Stanisław Dmowski – Cichociemny

Stanisław Dmowski – Cichociemny

ps.: „Podlasiak”, „Kruszynka”

vel Feliks Lipiński

 

DMOWSKI-Stanisław-kpt-dypl-piech-220x300 Stanisław Dmowski - Cichociemny

kpt. Stanisław Dmowski
źródło: JW GROM

Ur. 20 listopada 1909 w Zimnejwodzie, powiat węgrowski, zm. w 2002 – dyplomowany oficer Wojska Polskiego, kapitan piechoty służby stałej, cichociemny.

 

 

Uczył się w szkole kadetów w Różanie i Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej (1931–1934), po której ukończeniu przydzielony do 10 Pułku Piechoty.

 

 

II wojna światowa

We wrześniu 1939 roku dowódca kompanii ckmów przeciwlotniczych 26 Dywizji Piechoty, walczył m.in. pod miejscowościami Czerlin, Gołańcz, Żnin, Barcin, w bitwie nad Bzurą, Kompina, Gągolin Północny, Skierniewice, Osiek, Wyszogród. Ranny w nogę w Niwiskach pod Siedlcami.

Niemcy zabrali go rannego z pola walki do szpitala w Kopciach albo w Błoniu. Niemiecki lekarz (znajomy ze szkoły oficerskiej) pomógł w ucieczce. Ok. godziny 23, pod pretekstem zmiany opatrunku dał mu płaszcz oficera niemieckiego. Poszli w stronę wartowników, rozmawiając po niemiecku. Po dojściu do posterunku Dmowski został krok w tyle, a Niemiec podał hasło wartownikowi, który ich przepuścił. 12 listopada albo w nocy z 14 na 15 listopada 1939 roku przekroczył granicę polsko-węgierską.

Od listopada 1939 r. we Francji, dowódca 8 kompanii w 5 pułku strzelców pieszych 2 Dywizji Strzelców Pieszych. Internowany w Szwajcarii, zbiegł 23 lipca 1940 roku. Od października 1940 roku w Wielkiej Brytanii, w obsadzie Szkoły Podchorążych Piechoty.

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Stanisław Dmowski - CichociemnyOdbył przeszkolenie konspiracyjne ze specjalnością w dywersji, III kurs w Wyższej Szkole Wojennej oraz praktykę w Oddziale III Sztabu Naczelnego Wodza. Zaprzysiężony 19 stycznia 1944 roku, przydzielony do Oddziału VI Sztabu Naczelnego Wodza. Przerzucony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech.

Consolidated-B-24-Liberator-300x227 Stanisław Dmowski - Cichociemny

Consolidated B-24 Liberator

Zrzucony do Polski w nocy z 26 na 27 grudnia 1944 roku w sezonie operacyjnym „Odwet”, w operacji lotniczej „Staszek 2” (dowódca operacji: S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz, ekipa skoczków nr: LXIII), z samolotu Liberator BZ 965 „V” (301 Dywizjon PAF, załoga: pilot – F/L Stanisław Reymer-Krzywicki, pilot – F/O Mikołaj Paraśkiewicz / nawigator – S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz / radiotelegrafista – W/O Dionizy Budnicki / mechanik pokładowy – Sgt. J. Brzeziński / strzelec – P/O K. Grabowski / despatcher – F/S Stanisław Baran). Zrzut na placówkę odbiorczą „Wilga 1”, w okolicach miejscowości Szczawa, 23 km od Nowego Targu. Był to ostatni zrzut cichociemnych, po upadku Powstania Warszawskiego.

Razem z nim skoczyli: ppor. Bronisław Czepczak Górecki ps. Zwijak, ppor. Jan Matysko ps. Oskard, kpr. Jan Parczewski ps. Kraska, mjr Zdzisław Sroczyński ps. Kompresor, mjr Witold Uklański ps. Herold. Był to trzeci lot tej ekipy, w poprzednich (22/23 listopada, 25/26 grudnia) nie można było wykonać zadania.

Po skoku tymczasowo przydzielony do dyspozycji Oddziału III Operacyjnego AK. W oczekiwaniu na ostateczny przydział pozostawał w 1 batalionie 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK.

 

Dawid Golik – Od „Sroki” do „Wilgi”. Zrzuty dla podhalańskiej Armii Krajowej
w: Biuletyn informacyjny AK nr 01 (309) styczeń 2016, s. 29 – 38

 

Dawid Golik – Alianccy lotnicy, cichociemni i „peżetki” z Krakowa
w: Biuletyn informacyjny AK nr 12 (320) grudzień 2016, s. 48 – 53

 

 

Po wojnie

W 1946 roku był przez około miesiąc więziony przez UB, po ucieczce z Polski osiedlił się na emigracji w Wielkiej Brytanii, gdzie po dwuletniej pracy w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia przez wiele lat pracował jako rysownik elektryczny w Elliott Automation.

 

 

Awanse

 

 

Odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Macieja i Bronisławy z domu Skarzyńskiej. Ożenił się z Haliną Relich, mieli troje dzieci.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Stanisław Dmowski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Stanisław Dmowski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Stanisław Dmowski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Stanisław Dmowski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Stanisław Dmowski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Stanisław Dmowski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Stanisław Dmowski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Stanisław Dmowski - Cichociemny

Źródła:
  • informacje własne
  • Dmowski Stanisław. W: Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 34–35. ISBN 8390249901.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 306. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 263.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii