Zbigniew Waruszyński – Cichociemny

Zbigniew Waruszyński – Cichociemny

ps.: „Dewajtis 2”, „Pasternak”

 

WARUSZYŃSKI-Zbigniew-ppor-piech-294x400 Zbigniew Waruszyński - Cichociemny

kpt. Zbigniew Waruszyński
źródło: JW GROM

Ur. 22 marca 1915 r. w Monasterzyskach (obecnie Ukraina), zm. 19 lipca 1976 r. w Wolverhampton (Wielka Brytania) – żołnierz Wojska Polskiego, SZP-ZWZ, Armii gen. Andersa, oficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, więzień NKWD, sowieckich łagrów, cichociemny.

 

 

Do 1930 r. mieszkał w Tarnowie, następnie wraz z rodziną przeniósł się do Krakowa. Uczył się w szkole powszechnej oraz I Gimnazjum in. Bartłomieja Nowodworskiego. Po powrocie rodziny do Monasterzysk uczył się w gimnazjum humanistycznym w Buczaczu. W 1936 r. zdał egzamin dojrzałości.

Od września 1936 r. do maja 1937 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 48 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych w Stanisławowie. Od czerwca do lipca 1937 r. na kursie przeciwpancernym dowódców plutonów 49 Pułku Piechoty w Kołomyi.

W 1938 r. podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1939 r. wstąpił do wojska jako żołnierz zawodowy, powołany na półtoramiesięczne ćwiczenia kwalifikacyjne jako plutonowy podchorąży. Po zakończeniu przydzielony jako dowódca plutonu przeciwpancernego 49 Pułku Piechoty 11 Dywizji Piechoty.

 

 

II wojna światowa
miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Zbigniew Waruszyński - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

Uczestniczył w walkach kampanii wrześniowej w rejonie Rzeszowa, Sądowej Wiszni, Hołoska oraz w Lasach Janowskich do 22 września 1939 r. Po powrocie z frontu zaangażował się w tworzenie struktur Służby Zwycięstwa Polsce – Związku Walki Zbrojnej w Stranisławowie.

15 lutego 1940 r. aresztowany przez NKWD, osadzono początkowo w Tarnopolu. Po 15 miesiącach, w tym ośmiu miesiącach ciężkiego śledztwa, zesłany do sowieckich łagrów: Starobielska, na Kołymę (Nachodka i Magadan), Duskania.

Pod koniec 1941 r. zwolniony dzięki układowi Sikorski-Majski, od stycznia 1942  r. w Armii Polskiej gen. Andersa w Kermine, przydzielony do 23 Pułku Piechoty 7 Dywizji Piechoty, pod dowództwem późniejszego Cichociemnego – płk. Leopolda Okulickiego. Ewakuowany wraz z armią do Pahlevi oraz Iraku. 1 lutego 1943 r. awansowany do stopnia podporucznika.

 

Grzegorz Skrukwa – Armia Andersa – nadzieja dla Polaków w ZSRR
w: Zesłaniec, 2008, nr. 34, s. 29 – 40

 

Andrzej Wojtaszak – Armia Polska w ZSRR
w: Zesłaniec, 2007, nr 32, s. 89 – 106

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Zbigniew Waruszyński - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Z Palestyny przerzucony przez Algier i Maltę do Włoch. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji w bazie nr 10 w Ostunii (Włochy). Zaprzysiężony na rotę AK, przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza.

Halifax-mk3-300x225 Zbigniew Waruszyński - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do Polski w nocy z 21 na 22 maja 1944 roku, w sezonie operacynym „Riposta”, w operacji „Weller 29” (dowódca operacji: S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz, ekipa skoczków nr: LIII), z samolotu Halifax JP-222 „E” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – F/L Gerard Kunowski, pilot – P/O Witold Graczyk / nawigator – S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz / radiotelegrafista – P/O Kazimierz Kujawa / mechanik pokładowy – Sgt. Piaścik / strzelec – F/O Olgierd Łuczkowski / despatcher – F/S Piotr Straub).

Start z lotniska Campo Casale nieopodal Brindisi, zrzut na placówkę odbiorczą „Kos”, w okolicach miejscowości Wierzbno, 24 km od Krakowa.

Brindisi_1-300x199 Zbigniew Waruszyński - Cichociemny

lotnisko w Brindisi (Włochy)

Razem z nim skoczyli: por. Marian Golarz ps. Góral 2, rtm. Krzysztof Grodzicki ps. Jabłoń, ppor. Władysław Marecki ps. Żabik 2, gen. bryg. Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek, kpt. Tomasz Wierzejski ps. Zgoda 2. Zrzucono także 12 zasobników i 4 paczki. Chwilę wcześniej z drugiego Halifaxa zrzucono kolejne 12 zasobników i 12 paczek.

Zrzut przyjmowały wspólnie: oddział partyzancki Armii Krajowej oraz oddział Batalionów Chłopskich, pod dowództwem Jana Latały ps. Topór.

Po skoku przez miesiąc aklimatyzacja do realiów okupacyjnych, następnie przydzielony jako oficer dyspozycyjny do Kedywu Okręgu Kraków AK. Awansowany do stopnia porucznika 13 sierpnia 1944 r., przydzielony jako dowódca plutonu i zastępca dowódcy 2 kompanii „Błyskawica” Samodzielnego Batalionu Partyzanckiego „Skała”, dowodzonego przez Cichociemnego kpt. Ryszarda Nuszkiewicza ps. Powolny. Uczestniczył w wielu akcjach bojowych, m.in.  w przygotowywaniach do zamachu na Wilhelma Koppego (11 lipca), bitwie o Zaryszyn (30 sierpnia), pod Złotym Potokiem (11 września).

Po demobilizacji batalionu, od listopada inspektor dywersji, od połowy grudnia 1944 r. redaktorem podziemnego tygodnika „Gniazdo Oporu” (Boronice). Wraz z kpt. Ryszardem Nuszkiewiczem uczestniczył w inspekcji oddziałów partyzanckich obwodu miechowskiego. 11 listopada awansowany do stopnia kapitana.

 

Grzegorz Rutkowski – Udział Batalionów Chłopskich
w odbiorze zrzutów lotniczych z Zachodu na terenie okupowanej Polski
w: „Zimowa Szkoła Historii Najnowszej 2012. Referaty„, IPN, Warszawa 2012, s. 15 – 25

 

 

Po wojnie

Po wkroczeniu Armii Czerwonej pozostał w konspiracji, do 24 września 1945 r. organizował przerzut zagrożonych aresztowaniem na Śląsk.

W drugiej połowie 1945 r. wraz z żoną Władysławą, Cichociemnymi: Zdzisławem Sroczyńskim ps. Kompresor, Marianem Skowronem ps. Olcha wyjechał z Polski, dotarł do strefy amerykańskiej w Austrii, potem do II Korpusu we Włoszech. Od 13 listopada 1945 r. przydzielony jako oficer ideowo – wychowawczy do 7 Pułku Artylerii Przeciwpancernej.

Od października 1946 r. w Wielkiej Brytanii, w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia. Zdemobilizowany 21 marca 1949 r., pracował  jako robotnik w fabryce włókienniczej w Macelesfield do 1951 r., następnie do 1961 r. w Wolverhampton Goodyear, potem aż do przejścia na emeryturę, do 1980 r. w stalowni.

Działał aktywnie w środowisku Polonii, w Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów w Wielkiej Brytanii, redagował polonijna prasę, współpracował z Macierzą Szkolną oraz Szkołą Polską.

Kilkakrotnie przyjeżdżał do Polski. Zmarł 26 grudnia 1987 r. w Wolverhampton.

 

Krzysztof A. Tochman – Rozpracowanie żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
przez komunistyczny aparat represji na wybranych przykładach cichociemnych
w: Politycznie obcy!, IPN Szczecin, 2016, s. 131 – 157

 

 

Awanse

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Antoniego, instruktora tytoniowego oraz Domicelli z domu Jarzębskiej. W 1945 r. zawarł związek małzeński z Władysławą z domu Dudzik (ur. 1922 r.). Mieli trzech synów: Wojciecha (ur. 1947 r.), Grzegorza (ur. 1953 r.) oraz Andrzeja (ur. 1954 r.).

 

 

Upamiętnienie

10 października 1993 r. poświęcono Jemu oraz wszystkim cichociemnym pomnik oraz tablicę w Wierzbnie k. Krakowa.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Zbigniew Waruszyński - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Zbigniew Waruszyński - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Zbigniew Waruszyński - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Zbigniew Waruszyński - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Zbigniew Waruszyński - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Zbigniew Waruszyński - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Zbigniew Waruszyński - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Zbigniew Waruszyński - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 138–139. ISBN 83-902499-0-1.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 429. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 230.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii