Tag Archives: Podstoliska

Janusz Zalewski – Cichociemny

40_Znak-Spadochronowy-AK-187x300 Janusz Zalewski - Cichociemnyps.: „Chinek”, „Chińczyk”, „Zand”, „Henryk”, „Hynek”

 vel Jan Zalewski

Zwykły Znak Spadochronowy nr 0963

 

37-1202-287x400 Janusz Zalewski - Cichociemny

por. Janusz Zalewski
ze zbiorów NAC

ur. 21 lipca 1914 w Warszawie, prawdopodobnie zamordowany przez Abwehrę po 8 marca 1943 w Kijowie (Ukraina) – porucznik artylerii, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej, Komendy Głównej AK, wywiadu ofensywnego Armii Krajowej, więziony i prawdopodobnie zamordowany przez Abwehrę (1943), cichociemny

 


41_cc-Tobie-Ojczyzno-grupa-250x139 Janusz Zalewski - CichociemnySpis treści:


 

Od dzieciństwa wraz z rodziną mieszkał w Rosji, w 1924  powrócił do Polski. Uczył się w gimnazjum w Grudziądzu, ukończył je w 1934. W latach 1934-1935 w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Od 1935 studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Podczas studiów pracował w firmie instalacji elektrycznych „Zwoliński”, biurach architektonicznych, od 1937 w Instytucie Technicznym Lotnictwa.

 

 

II wojna światowa

Zmobilizowany 31 sierpnia 1939. Awansowany na stopień podporucznika ze starszeństwem od 1 września 1939. Uczestniczył w ewakuacji Instytutu Technicznego Lotnictwa, następnie w obronie Warszawy, na Pradze. Wraz z płk. dypl. Stanisławem Rostworowskim przekroczył sowiecko – niemiecką linię demarkacyjną na Bugu, następnie 16 października 1939 granicę z Łotwą. Wypłynął statkiem szwedzkim z Rygi, przez Szwecję, Holandię i Belgię dotarł do Paryża (Francja).

27 października 1939 w Bessieres (Paryż) wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem francuskim. Od 3 grudnia przydzielony do 4 Pułku Artylerii Lekkiej 4 Dywizji Piechoty, skierowany do Ośrodka Szkolenia Artyleryjskiego w Bressuire.

Halina Waszczuk-Bazylewska – Od WW-72 do „Liceum”
w: Niepodległość i Pamięć 1997 r., nr 4/1 (7) [1], s. 153-176

1-SBS-1-152x300 Janusz Zalewski - Cichociemny

Po upadku Francji ewakuowany wraz z oddziałem, od 23 czerwca 1940 w Wielkiej Brytanii. Wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem brytyjskim, przydzielony do 4 dywizjonu Pułku Artylerii Lekkiej 4 Brygady Kadrowej, 9 października 1941 przemianowanej na 1 Samodzielną Brygadę Spadochronową.

dr Andrzej Suchcitz – Wywiad Armii Krajowej
źródło: Koło Byłych Żołnierzy Armii Krajowej – Oddział Londyn
www.polishresistance-ak.org

 

 

Cichociemny
Glasgow-szkola-szpiegow-300x204 Janusz Zalewski - Cichociemny

Prawdopodobna siedziba szkoły wywiadu w Glasgow

button-zrzuty_200-150x150 Janusz Zalewski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od 1 kwietnia 1941 w dyspozycji Oddziału Personalnego Sztabu Naczelnego Wodza. Przeszkolony ze specjalnością w wywiadzie, w październiku 1941 na kursie specjalnym w Fort Wiliam oraz na „Kursie Doskonalącym Administracji Wojskowej” w Glasgow (kamuflaż polskiej szkoły wywiadu, zwanej przez Cichociemnych „kursem gotowania na gazie”).

Zaprzysiężony na rotę ZWZ-AK 11 grudnia 1942, awansowany na stopień porucznika ze starszeństwem od 30 marca 1942.

Stefan Mayer – relacja nt. szkolenia Cichociemnych oficerów wywiadu
źródło: Instytut Piłsudskiego w Londynie, Kolekcja akt Stefana Mayera, zespół nr 100, teczka nr 709/100/113

 

Halifax-mk3-300x225 Janusz Zalewski - Cichociemny

Handley Page Halifax

Skoczył na spadochronie do okupowanej Polski w nocy 30/31 marca 1942, w próbnym sezonie operacyjnym, w operacji lotniczej „Belt” (dowódca operacji: F/O Mariusz Wodzicki, ekipa skoczków nr: VII), z samolotu Halifax L-9618 „W” (załoga: pilot – Sgt. Julian Pieniążek, pilot – Sgt. Stanisław Kłosowski / nawigator – F/O Mariusz Wodzicki / radiotelegrafista – P/O Ignacy Bator / mechanik pokładowy – Sgt. Czesław Kozłowski / strzelec – Sgt. Rudolf Mol, F/S Zdzisław Nowiński / despatcher – F/S Tadeusz Madejski). Informacje (on-line) nt. personelu Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii (1940-1947) – zobacz:  Lista Krzystka

Tempsford-300x222 Janusz Zalewski - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Start o godz. 19.45 z lotniska RAF Tempsford, zrzut o godz. 01.55 poza planowaną placówką „Błoto”, w okolicach miejscowości Podstoliska (3,4 km od Tłuszcza), m.in. na jadący pociąg oraz zabudowania plebanii. Samolot szczęśliwie powrócił do Wielkiej Brytanii, po locie trwającym 11 godzin 50 minut. Razem z nim skoczyli: por. Stanisław Gilowski ps. Gotur, por. Wiesław Ipohorski-Lenkiewicz ps. Zagroda, por. Aleksander Kułakowski ps. Rywal, płk. Józef Spychalski ps. Grudzień oraz kurier Delegatury Rządu na Kraj st. uł. Stanisław Zaborowski ps. Grzegorz.

 

Jan-Jazwinski-251x350 Janusz Zalewski - CichociemnyW „Dzienniku czynności” mjr dypl. Jan Jaźwiński oficer wywiadu z Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, organizator lotniczych przerzutów do Polski odnotował:

Dnia 28.III. na st. XVIII [stacja wyczekiwania STA XVIII, na której skoczkowie oczekiwali na odlot do Kraju – przyp. RMZ] przybyła ekipa „Belt”. Pogotowie dla odlotu w dniu 29.III. – dla ekipy „Boot” .

ozn_Dziennik-czynnosci-mjr-Jazwinskiego_600px-300x161 Janusz Zalewski - CichociemnyDnia 29.III. o godz. 12.oo Air Ministry zarządziło lot podwójny. Po przybyciu na stację wyczekiwania – o godz. 14.30, otrzymaliśmy nową decyzję – tylko lot pojedyńczy. Po przybyciu na lotnisko o g. 17.30 okazało się, że komunikat met. [meteorologiczny – RMZ] jest niepomyślny dla lądowania powrotnego w dniu 30.III. Pogoda na trasie i w Polsce – dobra a w Anglii na wszystkich lotniskach ma być mgła. Po zbadaniu ryzyka lotu, lot został odwołany o godz. 19.30.

tablica-podstoliska-250x152 Janusz Zalewski - Cichociemny

Pamiątkowy głaz z tablicą, Podstoliska

Dnia 30.III doszedł do skutku lot podwójny: 7-my i 8-my. Lot 7-my – ekipa „Boot” – start o godz. 19.50, zrzut na rejon Stanisławów, powrót o godz. 8.15.” (s. 57)

 

Po skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie, od maja 1942 przydzielony do Oddziału II (wywiad) Komendy Głównej AK, wywiad ofensywny „O-III” jako oficer wywiadu ofensywnego ośrodka wywiadowczego na Ukrainie (w Kijowie).

Jerzy Straszak – „Szkoła szpiegów”
w: Zeszyty Historyczne nr 115, s. 122 – 144, Instytut Literacki, Paryż 1996

 

Maciej Żuczkowski – Wywiad Armii Krajowej
w: Pamięć.pl nr 4-5/2012, Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, s. 44 – 49

 

Andrzej Pepłoński – Współdziałanie Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza
z Secret Intelligence Service w okresie II wojny światowej
w: Słupskie Studia Historyczne 2003 r. nr 10, s. 149-165

 

Wskutek zdrady oraz dekonspiracji całego ośrodka. aresztowany przez niemiecki kontrwywiad wojskowy Abwehrę, 13 stycznia 1943 w Kijowie, w punkcie kontaktowym przy ul. Marino Błagowieszczańskiej, wraz z Cichociemnymi:  por. Wiesławem Ipohorskim- Lenkiewiczem ps. Zagroda oraz por. Janem Rostkiem ps. Dan. Do 8 marca 1943 więziony w Kijowie, dalsze losy nieznane, prawdopodobnie zamordowany.

 

 

Wkład polskiego wywiadu w 1945 ocenił oficer łącznikowy MI6 (1940-1946) komandor Wilfred Dunderdale:
„Spośród 45 770 raportów wywiadowczych z okupowanej Europy, które dotarły w czasie wojny do aliantów,
22 047, czyli 48 procent pochodziło ze źródeł polskich (…)
Wynika z tego, że w ciągu ostatnich pięciu lat polscy agenci w Europie pracowali bez przerwy
i że dostarczyli oni, mimo wielkiego zagrożenia dla siebie i swoich rodzin,
wielką ilość materiału wszelkiego rodzaju i obejmującego wiele tematów.”
W 2004 oraz w 2005 opublikowano obszerne ustalenia Polsko-Brytyjskiej Komisji Historycznej
pt. ”Polsko – brytyjska współpraca wywiadowcza podczas II wojny światowej”
(wyd. Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Warszawa 2004, 2005 ISBN 83-89115-11-5 oraz ISBN 83-89115-37-9.

W 2005 roku brytyjski rząd oficjalnie potwierdził
że ok. połowa tajnych raportów dla aliantów z okupowanej Europy pochodziła od Polaków.
W wywiadzie AK pełniło służbę 37 Cichociemnych…

 

 

AwanseVirtuti-Militari-272x350 Janusz Zalewski - Cichociemny
  • podporucznik – ze starszeństwem od 1 września 1939
  • porucznik – ze starszeństwem od 30 marca 1942

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Cezarego oraz Marii z domu Malickiej. Rodziny nie założył.

 

 

Upamiętnienie

PL_Warsaw_st_Hyacinth_church_cichociemni_commemorative_plaque-229x300 Janusz Zalewski - Cichociemny

Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych Cichociemnych

CC-tablica-JW-GROM-204x300 Janusz Zalewski - Cichociemny

tablica upamiętniająca poległych Cichociemnych w Sali Tradycji JW GROM

 

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych spadochroniarzy, poległych za niepodległość Polski.

W Sali Tradycji Jednostki Wojskowej GROM znajduje się tablica upamiętniająca Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, którzy oddali życie za Ojczyznę.

 

 

 

 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Janusz Zalewski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Janusz Zalewski - CichociemnyW 1989 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Janusz Zalewski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Janusz Zalewski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Janusz Zalewski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Janusz Zalewski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilkudziesięciu Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Janusz Zalewski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Janusz Zalewski - Cichociemny

 

 

 

Źródła:
  • informacje własne (archiwum portalu)
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 200 – 201. ISBN 83-902499-5-2.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 438. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 61 – 62.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

Józef Spychalski – Cichociemny

40_Znak-Spadochronowy-AK-187x300 Józef Spychalski - Cichociemnyps.: „Czarny”, „Gruda”, „Grudzień”, „Jurand”, „Lawina”, „Luty”, „Socha”, „Soroka”, „Stryjek”, „Szary”, „Ścibor”, „Włast”

vel Maciej Samura, vel Józef Szymański, vel Józef Szymborski, vel Jan Redowski

 

SPYCHALSKI-Józef-płk-piech-300x384 Józef Spychalski - Cichociemny

płk. Józef Spychalski
źródło: JW GROM

ur. 19 marca 1898  w Łodzi, zamordowany prawdopodobnie w sierpniu 1944 w KL Sachsenhausen – pułkownik piechoty, uczestnik walk o niepodległość Polski (1916-1920), oficer Wojska Polskiego, Armii Polskiej gen. Andersa, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Sztabu Naczelnego Wodza, Armii Krajowej, oficer łącznikowy Naczelnego Wodza przy Komendancie Głównym AK, komendant Okręgu Kraków AK, działacz niepodległościowy, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, więzień NKWD (1940-1942), gestapo, obozów koncentracyjnych: KL Sachsenhausen i/lub KL Gross-Rosen i/lub KL Mathausen, zamordowany (1944), cichociemny

 


41_cc-Tobie-Ojczyzno-grupa-250x139 Józef Spychalski - CichociemnySpis treści:


 

Do 1916 uczył się w Gimnazjum im. S. Staszica w Łodzi, w 1922 jako ekstern zdał egzamin dojrzałości w Warszawie. Od 1915 pod ps. Szary, Jurand, działał w IV Okręgu Łódź Polskiej Organizacji Wojskowej. W 1916 ukończył kurs podoficerski, w latach 1917- 918 kurs szkoły podchorążych. Od połowy 1917 nauczyciel ludowy w Sieradzu. W latach 1917-1918 komendant lokalny oraz inspektor Obwodu POW Sieradz, następnie dowódca lotnych oddziałów bojowych, p.o. komendanta Obwodu. W lutym 1918 uczestniczył w demonstracjach przeciwko traktatowi brzeskiemu.  W listopadzie 1918 przeprowadził rozbrojenie posterunków niemieckich w Obwodzie POW Sieradz i Łask. W grudniu 1918 uczestniczył w przygotowaniach do Powstania Wielkopolskiego, skierował kompanię żołnierzy w celu wsparcia powstańców w Kaliszu.

31_pułk_piechoty-300x311 Józef Spychalski - CichociemnyOd 19 listopada 1918 w Wojsku Polskim, uczestniczył w formowaniu 31 Pułku Piechoty Strzelców Kaniowskich w Sieradzu, dowódca plutonu 31 PPSK. W 1919 ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty w Warszawie, awansowany na stopień podporucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919. W składzie 28 Pułku Strzelców Kaniowskich (10 Dywizja Piechoty) uczestniczył w walkach z bolszewikami, ranny, odznaczony Virtuti Militari oraz Krzyżem Walecznych.

Od grudnia 1920 do kwietnia 1921  w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, następnie przydzielony jako dowódca plutonu w 28 Pułku Strzelców Kaniowskich. Do 1927 dowódca kompanii strzeleckiej 70 Pułku Piechoty Dywizji Wielkopolskiej w Pleszewie oraz komendant szkoły podoficerskiej 70 Pułku Piechoty w Chełmnie. Od 1928 wykładowca Szkoły Podchorążych Piechoty (Ostrów Mazowiecka), komendant obwodowy PW. Awansowany na stopień kapitana ze starszeństwem od 1 lipca 1925. Od 1930 dowódca kompanii 57 Pułku Piechoty w Poznaniu, od 1933 wykładowca taktyki w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany na stopień majora ze starszeństwem od 1 stycznia 1934, dowódca batalionu 55 Pułku Piechoty w Lesznie. W 1939 mianowany dowódcą Batalionu Stołecznego w Warszawie.

 

 

II wojna światowa
Lubianka-300x192 Józef Spychalski - Cichociemny

Łubianka, Moskwa

W kampanii wrześniowej 1939 w obronie Warszawy, od 8 do 18 września (fort Bema) dowodził dwoma batalionami (w niepełnym składzie), na pododcinku „Warszawa – Północ” (Koło, Muranów, Bielany). 18 września uczestniczył w wypadzie na szlaku Gorce – Blizna oraz opanował Bobice, w celu wsparcia przebijających się do Warszawy oddziałów Armii „Pomorze” oraz „Poznań”, dowodzonych przez późniejszego Cichociemnego ppłk. Leopolda Okulickiego.

uklad-sikorski-majski-250x188 Józef Spychalski - CichociemnyPo kapitulacji Warszawy, pod ps. Socha zaprzysiężony w organizacji Służba Zwycięstwu Polski, mianowany komendantem Okręgu Lublin SZP, następnie ZWZ. Od 10 października w Lublinie, następnie w Lubartowie. 24 czerwca 1940 jako „spalony” odwołany, od 1 czerwca pod ps. Ścibor inspektor KG ZWZ, od października 1940 komendant Obszaru II ZWZ Białystok, w skład którego wchodziły okręgi: białostocki, nowogródzki oraz poleski. Awansowany na stopień podpułkownika 1 lipca 1940.

07__1_72_OdB_Armii-Polskiej-w-ZSRR-250x172 Józef Spychalski - CichociemnyOd 21 października 1940 wraz z kpt. Januszem Szlaskim ps. Prawdzic, kpt. Władysławem Liniarskim ps. Mścisław oraz kurierem st. strz. Kazimierzem Gumowskim ps. Konik wyruszył na inspekcję obwodów: Łomża, Suwałki, Augustów. Następnie wraz z p.o. komendantem Okręgu Białystok ZWZ, Cichociemnym ppor. Antonim Iglewskim ps. Vanadi wyruszył na inspekcję obwodów: Białystok, Grajewo, Sokółka, Grodno.

W nocy 17/18 listopada 1940 w miejscowości Morusy, wraz z Cichociemnym ppor. Antonim Iglewskim ps. Vanadi, wskutek zdrady aresztowany przez NKWD. Osadzony początkowo w Białymstoku, następnie w więzieniu NKWD na Łubiance w Moskwie. Po układzie Sikorski – Majski zwolniony, 1 września 1941 wstąpił do Armii Polskiej gen. Władysława Andersa, od 1 października przydzielony do sztabu w Buzułuku, od 28 października w ambasadzie R.P. w Kujbyszewie. Od 21 grudnia w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem brytyjskim. Od 5 stycznia 1942 w Wielkiej Brytanii, przydzielony do Sztabu Naczelnego Wodza. Awansowany na stopień pułkownika, ze starszeństwem od 6 marca 1942.

Grzegorz Skrukwa – Armia Andersa – nadzieja dla Polaków w ZSRR
w: Zesłaniec, 2008, nr. 34, s. 29 – 40

 

Andrzej Wojtaszak – Armia Polska w ZSRR
w: Zesłaniec, 2007, nr 32, s. 89 – 106

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Józef Spychalski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju, przydzielony do Komendanta Głównego Armii Krajowej gen. Stefana Roweckiego ps. Grot, jako oficer łącznikowy Naczelnego Wodza.

Halifax-mk3-300x225 Józef Spychalski - Cichociemny

Handley Page Halifax

Skoczył na spadochronie do okupowanej Polski w nocy 30/31 marca 1942, w próbnym sezonie operacyjnym, w operacji lotniczej „Belt” (dowódca operacji: F/O Mariusz Wodzicki, ekipa skoczków nr: VII), z samolotu Halifax L-9618 „W” (załoga: pilot – Sgt. Julian Pieniążek, pilot – Sgt. Stanisław Kłosowski / nawigator – F/O Mariusz Wodzicki / radiotelegrafista – P/O Ignacy Bator / mechanik pokładowy – Sgt. Czesław Kozłowski / strzelec – Sgt. Rudolf Mol, F/S Zdzisław Nowiński / despatcher – F/S Tadeusz Madejski). Informacje (on-line) nt. personelu Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii (1940-1947) – zobacz:  Lista Krzystka

Tempsford-300x222 Józef Spychalski - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Start o godz. 19.45 z lotniska RAF Tempsford, zrzut o godz. 01.55 poza planowaną placówką „Błoto”, w okolicach miejscowości Podstoliska (3,4 km od Tłuszcza), m.in. na jadący pociąg oraz zabudowania plebanii. Razem z nim skoczyli: por. Stanisław Gilowski ps. Gotur, por.  Wiesław Ipohorski-Lenkiewicz ps. Zagroda, por. Aleksander Kułakowski ps. Rywal, por. Janusz Zalewski ps. Chinek oraz kurier Delegatury Rządu na Kraj st. uł. Stanisław Zaborowski ps. Grzegorz. Samolot szczęśliwie powrócił do Wielkiej Brytanii, po locie trwającym 11 godzin 50 minut. 

Podczas skoku kontuzjowany (skoczył na jadący pociąg), przez ok. dwa tygodnie na leczeniu. Po skoku nie został awansowany (jak inni Cichociemni) na kolejny stopień (w tym przypadku generała), nie został także (wbrew planom) zastępcą dowódcy AK. Kontrwywiad AK ustalił, że mimo zakazu kontaktów z rodziną,  spotkał się ze swym bratem Marianem Spychalskim, wówczas szefem sztabu głównego Gwardii Ludowej PPR.

 

Jan-Jazwinski-251x350 Józef Spychalski - CichociemnyW „Dzienniku czynności” mjr dypl. Jan Jaźwiński oficer wywiadu z Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, organizator lotniczych przerzutów do Polski odnotował:

Dnia 28.III. na st. XVIII [stacja wyczekiwania STA XVIII, na której skoczkowie oczekiwali na odlot do Kraju – przyp. RMZ] przybyła ekipa „Belt”. Pogotowie dla odlotu w dniu 29.III. – dla ekipy „Boot” .

ozn_Dziennik-czynnosci-mjr-Jazwinskiego_600px-300x161 Józef Spychalski - CichociemnyDnia 29.III. o godz. 12.oo Air Ministry zarządziło lot podwójny. Po przybyciu na stację wyczekiwania – o godz. 14.30, otrzymaliśmy nową decyzję – tylko lot pojedyńczy. Po przybyciu na lotnisko o g. 17.30 okazało się, że komunikat met. [meteorologiczny – RMZ] jest niepomyślny dla lądowania powrotnego w dniu 30.III. Pogoda na trasie i w Polsce – dobra a w Anglii na wszystkich lotniskach ma być mgła. Po zbadaniu ryzyka lotu, lot został odwołany o godz. 19.30.

Dnia 30.III doszedł do skutku lot podwójny: 7-my i 8-my. Lot 7-my – ekipa „Boot” – start o godz. 19.50, zrzut na rejon Stanisławów, powrót o godz. 8.15.” (s. 57)

 

Od 15 maja do listopada 1942 inspektor Głównego Biura Inspekcji Oddziału III KG AK, następnie komendant Okręgu Kraków AK. Zreorganizował sztab, utworzył w okręgu Kedyw, rozwinął wywiad, zorganizował oddziały i plutonu dywersyjne we wszystkich 8 inspektoratach Okręgu, uporządkował relacje z okręgowym Delegatem Rządu, przedstawicielami partii politycznych oraz „Szarymi Szeregami” (ZHP).

pomnik-zamach-frank-235x350 Józef Spychalski - Cichociemny

pomnik w miejscu zamachu

20 stycznia 1944 wydał rozkaz zorganizowania zamachu na generalnego gubernatora Hansa Franka. Zamach zaplanował Cichociemny Ryszard Nuszkiewicz ps. Powolny, we współpracy z Cichociemnym Henrykiem Januszkiewiczem ps. Spokojny, proponując wg. własnej relacji – jako miejsce zasadzki rejon zalewu wodnego znajdującego się między drogą Cudów-Niepołomice a stacją kolejową Grodkowice. Niewielki zalew wodny przy torze kolejowym i las stanowiły istotny atut dla zasadzki ogniowo-ruchowej, natomiast tor kolejowy nie był ani lepszy, ani gorszy od każdego innego odcinka trasy. (Ryszard Nuszkiewicz, „Dynamit. Z dziejów Ruchu Oporu w Polsce Południowej”).

Zamach (niestety, nieudany) przeprowadzono w nocy 29/30 kwietnia 1944, wysadzając fragment torów na szlaku kolejowym pomiędzy stacjami Podłęże i Grodkowice (obecnie Szarów) w Puszczy Niepołomnickiej. W akcji wzięło udział 25 żołnierzy z oddziałów „Błyskawica” oraz „Grom” oraz pięciosobowy patrol minerski i sześcioosobowy patrol pozorujący. W akcji uczestniczył także Cichociemny Władysław Wiśniewski ps. Wróbel. Akcja spowodowała 2-dniową przerwę w ruchu kolejowym na ważnej linii strategicznej, poderwanie morale okupanta oraz personalne przesunięcia we władzach Generalnej Guberni.

Montelupich-300x203 Józef Spychalski - Cichociemny

dziedziniec więzienia Montelupich, 1941 r.

24 marca 1944 aresztowany przez gestapo w Krakowie przy ul. Dietla 32/9 wraz z mjr Stefanem Michalskim (Sikorskim) ps. Okoń oraz mjr. Stefanem Łuczyńskim ps. Boryna. Osadzony w więzieniu na ul. Montelupich, nikogo nie wydał. Opracowano kilka planów uwolnienia, w tym m.in. porwanie przez AK, w celu wyniany, dowódcy policji i SS w Generalnej Guberni gen. Wilhelma Koppe

W związku z przygotowywaną akcją odbicia, w nocy 7/8 maja 1944 w akcji „Luty”, Cichociemni: ppor. Bronisław Kamiński ps. Golf, ppor. Józef Wątróbski ps. Jelito, ppor. Włodzimierz Lech ps. Powiślak oraz żołnierze krakowskiego „Żelbetu”: Leszek Koryl ps. Chrystian, Henryk Walczak ps. Waligóra oraz Zygmunt Szewczyk ps. Tygrys, wyruszyli z transportem broni zrzutowej do magazynu w zabudowaniach Józefa Bobra w Łegu pod Krakowem. Wskutek zdrady granatowego policjanta (tzw. Policja Polska Generalnego Gubernatorstwa) zostali otoczeni przez oddział żandarmerii niemieckiej, 8 maja 1944 wszyscy polegli podczas próby uwolnienia się z zasadzki. Podczas tej akcji zginęły także 3 osoby cywilne.

tablica-podstoliska-250x152 Józef Spychalski - Cichociemny

Pamiątkowy głaz z tablicą, Podstoliska

W maju 1944 m.in. Cichociemni: por. Władysław Miciek ps. Mazepa por. Ryszard Nuszkiewicz ps. Powolny oraz por. Henryk Januszkiewicz ps. Spokojny współorganizowali akcje odbicia, ataku na więzienie w Krakowie przy ul. Montelupich, porwania lub zamachu na dowódcę policji i SS w Generalnej Guberni, generała Wafen-SS Wilhelma Koppe’go, jednak z akcji tych zrezygnowano.

Wbrew podejrzeniom o zdradę, aresztowanie było przypadkowe – poszukiwano handlarza walutą Michalskiego – Niemcy wkroczyli podczas odprawy, urządzili tzw. „kocioł”, przejęli i rozszyfrowali listy z nazwiskami aż 470 oficerów i 530 podoficerów (sic!), zorientowali się, że aresztowali komendanta Okręgu AK. W przesłuchaniach Józefa Spychalskiego uczestniczył specjalny wysłannik Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy oraz dowódca policji i SS w Generalnej Guberni generał Wafen-SS Wilhelm Koppe. Niemcy przekonywali Go do zawarcia sojuszu oraz utworzenia przez AK Legionu Antybolszewickiego.

27 lipca 1944 wywieziony do obozu koncentracyjnego KL Gross-Rosen, dalsze losy nieznane. Według jednej wersji zamordowany w sierpniu 1944  w KL Sachsenhausen, według innej zamordowany 31 grudnia 1944  w KL Gross-Rosen, według jeszcze innej zamordowany w KL Mauthausen, albo w berlińskim więzieniu Moabit.

Teodor Gąsiorowski – Józef Spychalski – cichociemny który nie otrzymał generalskiej nominacji
w: Biuletyn informacyjny AK nr 11 (295) listopad 2014, s. 29 – 37

 

 

Awanse
  • podporucznik –  ze starszeństwem od 1 czerwca 1919Virtuti-Militari-272x350 Józef Spychalski - Cichociemny
  • porucznik – ze starszeństwem od 1 czerwca 1919
  • kapitan – 3 maja 1926 ze starszeństwem od 1 lipca 1925
  • major – 5 lutego 1934 ze starszeństwem od 1 stycznia 1934
  • podpułkownik – 1 lipca 1941
  • pułkownik – ze starszeństwem od 6 marca 1942

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Józefa, majstra w frabryce włókienniczej, członka PPS – Frakcja Rewolucyjna oraz Franciszki z domu Leśkiewicz. Był najstarszym spośród pięciorga rodzeństwa, miał czterech braci: Józefa , Czesława, Leona (1901-1974), Mariana (1906-1980) oraz siostrę Aurelię.

W 1927 zawarł związek małżeński z Eleonorą z domu Olszewską, ziemianką. Mieli syna Jędrzeja Józefa (ur. 1928) inż. informatyka oraz córkę Eleonorę Agnieszkę (ur. 1931), śpiewaczkę operową, primo voto Kossakowską, secundo voto Fijałkowską, obecnie Kossakowską-Fijałkowską.

Brat Leon (1901-1974), członek POW, dowódca kompanii w wojnie polsko – bolszewickiej, żołnierz ZWZ-AK, po wojnie aresztowany przez UB, torturowany.

Brak Marian (1906-1980), od lat dwudziestych działacz komunistyczny, od 1942 w PPR oraz sztabie głównym GL-AL, m.in. w latach 1944 – 1945 prezydent Warszawy, w latach 1956 – 1968 minister obrony narodowej, w latach 1968 – 1970 członek Rady Państwa, od 1963 marszałek LWP.

 

 

Upamiętnienie

PL_Warsaw_st_Hyacinth_church_cichociemni_commemorative_plaque-229x300 Józef Spychalski - Cichociemny

Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych Cichociemnych

CC-tablica-JW-GROM-204x300 Józef Spychalski - Cichociemny

tablica upamiętniająca poległych Cichociemnych w Sali Tradycji JW GROM

 

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych spadochroniarzy, poległych za niepodległość Polski.

W Sali Tradycji Jednostki Wojskowej GROM znajduje się tablica upamiętniająca Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, którzy oddali życie za Ojczyznę.

20 listopada 1982 w Krakowie przy ul. Dietla 36 odsłonięto pamiątkową tablicę.

W Krakowie oraz w Sieradzu nadano ulicom Jego imię.

 

 

 

 


Spośród 316 Cichociemnych zrzuconych na spadochronie do okupowanej Polski
40 walczyło o niepodległość Polski w latach 1918 – 1921:

Leon Bazała (1918-1920) | Jacek Bętkowski (1920) | Jan Biały (1918-1920) | Niemir Bidziński (1920) | Romuald Bielski (1919-1920) | Adolf Gałacki (1918-1920) | Stanisław Gilowski (1918-1920) | Jan Górski (1919-1920) | Antoni Iglewski (1915-1920) | Kazimierz Iranek-Osmecki (1913, 1916, 1920) | Wacław Kobyliński (1918-1920) | Bolesław Kontrym (1917-1918) | Franciszek Koprowski (1919-1920) | Tadeusz Kossakowski (1909-1920) | Julian Kozłowski (1918-1919) | Henryk Krajewski (1918-1920) | Leopold Krizar (1918-1920) | Stanisław Krzymowski (1914-1920) | Adolf Łojkiewicz (1918-1920) | Narcyz Łopianowski (1918-1920) | Zygmunt Milewicz (1918-1920) | Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski (1913-1921) | Leopold Okulicki (1914-1920) | Mieczysław Pękala-Górski (1918-1920) | Edward Piotrowski (1918-1920) | Jan Różycki (1917-1920) | Roman Rudkowski (1914-1920) | Tadeusz Runge (1917-1920) | Józef Spychalski (1916-1920) | Tadeusz Starzyński (1920) | Tadeusz Stocki (1920) | Aleksander Stpiczyński (1917-1920) | Witold Strumpf (1920) | Adam Szydłowski (1918-1920) | Wincenty Ściegienny (1918-1920) | Witold Uklański (1917-1921) | Józef Zabielski (1920) | Józef Zając (1920) | Wiktor Zarembiński (1920) | Bronisław Żelkowski (1920)

 

logo_pl_negatyw_czerowny-300x89 Józef Spychalski - Cichociemny

 

Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości oraz odbudowy polskiej państwowości


 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Józef Spychalski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Józef Spychalski - CichociemnyW 1989 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Józef Spychalski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Józef Spychalski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Józef Spychalski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Józef Spychalski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilkudziesięciu Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Józef Spychalski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Józef Spychalski - Cichociemny

 

 

 

Źródła:
  • informacje własne (archiwum portalu)
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, 171–175. ISBN 83-902499-5-2..
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

1