Tadeusz Gaworski – Cichociemny

Tadeusz Gaworski – Cichociemny

ps.: „Anila” „Lawa”, „Tadziunio”

Gaworski_Tadeusz-213x300 Tadeusz Gaworski - Cichociemny

por. Tadeusz Jaworski
w zbiorach NAC

vel Tadeusz Gazda

 

Ur. 25 grudnia 1916 w Radomiu, zm. 5 kwietnia 1963 w Londynie – oficer Wojska Polskiego, kapitan piechoty służby stałej, cichociemny.

 

II wojna światowa

We wrześniu 1939 roku służył w Ośrodku Zapasowym 5. Dywizji Piechoty w czasie obrony Lwowa. Po aresztowaniu udało mu się uciec. 18 grudnia przekroczył granicę polsko-węgierską.

Od lutego 1940 roku we Francji, w Szkole Podchorążych Piechoty w Camp de Coëtquidan. Następnie przebywał w Wielkiej Brytanii,  jako dowódca plutonu w 7. Batalionie Kadrowym Strzelców 3. Brygady Kadrowej Strzelców, potem w 1. Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej.

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Tadeusz Gaworski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Po przeszkoleniu konspiracyjnym ze specjalnością w dywersji zaprzysiężony 14 stycznia 1942 roku i przydzielony do Oddziału VI Sztabu Naczelnego Wodza. Oczekując na zrzut w Polsce ochotniczo brał udział w akcjach brytyjskich Commando na wybrzeżu francuskim.

Gaworski_Tadeusz_zolnierze-300x188 Tadeusz Gaworski - Cichociemny

Żołnierze kompanii lotniczej por. Tadeusza Gaworskiego „Lawy” Grupy Kampinos Armii Krajowej – Wymarsz kompanii na wypad – żołnierze idą wiejską drogą. Na koniu dowódca 1 plutonu st. ogniomistrz Jerzy Baumiller ps. „George”. Z tyłu pluton ppor. Tadeusza Nowickiego ps. „Orlik”

Zrzucony do Polski w nocy z 25 na 26 stycznia 1943 roku w operacji lotniczej „Brace”, na placówkę odbiorczą „Chmiel” obok szosy Warszawa – Radom, 13 km od Białobrzegów.

Razem z nim skoczyli: Ignacy Bator ps. Opór oraz Roman Rudkowski ps. Rudy

Początkowo przydzielony do Okręgu Wołyń AK, od marca 1943 roku, w Wydziale Lotnictwa Oddziału III Operacyjnego Komendy Głównej AK jako dowódca specjalnego plutonu lotniczego. W czerwcu 1944 roku przeniesiony do warszawskiej „Bazy Lotniczej”.

W pierwszych dniach powstania warszawskiego dowodził plutonem w ataku na Lotnisko Okęcie. Po niepowodzeniu w lasach Sękocińskich, Chojnowskich, potem w Puszczy Kampinoskiej. Jego pluton wszedł w skład pułku „Palmiry-Młociny” jako szturmowa kompania lotnicza.

Brał udział w zwycięskim wypadzie na Truskaw, gdzie rozbito batalion z kolaboracyjnej brygady SS RONA. Uczestniczył w starciu pod Małocicami i ataku na tartak w Piaskach Królewskich.

Gaworski-Fadeusz-Oddzial-powstanczy-Lawy-podczas-posilku-300x204 Tadeusz Gaworski - Cichociemny

Oddział powstańczy ‚Lawy’ podczas posiłku przed chałupą we wsi Łbiska niedaleko Piaseczna, sierpień 1944

W czasie bitwy pod Jaktorowem pułk „Palmiry-Młociny” został rozbity, jednak Gaworskiemu udało się wyprowadzić swoją kompanię z kotła. Przebijając się na obszar znajdujący się pod kontrolą 25. Pułku Piechoty AK został ranny na początku października w czasie jednej z potyczek w lasach Brudzewickich.

Jego oddział zdemobilizowano 8 października 1944 roku. Do stycznia 1945 leczył się i w czasie leczenia pracował w konspiracji. 15 stycznia 1945 roku został awansowany na stopień kapitana.

 

Po wojnie

W 1945 roku wyjechał do Wielkiej Brytanii, gdzie się osiedlił. Pracował jako projektant małych kotłów wysokociśnieniowych.

Gaworski-Tadeusz-kompania-300x191 Tadeusz Gaworski - Cichociemny

żołnierze kompanii por. Tadeusza Gaworskiego

Jego wspomnienia pt. Z dziennika ukazały się w książce Drogi cichociemnych (Londyn 1972, Warszawa 1993, 2008). Pistolet Gaworskiego, Colt M1911, znajduje się obecnie w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

 

Odznaczenia

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – dwukrotnie, 15 stycznia 1945 roku i 18 maja 1946 roku
Krzyż Walecznych – 17 stycznia 1946 roku.

 

Życie rodzinne

Syn Andrzeja, właściciela garbarni i Ewy z domu Gembczyk. Ożenił się w 1942 roku z Aliną Mazurkiewicz (ur. w 1923 roku), z którą miał dwóch synów: Andrzeja (ur. w 1950 roku) i Marka (ur. w 1953 roku).

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Tadeusz Gaworski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Tadeusz Gaworski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Tadeusz Gaworski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Tadeusz Gaworski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Tadeusz Gaworski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Tadeusz Gaworski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Tadeusz Gaworski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Tadeusz Gaworski - Cichociemny

Źródła:
  • informacje własne
  • biogram uczestnika Powstania Warszawskiego 1944.pl
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 42–43. ISBN 8390249901.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 312. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 108.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii