Marian Golarz-Teleszyński – Cichociemny

Marian Golarz-Teleszyński – Cichociemny

ps. „Góral 2”

GOLARZ-Marian-por-st-zdr-rez-Teleszyński-Marian-235x300 Marian Golarz-Teleszyński - CichociemnyUr. 11 lipca 1916 w Zagórzu, zm. 26 sierpnia 1985 w Gdyni – polski lekarz ortopeda; dr hab. Akademii Medycznej w Gdańsku, żołnierz Armii Andersa, cichociemny.

Syn Stanisława pracownika parowozowni i Marii z domu Kajzer. Dzieciństwo i lata szkolne spędził w Zagórzu. 24 maja 1935 zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku. Po zdaniu matury zgłosił się ochotniczo do rocznej służby w Szkole Podchorążych Rezerwy 22 Dywizjonu Piechoty Górskiej przy 5 pułku Strzelców Podhalańskich. W 1936 rozpoczął studia lekarskie na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Po ukończeniu trzeciego roku studiów w 1939 został nominowany na ppłk rezerwy i latem tego roku odbywał przez dwa miesiące praktykę w Szpitalu Sejmikowym w Równem.

II wojna światowa

Zmobilizowany w kampanii wrześniowej służył jako lekarz w III Dywizjonie 24 Pułku Artylerii Lekkiej początkowo w Armii Karpaty, potem w Armii Małopolska.

Represje

Po agresji ZSRR na Polskę 2 listopada 1939 aresztowany przez NKWD na Kresach Wschodnich. Wpierw osadzony w więzieniu w Dniepropietrowsku, a latem 1940 wywieziony do łagrów w okolicach Kujbyszewa, po czym wiosną 1941 do Workuty.

Armia Andersa

W wyniku podpisanego w lipcu 1941 układu Sikorski-Majski 16 września tego roku zwolniony. Wędrując przygodnym transportem kolejowym z Workuty dotarł do Farab nad Amu-darią, a stamtąd barkami do Republiki Karakałpackiej. Zgłosił się do powstającej na terenie Związku Sowieckiego Armii Andersa i otrzymał przydział do 7 Dywizji Piechoty w Kermine. W sierpniu 1942 wraz z Armią Polską ewakuował się z ZSRR i statkiem przez Morze Kaspijskie przypłynął do Pahlawi w Iranie. Wiosną przybył do Khanakim w Iraku. Latem tegoż roku poprzez Czarną Pustynię dotarł do Palestyny. Tam otrzymał awans na stanowisko porucznika.

Cichociemny

Zgłosił się do służby w Kraju. Z Aleksandrii w Egipcie drogą lądową poprzez Tripolitanię dotarł do Algierii. Z Oranu na pokładzie okrętu Ville de France przypłynął do Tarentu we Włoszech. 14 lutego złożył przysięgę na Rotę Armii Krajowej. Mianowany adiutantem generała Leopolda Okulickiego. Używał pseudonimu „Góral 2” (cyfra dwa wskazywała na „pochodzenie” cichociemnego z obszaru włoskiego).

W nocy z 21 na 22 maja 1944 zrzucony do Polski w operacji „Weller 29”, na południowy wschód od Krakowa w okolicach Miechowa. Dostał przydział do powstającej Poleskiej 30 Dywizji Piechoty AK. Tam objął funkcję szefa służby medycznej w okręgu brzeskim.

W sierpniu 1944 w ramach Akcji Burza Poleska Dywizja Piechoty na rozkaz swojego dowódcy Henryka Krajewskiego rozpoczęła marsz na odsiecz walczącej Warszawie. 19 sierpnia w okolicy Dębe Wielkie Sowieci rozbroili i aresztowali akowców.

Represje

Teleszyński trafił do etapowego obozu w Brześciu nad Bugiem, a 10 października 1944 do więzienia na Rakowieckiej. Tam przesłuchiwany oraz torturowany m.in. przez płk Józefa Światło. Po dwóch latach rodzina przekupiła strażników i w marcu 1946 Teleszyński potajemnie opuścił więzienie.

Po wojnie

Powrócił do nazwiska Teleszyński. Kontynuował studia medyczne od czwartego roku na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego, przeniósł się na Akademii Medycznej w Gdańsku i tam ukończył medycynę w 1948. Przed uzyskaniem dyplomu podjął pracę w Oddziale Chirurgii i Ortopedii Dziecięcej Akademii Medycznej w Gdańsku. W roku akademickim 1953/54 mianowany adiunktem nowo utworzonej Kliniki Ortopedycznej AMG, kierowanej przez prof. Zygmunta Ambrosa. Dwukrotnie pełnił obowiązki kierownika Kliniki.

Stopień doktora medycyny uzyskał w 1961 po obronie pracy „Metoda pomiaru i korekcji przodoskręcenia szyjki kości udowej we wrodzonym zwichnięciu biodra”. W tymże roku objął stanowisko ordynatora nowo utworzonego Oddziału Ortopedyczno-Urazowego Szpitala Miejskiego w Gdyni, które piastował do czasu przejścia na emeryturę w 1981. W 1974 uzyskał stopień doktora habilitowanego po obronie rozprawy „Wybrane problemy leczenia wrodzonego zwichnięcia stawu biodrowego w świetle własnych badań klinicznych”.

Opublikował ponad 30 prac, w tym cztery rozdziały w pierwszym po wojnie podręczniku „Zarys ortopedii ogólnej” pod redakcją Z. Ambrosa. Od 1952 należał do Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego (w latach 1967-1974 wiceprezes Oddziału Gdańskiego) po czym został wybrany przewodniczącym sądu koleżeńskiego.

Zmarł 26 sierpnia 1985 w Gdyni, pochowany na Cmentarzu Komunalnym w Sopocie.

Odznaczenia

Kawaler Orderu Virtuti Militari V klas
Krzyż Walecznych
Złoty Krzyż Zasługi
Krzyż Armii Krajowej

Upamiętnienie

Golarz_Teleszyński_Marian_tablica-300x172 Marian Golarz-Teleszyński - Cichociemny12 września 2010 na ogrodzeniu kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagórzu (gdzie w 1916 został ochrzczony) odsłonięto tablicę pamiątkową.

 

 

Uwagi

Historyk Edward Zając podaje datę 31 lipca 1981; Sanockie biografie, Sanok 2009, s. 70., Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 100.

Źródła:
  • informacje własne
  • Wikipedia
  • Cichociemni z ziemi sanockiej rodem (I). „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 5, Nr 7 (478) 1-10 marca 1989. Sanocka Fabryka Autobusów.
  • Cichociemni z ziemi sanockiej rodem (II). „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 5, Nr 8 (479) 10-20 marca 1989. Sanocka Fabryka Autobusów.
  • Leon Birn, Dr hab. Marian Teleszyński (1916-1985) Wspomnienie w: Gazeta AMG, wersja on-line z 2000.
  • Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 98–100, ​ISBN 83-909787-0-9​
  • Edward Zając, Sanockie biografie, Sanok 2009, s. 68-70, ​ISBN 978-83-61043-09-6​
  • Andrzej Brygidyn: Żołnierskimi rzuceni losami. Krosno: Roksana, 1997, s. 164. ISBN 83-87282-47-2.