Stanisław Gilowski – Cichociemny

Stanisław Gilowski – Cichociemny

ps.: „Gotur”, „Wojewoda”, „Limba”, „Sosna”, „Jan”

vel Jan Michalski vel Jan Limbert, po wojnie używał nazwisk Jan Michalski i Jan Tadeusz Gilowski

 

Gilowski_Stanislaw-218x300 Stanisław Gilowski - Cichociemny

mjr. Stanisław Gilowski
źródło: NAC

Ur. 1 kwietnia 1900 r. w Zadarowie k. Buczacza, zm. 17 czerwca 1974 r. w Warszawie – oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, cichociemny.

 

 

W 1918 roku służył w armii austriackiej. Uczestnik walk niepodległościowych. Należał do POW w Zamościu. W latach 1918–1921 w 19 Pułku Ułanów Wołyńskich. W 1919 roku zdał humanistyczną maturę w Wilnie.

W latach 1921–1925 pracował w górnictwie naftowym w Borysławiu. W latach 1925–1928 sekretarz gminy i uzdrowiska Jaremcze. Później kierował swoją fabryką ceramiczną w tym mieście. Uruchomił  kamieniołom w Jamnej i wybudował 2 pensjonaty. Od 1 września 1939 roku burmistrz Nadwórnej.

 

 

II wojna światowa

We wrześniu 1939 roku nie został zmobilizowany. 19 września przekroczył granicę polsko – węgierską, internowany na Węgrzech.

Od czerwca 1940 r. we Francji, następnie w Wielkiej Brytanii, w 7 Ośrodku Zapasowym 7 Brygady Kadrowej Strzelców oraz w 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Stanisław Gilowski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Po przeszkoleniu ze specjalnością w dywersji zaprzysiężony 10 listopada 1941 roku i przydzielony do Oddziału VI Sztabu Naczelnego Wodza.

Halifax-mk3-300x225 Stanisław Gilowski - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do Polski w nocy z 30 na 31 marca 1942 roku w operacji lotniczej „Belt” (dowódca operacji: F/O Mariusz Wodzicki, ekipa skoczków nr: VII), z samolotu Halifax L-9618 „W” (załoga: pilot – Sgt. Julian Pieniążek, pilot – Sgt. Stanisław Kłosowski / nawigator – F/O Mariusz Wodzicki / radiotelegrafista – P/O Ignacy Bator / mechanik pokładowy – Sgt. Czesław Kozłowski / strzelec – Sgt. Rudolf Mol, F/S Zdzisław Nowiński / despatcher – F/S Tadeusz Madejski).

Start z lotniska Tempsford, zrzut poza planowaną placówką „Błoto”, w okolicach miejscowości Podstoliska, 3,4 km od Tłuszcza.

Tempsford-300x222 Stanisław Gilowski - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Razem z nim skoczyli: por. Wiesław Ipohorski – Lenkiewicz ps. Zagroda, por. Jan Jokiel ps. Ligota  (wyladował w okolicach wsi Barycze 8 km od Końskich), por. Aleksander Kułakowski ps. Rywal, płk. Józef Spychalski ps. Grudzień, por. Janusz Zalewski ps. Chinek oraz kurier Delegatury Rządu na Kraj st. uł. Stanisław Zaborowski ps. Grzegorz.

Przydzielony do Wachlarza jako zastępca kierownika wyszkolenia dywersyjnego. Od 25 sierpnia 1942 roku dowódca I Odcinka (nie rozpoczął wtedy jeszcze działalności dywersyjnej). Od 24 lutego 1943 roku jako zastępca szefa Kedywu Obszaru Lwów AK i dowódca dwóch oddziałów dyspozycyjnych (po około 20 żołnierzy).

24 marca 1943 roku mianowany szefem Kedywu Okręgu Tarnopol AK, ale nie objął tej funkcji i wrócił na poprzednie stanowisko. 10 grudnia 1943 roku oddelegowany na funkcję szefa Kedywu Okręgu Stanisławów AK, ale nie podjął obowiązków. Od 18 grudnia 1943 roku ponownie na poprzednim stanowisku.

 

 

Po wojnie

Pracował pod fikcyjnymi nazwiskami w Brzegu i Bytomiu (gdzie był kierownikiem hurtowni mięsa). Następnie mieszkał w Wielbarku (gdzie pracował jako kierownik zielarni „Herbapolu”), Świdrze, Otwocku i Brwinowie.

 

 

Awanse

 

 

Odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Józefa i Marii z domu Bieniasz. W 1952 roku ożenił się w Karpaczu z Wandą z domu Gorzynik (1919–1986). Nie mieli dzieci.

 

 

cc-niepodleglosc-200x300 Stanisław Gilowski - Cichociemny

 
Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Stanisław Gilowski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Stanisław Gilowski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Stanisław Gilowski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Stanisław Gilowski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Stanisław Gilowski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Stanisław Gilowski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Stanisław Gilowski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Stanisław Gilowski - Cichociemny

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 4. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2011, s. 244–250. ISBN 9788393385706.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Cezary Chlebowski: Wachlarz, Monografia wydzielonej organizacji dywersyjnej Armii Krajowej, wrzesień 1941 – marzec 1943. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1983. ISBN 8321104193.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 313. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 59.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii