Józef Zabielski – Cichociemny

Józef Zabielski – Cichociemny

ps.: „Żbik”

 

37-1199-212x300 Józef Zabielski - Cichociemny

rotmistrz Józef Zabielski
źródło: NAC

Ur. 21 października 1902 w majątku Powicie k. Mariampola (Litwa), zm. 31 maja 1981 w Londynie – harcerz, uczestnik wojny polsko – bolszewickiej, III Powstania Śląskiego, podkomisarz Policji Państwowej, oficer Wojska Polskiego,  Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, cichociemny.

 

 

krzyz-harcerski-zhp-300x301 Józef Zabielski - CichociemnyOd 1908 roku uczeń państwowej szkoły rosyjskiej, od 1911 r. szkoły koedukacyjnej, od 1917 roku Państwowego Gimnazjum im. Marii Konopnickiej w Ostrogu, które ukończył w 1923 roku. Podczas nauki, w latach 1916 – 1918 działał w Polskiej Organizacji Wojskowej oraz harcerstwie.

Od 1 czerwca do 21 listopada walczył z bolszewikami jako ochotnik w 51 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych, 13 Dywizji Piechoty dowodzonej przez gen. ppor. Eugeniusza Pogorzelskiego.

W lipcu 1921 r. walczył w III Powstaniu Śląskim, za udział w nim odznaczony Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi I stopnia.

cc-zabielski-dedykacja-1-300x163 Józef Zabielski - Cichociemny

dedykacja Autora – Józefa Zabielskiego

Od września 1923 r. do 14 lipca 1924 r. w Szkole Podchorążych w Warszawie, następnie od października 1924 do 15 sierpnia 1926 w Oficerskiej Szkole Kawalerii w Grudziądzu. Po jej ukończeniu mianowany podporucznikiem, przydzielony do 7 Pułku Ułanów Lubelskich jako dowódca plutonu 3 szwadronu. Mianowany porucznikiem ze starszeństwem od 15 sierpnia 1928 r.

W latach 1929/1930 studiował na Politechnice Czeskiej w Pradze. W 1930 r. wstąpił do Policji Państwowej, służył do 1935 r. jako dowódca szwadronu policji konnej w Warszawie. Od 1935 r. do lipca 1939 r. adiutant komendanta głównego policji gen. bryg. Józefa Kordiana – Zamorskiego. W latach 1937/1938 studiował na wydziale prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Od lipca 1939 r. dowódca 3 szwadronu 5 Pułku Ułanów Zasławskich w Ostrołęce.

 

 

II wojna światowa

cc-pierwszy-zrzut-300x200 Józef Zabielski - CichociemnyW kampanii wrześniowej 1939 roku adiutant komendanta głównego Policji Państwowej.  18 września przekroczył granicę polsko – rumuńską.

Od 29 października we Francji, przydzielony do 10 Brygady Kawalerii Pancernej jako dowódca plutonu 3 szwadronu 24 Pułku Ułanów. W kwietniu uczestnik kursu broni pancernej w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernej w Serignon. Od maja 1940 r. dowódca plutonu przeciwpancernego. Walczył pod Champanbert, Montmirail, Montgivraux (13 czerwca), Montbard (16 czerwca) oraz Dijon (18 czerwca).  

Od 26 czerwca 1940 roku w Wielkiej Brytanii, ponownie przydzielony do 10 Brygady Kawalerii Pancernej (24 Pułk Ułanów).

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny
RTM-J-ZABIELSKI-201x300 Józef Zabielski - Cichociemny

rtm. Józef Zabielski ps. Żbik
źródło: Biuro Historii i Tradycji Policji KGP

button-zrzuty_200-150x150 Józef Zabielski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Po przeszkoleniu w zakresie służb lotniczych (odbiór zrzutów) przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza oraz zaprzysiężony 13 grudnia 1940 r.

Zrzucony do Polski pierwszym zrzutem Cichociemnych oraz pierwszym zrzutem alianckich żołnierzy na teren Europy okupowanej przez Niemców. Zrzutu dokonano w nocy z 15 na 16 lutego 1941 roku w operacji lotniczej „Adolphus” (dowódca operacji: F/L F. Keast, ekipa skoczków nr: 0), z samolotu Armstrong Whitworth Whitley Z-6473 (załoga: pilot – F/L F. Keast, pilot – F/O Baker / nawigator – P/O McMurdie / radiotelegrafista – Sgt. Davies D.W. / strzelec – Sgt. Bernard D.H. / despatcher – Cpt. Cameron A.).

Armstrong-Whitworth-Whitley-300x178 Józef Zabielski - CichociemnyZrzut nastąpił poza wyznaczoną placówką (7,5 km od Włoszczowy), w okolicach wsi Dębowiec, 10 km od Cieszyna, na terenach przyłączonych do Rzeszy.

Razem z nim skoczyli: mjr. Stanisław Krzymowski ps. Kostka oraz kurier MSZ bomb. Czesław Raczkowski ps. Orkan.

Podczas lądowania uszkodził staw skokowy. Ranny dotarł do Bielska, tropiony przez gestapo przeszedł granicę Generalnej Gubernii, następnie pociągiem dotarł do Nowego Sącza. Na czas leczenia stopy zatrzymał się u Genowefy Piaseckiej.

skan1222-269x400 Józef Zabielski - Cichociemny

kartka wielkanocna, upamiętniająca operację „Adolphus”, skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

W kwietniu 1941 r. zameldował się na punkcie kontaktowym Komendy Głównej ZWZ w Warszawie. W maju tego roku wyruszył na miejsce skoku, odszukał ukrytą pocztę oraz pieniądze ze zrzutu i doręczył je adresatom. Mianowany rotmistrzem, ze starszeństwem od 1 marca 1941 r., odznaczony 11 listopada 1941 r. Krzyżem Walecznych.

Pod koniec 1941 r. przydzielony do Okręgu ZWZ Kielce jako pomocnik kierownika referatu lotniczego w Oddziale III.2016__Pierwszy-skok-270x400 Józef Zabielski - Cichociemny

W kwietniu 1942 r., po aresztowaniu rodziny w Warszawie, przydział odwołano, uznany za „spalonego”.

29 lipca 1942 r. wyruszył jako emisariusz Komendanta Głównego AK przez Niemcy, Szwajcarię, Francję, Hiszpanię i Portugalię do Wielkiej Brytanii. 24 października zameldował się w Sztabie Naczelnego Wodza w Londynie.

Przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, jako instruktor bytowania w Ośrodku Wyszkolenia nr 10 do szkolenia Cichociemnych. 13 listopada 1942 r. odznaczony Virturi Militarii, następnego dnia osobiście przez gen. Władysława Sikorskiego.

Od 5 lipca 1943 r. do 8 stycznia 1944 r. przedstawiciel Oddziału Specjalnego SNW w Algierze, weryfikował jeńców polskiego pochodzenia. Później ponownie instruktor Cichociemnych w Ośrodku Wyszkolenia nr 10.

 

Rodziny Cichociemnych o swoich Krewnych:
Józefie Zabielskim, Bolesławie Polończyku, Antonim Żychiewiczu, Romanie Wiszniowskim
Ewa Korsak, Magdalena Kowalska – Sendek „Gen Cichociemnego”
w:  Polska Zbrojna nr 6 (842) czerwiec 2016 r., s.132 -138

 

 

Po wojnie
zabielski-first-t-return-obwoluta-103x300 Józef Zabielski - Cichociemny

obwoluta wydanej w Londynie książki Józefa Zabielskiego ps. Żbik pt. First to Return

Pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii, właściciel pensjonatu w Londynie. Zmarł 31 maja 1981 r.

 

 

Twórczość

cc-jozef-zabielski-wroca-orly-300x192 Józef Zabielski - CichociemnyAutor publikacji oraz wspomnień:

Pierwszy skok (Londyn, 1946),

Wrócą orły. Cichociemni w poezji (Londyn, 1980)

Pierwszy skok, Wanda na PawiakuPowrót w: Drogi cichociemnych.

 

 

 

Awanse
  • podporucznik – 15 sierpnień 1926 r.
  • porucznik – ze starszeństwem od 15 sierpnia 1928 r.
  • rotmistrz – ze starszeństwem od 1 marca 1941 r.

 

 

Krzysztof Adam Tochman – Uzupełnienia do „Cichociemnych” J. Tucholskiego
w: Zeszyty Historyczne nr 99, s. 207 – 211, Instytut Literacki, Paryż 1992 r.

 

Andrzej Bogusławski – Jeszcze o „Cichociemnych” J. Tucholskiego
w: Zeszyty Historyczne nr 101, s. 212 – 217, Instytut Literacki, Paryż 1992 r.

 

Odznaczenia

 

Waldemar Grabowski – Rocznica pierwszego zrzutu cichociemnych
w: Biuletyn informacyjny AK nr 2 (274) luty 2013, s. 96 – 101

 

 

Upamiętnienie

cc_tablica_palac_mostowskich_Warszawa-232x300 Józef Zabielski - Cichociemny

pamiątkowa tablica na Pałacu Mostowskich w Warszawie

debowiec_pomnik-300x199 Józef Zabielski - Cichociemny

pomnik Cichociemnych we wsi Dębowiec

W 1991 roku na elewacji  Pałacu Mostowskich w Warszawie odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci Cichociemnych – oficerów i podoficerów Policji Państwowej. Tablica upamiętnia rtm. Józefa Zabielskiego ps. Żbik, a także Cichociemnych: mjr Bolesław Kontrym ps. Żmudzin, mjr Jan Piwnik ps. Ponury, kpt. Franciszek Cieplik ps. Hatrak, kpt. Piotr Szewczyk Czer, por. Tadeusz Starzyński ps. Ślepowron, ppor. Tadeusz Kobyliński ps. Hiena, plut. Michał Parada ps. Mapa.

Także w 1991 r. we wsi Dębowiec odsłonięto pomnik, upamiętaniający pierwszy skok Cichociemnych.

 

 

Życie rodzinne

Syn Zygmunta i Jadwigi Rogalińskiej. W związku małżeńskim z Wandą z domu Kamińską miał syna Janusza (ur. 1939). Po śmierci żony (zamordowana w Auschwitz-Birkenau) ożenił się w Londynie z Marią Zofią Freudenberg (1913–1994).

 

Dziękuję Rodzinie rtm. cc Józefa Zabielskiego za pomoc w opracowaniu niniejszego biogramu

 

cc-niepodleglosc-200x300 Józef Zabielski - Cichociemny

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Józef Zabielski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Józef Zabielski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Józef Zabielski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Józef Zabielski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Józef Zabielski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Józef Zabielski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Józef Zabielski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Józef Zabielski - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 140–141. ISBN 83-902499-0-1.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 438. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 37 – 38.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii