Stefan Bałuk – Cichociemny

Stefan Bałuk – Cichociemny

ps. Starba, Kubuś, Michał Bałucki, Michał Zawistowski

 

BALUK-Stefan-gen-226x300 Stefan Bałuk - Cichociemny

gen. Stefan Bałuk
źródło: JW GROM

Ur. 15 stycznia 1914 w Warszawie, zm. 30 stycznia 2014 r. w Warszawie – fotografik, fotoreporter wojenny, uczestnik Powstania Warszawskiego, generał brygady, cichociemny.

 

 

W 1933 r. zdał maturę w Rakowicach pod Krakowem. Wstąpił do Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, zwolniony ze względów zdrowotnych po trzymiesięcznym kursie.

Uzyskał absolutorium w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie, do wybuchu wojny student III roku prawa na Uniwersytecie Warszawskim.

 

 

II wojna światowa

Bylem-cichociemnym-284x400 Stefan Bałuk - Cichociemny6 września 1939 r. ochotnik w  9 Batalionie Pancernym w Lublinie, przekształconym w Ośrodek Zapasowy Broni Pancernej nr 2.

Podczas próby ewakuacji na Węgry aresztowany przez wojska sowieckie, zwolniony. Ponownie aresztowany w Worochcie.

Uciekł, przez Węgry, Rumunię i Bejrut dotarł 20 grudnia 1939 do Francji.   Przydzielony do 10 Brygady Kawalerii Pancernej płk. Maczka, następnie 10 Pułku Strzelców Konnych.

Po kapitulacji Francji ewakuowany do Wielkiej Brytanii, przydzielony do 10 Brygady Kawalerii Pancernej.

 

 

Cichociemny
37-547-4-300x209 Stefan Bałuk - Cichociemny

Podczas szkolenia Cichociemnych. Od lewej: Stefan Bałuk, Benon Łastowski, źródło: NAC

button-zrzuty_200-150x150 Stefan Bałuk - CichociemnyW maju 1942 r. zgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony podczas Oficerskiego Kursu Doskonalenia Administracji Wojskowej (szkoła wywiadu). W 1943 r. awansowany na podporucznika.

Zrzucony do Polski w nocy z 9 na 10 kwietnia 1944 r. w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 2” (dowódca operacji: F/L Kazimierz  Wünsche, ekipa skoczków nr: XXXIX), z samolotu Liberator BZ-965 „S” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – F/L Zbigniew Szostak, pilot – P/O Jacek Błocki / nawigator – F/L Kazimierz  Wünsche / radiotelegrafista – F/S Józef Witek / mechanik pokładowy – Sgt. Stanisław Wileniec / strzelec – F?S Stanisław Malczyk / despatcher – F/S Stanisław Jarecki). Zrzut na placówkę „Imbryk”, w okolicach miejscowości Dąbrówka, 15 km od Tłuszcza. 

Consolidated-B-24-Liberator-300x227 Stefan Bałuk - Cichociemny

Consolidated B-24 Liberator

Razem z nim skoczyli: kpt. Benon Łastowski ps. Łobuz, mjr Tadeusz Runge ps. Osa oraz kurier Delegatury Rządu na Kraj kpr. Henryk Waniek ps. Pływak. Skoczkowie przerzucili także m.in. 216 tys. dolarów oraz  3,6 tys. dolarów w złocie na potrzeby AK. Był to drugi lot tej ekipy, w poprzednim (24/25 lutego) nie można było wykonać zadania.

Przydzielony do Wydziału Legalizacji i Techniki Wywiadu Oddziału II Komendy Głównej Armii Krajowej, kierowanego przez Stanisława Jankowskiego „Agatona”.

Specjalizował się w mikrofotografii, wykonywał także zdjęcia okupowanej Warszawy. Przed wybuchem Powstania sporządził dokumentację fotograficzną niemieckich umocnień.

 

Maciej Żuczkowski – Wywiad Armii Krajowej
w: Pamięć.pl nr 4-5/2012, Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, s. 44 – 49

 

My Cichociemni. Głosy żyjących

 

Powstanie Warszawskie
DSCN1466-300x226 Stefan Bałuk - Cichociemny

odznaczenia gen. Stefana Bałuka, foto: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

button-cc-pw__ Stefan Bałuk - CichociemnyWalczył  w plutonie „Agaton” batalionu „Pięść” Zgrupowania „Radosław” na Woli, Starówce i Żoliborzu. Jego dowódca Stanisław Jankowski mawiał o nim, że „o swoją fajkę i zapas filmów dbał równie jak o stena i magazynki, które dostał w Kampinosie”. Dokumentował życie powstańcze na zdjęciach, miał laboratorium fotograficzne w kamienicy przy ul. Chłodnej 20.

Uczestniczył w kilku śmiałych wypadach w celu nawiązania łączności, m.in. 13/14 sierpnia przedarł się przez pozycje niemieckie w rejonie Dworca Gdańskiego na Żoliborz, dostarczając kwarce do radiostacji płk. Niedzielskiemu „Żywicielowi”, następnie do Zgrupowania Kampinos, gdzie wykonał wiele zdjęć.

27 sierpnia przeszedł kanałami z meldunkiem dowódcy Starego Miasta do gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego. Odznaczony za to Orderem Virtuti Militari.

Po kapitulacji w niewoli niemieckiej, w oflagach Lamsdorf oraz Gross-Born, z którego uciekł 27 stycznia 1945. W lutym 1945 r. powrócił do Warszawy.

Magdalena Kowalska-Sendek – Fotoreporter wojenny [Stefan Bałuk]
w: Polska Zbrojna, marzec 2014, nr 3 (815), s. 122 – 125

 

 

Po wojnie

Commando_Cichociemni-274x400 Stefan Bałuk - CichociemnyDziałał w antykomunistycznym ruchu oporu w szeregach Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, jako kierownik Wydziału Legalizacji „Agaton II”.

1 listopada 1945 r. aresztowany przez bezpiekę, przesłuchiwany przez Józefa Różańskiego, późniejszego dyrektora departamentu śledczego MBP. W 1946 skazany na 2,5 roku więzienia. Zwolniony wskutek amnestii z 1947 r.

Pracował jako taksówkarz, od 1950 jako fotografik. Od 1952 r. w Dziale Serwisu Centralnej Agencji Fotograficznej. Współautor pierwszego albumu o Powstaniu Warszawskim pt. „Miasto nieujarzmione” (1957 r.). Członek Związku Polskich Artystów Fotografików. 

Od 1972 r. na emeryturze. Prowadził aktywną działalność kombatancką, mi.in. zainicjował budowę pomnika Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej (odsłonięty w 1999 r.), a także pomnika Cichociemnych Spadochroniarzy AK (2013) – oba znajdują się przed Sejmem RP w Warszawie. Współorganizator Klubu Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari (2001 r.), którego został prezesem.

 

 

skan398-288x400 Stefan Bałuk - Cichociemny

list gen. bryg. Stefana Bałuka, skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

Awanse

podporucznik – 1943
porucznik – 15 września 1944
rotmistrz – czerwiec 1945
podpułkownik – 1999
generał brygady – 10 listopada 2006

 

 

Odznaczenia:

Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski – 2014 pośmiertnie
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – 2004
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2000
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Krzyż Walecznych – dwukrotnie 1944
Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami
Krzyż Armii Krajowej
Warszawski Krzyż Powstańczy
Krzyż Narodowego Czynu Zbrojnego

 

 

Twórczość
  • 2010-PSZ-w-czasie-drugiej-wojny_500px-208x300 Stefan Bałuk - CichociemnyStefan Bałuk. Wspomnienia Spadochroniarza. „Kalendarz Warszawski”. 1948. s. 185-196.
  • Cztery pory roku (album fotograficzny; redakcja i wybór materiału fotograficznego); Polonia 1955
  • Miasto nieujarzmione (album fotografii; fotografie i redakcja) Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, Warszawa 1957
  • Polski czyn zbrojny 1939-1945 (wraz z Marianem Michałowskim); Wydawnictwo POLONIA, Warszawa 1989
  • Polacy na frontach II wojny światowej: 1939-1945 (album fotograficzny; teksty, dobór i oprac. ilustracji) Ars Print Production s.c., Warszawa 1995
  • 200 lat ubezpieczania 1803-2003. Geneza, powołanie, czas (zdjęcia i plakaty) Ośrodek „Karta” 2003
  • Życie dla Niepodległej: w hołdzie gen. Władysławowi Sikorskiemu. Towarzystwo Społeczno-Kulturalne im. gen. Wł. E. Sikorskiego, Mielec-Tuszów Narodowy 2007
  • Byłem cichociemnym… (wspomnienia z lat 1939-1947) Wydawnictwo AKSON, Warszawa 2007
  • Commando Cichociemni Wydawnictwo AKSON, Warszawa 2008

 

 

Życie rodzinne

Syn Władysława Bałuka i Marii Uszyńskiej.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Stefan Bałuk - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Stefan Bałuk - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Stefan Bałuk - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Stefan Bałuk - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Stefan Bałuk - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Stefan Bałuk - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Stefan Bałuk - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Stefan Bałuk - Cichociemny

Źródła:

 

Zobacz takżebiogram w Wikipedii