Tadeusz Runge – Cichociemny

Tadeusz Runge – Cichociemny

ps.: „Mirecki”, „Paprocki”, „Osa”, „Papa”,  „Witold”

vel Jan Kurcz, vel Witold Mirecki

 

RUNGE-Tadeusz-mjr-piech-rez-293x400 Tadeusz Runge - Cichociemny

ppłk. Tadeusz Runge
źródło: JW GROM

ur. 22 listopada 1898 r. w Brodach (obecnie Ukraina), zm. 21 grudnia 1975 r. w Warszawie – harcerz, uczestnik I Powstania Śląskiego, wojny polsko – bolszewickiej, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, Sztabu Naczelnego Wodza, kierownik Centrali Zaopatrzenia Terenu, dowódca batalionu „Czata 49″ w Powstaniu Warszawskim, cichociemny.

 

 

Okrzyz-harcerski-zhp-300x301 Tadeusz Runge - Cichociemnyd 1908 r. do 1910 r. uczył się w gimnazjum w Brodach, do 1914 w Żółkwi, następnie w Wiedniu, Lwowie, od 1917 r. ponownie w Żółkwi, zdał egzamin dojrzałości. Działał w harcerstwie, w 1914 r. uczestniczył w obozie harcerskim w Skolem.

Od września 1914 r. w Legionie Wschodnim we Lwowie, zwolniony z powodów zdrowotnych. Od maja 1915 r. powołany do Armii Austriackiej, w 1916 r. ukończył szkołę oficerską w Jagendorf, przydzielony do 30 batalionu feldjegrów (Cieszyn, Wiedeń, Lwów).

W listopadzie 1917 r. uciekł, dotarł do Królestwa Kongresowego, wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej, początkowo zastępca komendanta, następnie komendant obwodu Kozienice. Uczestnik sformowania kompanii, jej dowódca oraz uczestnik walk z Ukraińcami pod Lwowem (9 listopada – 27 grudnia 1918 r.), w składzie Grupy płk. W. Sikorskiego. Od 28 grudnia wraz z kompanią na odcinku frontu lwowskiego Peresenkówka – Zimna Woda, w skłądzie 24 Pułku Piechoty. W styczniu 1919 r. ranny pod Peresenkówką. Awansowany do stopnia podporucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 r.

Uczestnik I Powstania Śląskiego, sformował trzy bataliony, w sierpniu 1919 r. dowódca odcinka w Jaworznie.

Od 2 lutego 1920 r. do 7 lipca młodszy oficer, dowódca kompanii marszowej 32 Pułku Piechoty 11 Dywizji Piechoty. Od sierpnia dowódca 7 kompanii 42 Pułku Piechoty 18 Dywizji Piechoty, od września dowódca kompanii ciężkich karabinów maszynowych. Uczestnik wojny polsko – bolszewickiej.

CSS-Torun-wyklady-232x350 Tadeusz Runge - CichociemnyOd 1 marca 1921 r. do 1 lutego 1922 r. uczestnik kursu pirotechnicznego, następnie od 3 marca 1922 r. do 14 marca 1923 r. oficer broni i gazowy 42 Pułku Piechoty. Od 1 sierpnia 1923 r. uczestnik kursu,  od października 1924 r. przydzielony jako instruktor i wykładowca w Centralnej Szkole Strzelniczej w Toruniu.

Od czerwca 1926 r. dowódca 2 kompanii ciężkich karabinów maszynowych 42 Pułku Piechoty, od listopada 1927 r. przydzielony, od marca 1928 r. dowódca kompanii 2 batalionu ciężkich karabinów maszynowych w Różanie. Awansowany do stopnia kapitana, ze starszeństwem od 1 stycznia 1928 r. Od lipca 1929 r. oficer mobilizacyjny pułku oraz dowódca 2 kompanii ciężkich karabinów maszynowych 21 Pułku Piechoty „Dzieci Warszawy”.

Po przeniesieniu do rezerwy od 23 maja 1931 r. przydzielony do MSW, po ukończeniu kursu administracji publicznej naczelnik Wydziału Społeczno – Politycznego (Bezpieczeństwa) w Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie, od listopada 1932 r. w Komisariacie Rządu na m.st. Warszawę. Od listopada 1937 r. naczelnik Wydziału Społeczno – Politycznego (Bezpieczeństwa) w Urzędzie Wojewódzkim w Nowogródku.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej naczelnik w Urzędzie Wojewódzkim w Nowogródku, po agresji ZSRR na Polskę 17 września wraz z wojewodą wyruszył z Nowogródka, dotarł z rodziną na Łotwę, internowany w Sigaldzie. Po zwolnieniu, przez Szwecję dotarł do Francji, 1 grudnia 1939 r. wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych we Francji w obozie dla oficerów w Parthenay. Od 1 kwietnia 1940 r. w obozie w Sables d’Or.

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne 2002, nr 4 , s. 115 – 143

 

Po upadku Francji, 18 czerwca 1940 r. ewakuowany z St. Brienne, dotarł następnego dnia do Falamouth (Wielka Brytania), od 1 lipca pod dowództwem angielskim. Od 2 sierpnia przydzielony jako adiutant 12 batalionu kadrowego strzelców 4 Brygady Kadrowej Strzelców (późniejszej 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej).

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Tadeusz Runge - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony m.in. na kursie strzeleckim (31 stycznia – 28 lutego 1941 r.), samochodowym w Leven (1-12 kwietnia 1941 r.) oraz spadochronowym. zaprzysiężony na rotę AK 10 listopada 1941 r. w Oddziale VI (Specjalnym) Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie.

Wskutek sprzeciwu antysanacyjnego ministra Stanisława Kota i gen. Władysława Sikorskiego (wobec pełnionych funkcji w przedwojennej administracji cywilnej) odwołano planowany skok do okupowanej Polski w grudniu 1941 r.

Od 25 czerwca 1942 r. w 4 batalionie 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej, rekomendowany jako szef sekcji wyszkoleniowej w sztabie brygady. Od listopada 1943 r. przydzielony do Oddziału Personalnego Szyabu Naczelnego Wodza. Awansowany do stopnia majora ze starszeństwem od 10 kwietnia 1944 r.

Brindisi_1-300x199 Tadeusz Runge - Cichociemny

lotnisko w Brindisi (Włochy)

Zrzucony do Polski w nocy z 9 na 10 kwietnia 1944 r. w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 2” (dowódca operacji: F/L Kazimierz  Wünsche, ekipa skoczków nr: XXXIX), z samolotu Liberator BZ-965 „S” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – F/L Zbigniew Szostak, pilot – P/O Jacek Błocki / nawigator – F/L Kazimierz  Wünsche / radiotelegrafista – F/S Józef Witek / mechanik pokładowy – Sgt. Stanisław Wileniec / strzelec – F?S Stanisław Malczyk / despatcher – F/S Stanisław Jarecki).

Consolidated-B-24-Liberator-300x227 Tadeusz Runge - Cichociemny

Consolidated B-24 Liberator

Start z lotniska Campo Casale w Brindisi (Włochy), zrzut na placówkę „Imbryk”, w okolicach miejscowości Dąbrówka, 15 km od stacji kolejowej Tłuszcz (powiat radzymiński).

Razem z nim skoczyli: ppor. Stefan Bałuk ps. Starba, kpt. Benon Łastowski ps. Łobuz oraz kurier Delegatury Rządu na Kraj kpr. Henryk Waniek ps. Pływak. Skoczkowie przerzucili także m.in. 216 tys. dolarów oraz 3,6 tys. dolarów w złocie na potrzeby AK. Był to drugi lot tej ekipy, w poprzednim (24/25 lutego) nie można było wykonać zadania.

Po aklimatyzacji do realiów okupacyjnych w Warszawie przydzielony do Kedywu KG AK jako kierownik Centrali Zaopatrzenia Terenu, następca Cichociemnego, ppłk. Henryka Krajewskiego ps. Wicher.

 

Bartosz Nowożycki – Centrala Zaopatrzenia Terenu 1943-1944 r. [Tadeusz Runge]
w: Biuletyn informacyjny AK nr 12 (212), grudzień 2007, s. 49-52

 

Grzegorz Rutkowski – Techniki przerzutu zaopatrzenia dla AK
w: Biuletyn informacyjny AK nr 1 (309), styczeń 2016, s. 13 – 19

 

 

Powstanie Warszawskie

button-cc-pw__ Tadeusz Runge - Cichociemny

 

Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim, dowódca sformowanego z pracowników Centrali Zaopatrzenia Terenu Batalionu „Czata 49” Zgrupowania „Radosław”, w sile początkowo 120 żołnierzy, następnie wzmocniony do ok. 300 żołnierzy kolejnymi oddziałami, włączonymi w jego skład:

Oddział: Dowódca:
pluton młodzieżowy pchor. Mieczysław Kurzyna ps. Miecz
drużyna kurierów KG AK ppor. Zenon Ziemba ps. Stanisław
pluton kompanii warszawskiej 27 DP AK por. Zdzisław Zołociński ps. Piotr
pluton kompanii warszawskiej 27 DP AK por. Marek Szymański ps. Czarny
pluton kompanii warszawskiej 27 DP AK por. Zbigniew Ścibor – Rylski ps. Motyl
oddział „Zgody” Cichociemny kpt. Tomasz Wierzejski ps. Zgoda
drużyna „Andrzeja” por. Antoni Sławski ps. Andrzej
pluton (z bazy wileńskiej) por. Marian Czarnecki ps. Ruski
pluton (z bazy wileńskiej) por. Franciszek Gramza ps. Franek
pluton (z bazy wileńskiej) por. Józef Kaczmarek ps. Rolicz
pluton (z bazy wileńskiej) ppor. Henryk Walewski ps. Bronek
pluton (z bazy wileńskiej) ppor. Jan Byczkowski ps. Cedr
pluton (z bazy wileńskiej) ppor. Kazimierz Augustowski ps. Jagoda
pluton służby sanitarnej N.N., ps. Bolek

 

Batalion „Czata 49” uczestniczył początkowo w ciężkich walkach na Woli, w rejonie ul. Okopowej, Żytniej, Dzielnej, Wolskiej, Młynarskiej, Karolkowej, cmentarza ewangelickiego. Następnie, od 10 sierpnia w obronie Starego Miasta, w rejonie ul. Stawki oraz Muranowa, w nocy z 21/22 sierpnia uczestniczył w natarciu na Dworzec Gdański.

Dowodzony przezeń batalion „Czata 49” walczył w szpitalu Jana Bożego, na ul. Sapieżyńskiej, Bonifraterskiej. 28 sierpnia Niemcy zbombardowali kwatery powstańcze batalionu przy ul Franciszkańskiej 12 oraz Mławskiej 3, wielu żołnierzy poległo. W nocy 30/31 sierpnia 95 osobowa grupa szturmowa, dowodzona przez kpt. Zbigniewa Ścibor – Rylskiego ps. Motyl oraz por. Zdzisława Zołocińskiego ps. Piotr uczestniczyła w nieudanym desancie kanałami na tyły niemieckie przy pl. Bankowym, wspierającym przebijanie się Powstańców ze Starówki do Śródmieścia.

Aleksander Dobraczyński – Kanały warszawskie. Ich rola podczas Powstania Warszawskiego 1944 r.
w: Koło Byłych Żołnierzy AK – Oddział Londyn, polishresistance-ak.org

 

W dniach 31 sierpnia – 2 września, batalion w sile 252 żołnierzy przedarł się kanałami do Śródmieścia, zajął pozycje na Skarpie Czerniakowskiej. W nocy 14/15 września wycofany z rejonu ul. Rozbrat i Łazienkowskiej na pozycje ul. Czerniakowska, Zagórna. Stoczył ciężkie walki w rejonie ul. Ludnej, Okrąg. W nocy 18/19 września batalion wycofał się nad Wisłę, w rejon ul. Solec.

Od 20 września batalion przeszedł kanałami na Mokotów, 25  września batalion w sile 90 żołnierzy walczył w rejonie ul. Wiktorskiej. od 25 września ewakuacja batalionu w sile 87 żołnierzy kanałami do Śródmieścia. Ogółem podczas walk lub wskutek odniesionych ran poległo ok. 125 żołnierzy batalionu Czata 49.

Grzegorz Jasiński – Broń w Powstaniu Warszawskim
w: Biuletyn Informacyjny AK, sierpień 2018, nr 8 (340), s. 15 – 26

 

Dowódca batalionu dwukrotnie ranny (na Starym Mieście):  w głowę ok. 20 sierpnia oraz w rękę 28 sierpnia. Awansowany do stopnia podpułkownika ze starszeństwem od 2 października 1944 r.

Po kapitulacji Powstania w obozach niemieckich w Pruszkowie i Skierniewicach, 15 listopada uciekł, do 19 lipca 1945 r. ukrywał się m.in. w Milanówku, następnie w Podkowie Leśnej.

 

 

Po wojnie
Oddzial-VI-Londyn-300x253 Tadeusz Runge - Cichociemny

Oddział VI SNW, Londyn

Wyjechał z Polski, 5 września zameldował się w 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej, stacjonującej w Bersenbrück (Niemcy), 8 września przesłuchany w Lubece, zweryfikowany, przetransportowany do Wielkiej Brytanii. 17 września zameldował się w Oddziale VI (Specjalnym) Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie.

Do grudnia 1945 r. na leczeniu w szpitalu wojennym nr 4, następnie przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) SNW, od 13 marca 1946 r. do 13 lutego 1947 r. w Ośrodku Szkoleniowym Piechoty I Korpusu Polskiego. Od 24 wzreśnia 1946 r. do 23 września 1948 r. w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozwoju. Pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii, mieszkał w Londynie. Pracował jako portier.

Przyjechał do Polski na krótko w 1971 r. oraz w 1972 r., w 1973 r. powrócił na stałe, zamieszkał w Warszawie.

Zmarł w Warszawie 21 grudnia 1975 r., pochowany  na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

 

 

Awanse
  • podporucznik – ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 r.
  • porucznik
  • kapitan – ze starszeństwem od 1 stycznia 1928 r.
  • major – ze starszeństwem od 10 kwietnia 1944 r.
  • podpułkownik – ze starszeństwem od 2 października 1944 r.

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne
Tadeusz_Runge_grob-300x200 Tadeusz Runge - Cichociemny

grób, Powązki Wojskowe Warszawa

Syn Tadeusza, starosty oraz Anny z domu Paprockiej. Przed wojną zawarł związek małżeński z Janiną z domu Brudkiewicz (1894-1944), nauczycielką, działaczką PPS. Mieli trzech synów: Zbigniewa (1821-1993), Adama (ur. 1923 r.) i Jerzego (1925-1979). W 1945 r. zawarł związek mażeński z Anną z domu Nowosielską, lekarzem pediatrą. Po powrocie do Polski zawarł związek z Heleną z domu Maciuch, następnie z Julią z domu Ruszczyńską.

2 lutego 1941 r. żona wraz z synem Adamem aresztowana przez Niemców przy ul. Złotej 51, rozstrzelana na Pawiaku, okoliczności śmierci syna Adama nieznane.

Syn Jerzy po aresztowaniu pod fałszywym nazwiskiem usiłowął uciec do Szwecji, aresztowany, osadzony w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen. Przeżył wojnę, ukończył weterynarię na Uniwersytecie Wrocławskim.

Syn Zbigniew walczył w kampanii wrześniowej, trzykrotnie aresztowany przez Sowietów, uciekał, w listopadzie 1939 r. aresztowany w Augustowie, więziony w grodnie, skazany na 8 lat łagrów. Przeżył wojnę, w 1944 r. krótko w LWP, pracował jako ekonomista.

 

 

cc-niepodleglosc-200x300 Tadeusz Runge - Cichociemny

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Tadeusz Runge - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Tadeusz Runge - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Tadeusz Runge - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Tadeusz Runge - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Tadeusz Runge - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Tadeusz Runge - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Tadeusz Runge - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Tadeusz Runge - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 155–158. ISBN 83-902499-5-2.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii