOd 1948 r. w zainteresowaniu Miejskiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Zakopanem, od 1954 r. w zainteresowaniu operacyjnym zakopiańskiego UB oraz Głównego Zarządu Informacji MON.

Od czerwca 1956 r.  do lutego 1958 r. Wojewódzki Urząd ds. Bezpieczeństwa Publicznego w Krakowie prowadził przeciwko niemu sprawę ewidencyjno-obserwacyjną. Rozpracowywany przez informatorów UB: „Dudzik”, „Bogdan”, „Cegielnia”, „Wasyl”. 

Od grudnia 1961 r. do kwietnia 1964 r. ponownie w zainteresowaniu SB, operacyjnie obserwowany. Do sierpnia 1988 r. w operacyjnym zainteresowaniu Wydzuału III WUSW w Nowym Sączu.

Pełnił wiele funkcji w Zakopanem: wiceprzewodniczącego Miejskiej Rady Narodowej, prezesa koła ZBoWiD (1956–1958). W 1989 roku współzałożyciel oddziału Związku Sybiraków.

Zmarł 5 grudnia 2007 r. w Zakopanem. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim (d. wojskowy) w Warszawie.

 

Krzysztof A. Tochman – Rozpracowanie cichociemnych przez komunistyczny aparat represji
w: Biuletyn informacyjny AK nr 11 (295) listopad 2014, s. 60 – 72

 

 

Awanse

 

 

Odznaczenia i wyróżnienia

 

 

Życie rodzinne

Syn Pawła rolnika oraz Tekli z domu Gomułka. Zawarł związek małżeński z Marią Roszkowską (1915–2009). 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Stefan Przybylik - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Stefan Przybylik - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Stefan Przybylik - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Stefan Przybylik - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Stefan Przybylik - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Stefan Przybylik - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Stefan Przybylik - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Stefan Przybylik - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 4. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2011, s. 177–181. ISBN 978-83-933857-0-6.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 393. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 258–259.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii