Marian Golarz-Teleszyński – Cichociemny

Marian Golarz-Teleszyński – Cichociemny

ps. „Góral 2”

 

GOLARZ-Marian-por-st-zdr-rez-Teleszyński-Marian-235x300 Marian Golarz-Teleszyński - Cichociemny

por. Marian Golarz – Teleszyński
źródło: JW GROM

Ur. 11 lipca 1916 w Zagórzu, zm. 26 sierpnia 1985 w Gdyni – lekarz ortopeda; dr hab. Akademii Medycznej w Gdańsku, więzień sowieckich łagrów, żołnierz Armii Andersa, oficer Armii Krajowej, cichociemny.

 

 

Dzieciństwo i lata szkolne spędził w Zagórzu. 24 maja 1935 zdał egzamin dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku. Po zdaniu matury zgłosił się ochotniczo do rocznej służby w Szkole Podchorążych Rezerwy 22 Dywizjonu Piechoty Górskiej przy 5 pułku Strzelców Podhalańskich.

W 1936 rozpoczął studia lekarskie na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Po ukończeniu trzeciego roku studiów w 1939 awansowany na ppłk rezerwy, latem odbył dwumiesięczną praktykę w Szpitalu Sejmikowym w Równem.

 

 

II wojna światowa

Zmobilizowany w kampanii wrześniowej jako lekarz w III Dywizjonie 24 Pułku Artylerii Lekkiej, początkowo w Armii Karpaty, potem w Armii Małopolska.

 

 

Represje sowieckie

miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Marian Golarz-Teleszyński - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

Po agresji ZSRR na Polskę 2 listopada 1939 r. aresztowany przez NKWD na Kresach Wschodnich.

Osadzony w sowieckim więzieniu w Dniepropietrowsku, latem 1940 r. zesłany do łagru w okolicach Kujbyszewa.

Od wiosny 1941 r. zesłany do łagru w rejonie Workuty.

 

 

Armia Andersa
represje-sowieckie-wobec-Polakow-300x213 Marian Golarz-Teleszyński - Cichociemny

Represje sowieckie wobec Polaków, źródło: pamiec.pl

16 września 1941 r. zwolniony wskutek układu Sikorski-Majski. Koleją z Workuty dotarł do Farab nad Amu-darią,  stamtąd barkami do Republiki Karakałpackiej.

Zgłosił się do powstającej na terenie Związku Sowieckiego Armii Andersa, przydzielony do 7 Dywizji Piechoty w Kermine. W sierpniu 1942 wraz z Armią Polską ewakuowany z ZSRR statkiem przez Morze Kaspijskie do Pahlawi w Iranie. Od wiosny w Khanakim (Irak), latem  przez Czarną Pustynię dotarł do Palestyny. Awansowany na porucznika.

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Marian Golarz-Teleszyński - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Z Aleksandrii w Egipcie lądem przez Tripolitanię dotarł do Algierii. Z Oranu okrętem Ville de France przypłynął do Tarentu we Włoszech. 14 lutego złożył przysięgę na Rotę Armii Krajowej. Mianowany adiutantem generała Leopolda Okulickiego. Używał pseudonimu „Góral 2” (cyfra wskazywała na „pochodzenie” z obszaru włoskiego).

Halifax-mk3-300x225 Marian Golarz-Teleszyński - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do Polski w nocy z 21 na 22 maja 1944 roku, w sezonie operacynym „Riposta”, w operacji „Weller 29” (dowódca operacji: S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz, ekipa skoczków nr: LIII), z samolotu Halifax JP-222 „E” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – F/L Gerard Kunowski, pilot – P/O Witold Graczyk / nawigator – S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz / radiotelegrafista – P/O Kazimierz Kujawa / mechanik pokładowy – Sgt. Piaścik / strzelec – F/O Olgierd Łuczkowski / despatcher – F/S Piotr Straub). Zrzut na placówkę odbiorczą „Kos”, w okolicach miejscowości Wierzbno,  24 km od Krakowa.

Razem z nim skoczyli: rtm. Krzysztof Grodzicki ps. Jabłoń, ppor. Władysław Marecki ps. Żabik 2, gen. bryg. Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek, ppor. Zbigniew Waruszyński ps. Dewajtis 2, kpt. Tomasz Wierzejski ps. Zgoda 2.

Zrzut przyjmowały wspólnie: oddział partyzancki Armii Krajowej oraz oddział Batalionów Chłopskich, pod dowództwem Jana Latały ps. Topór.

 

Grzegorz Rutkowski – Udział Batalionów Chłopskich
w odbiorze zrzutów lotniczych z Zachodu na terenie okupowanej Polski
w: „Zimowa Szkoła Historii Najnowszej 2012. Referaty„, IPN, Warszawa 2012, s. 15 – 25

 

Przydzielony do powstającej Poleskiej 30 Dywizji Piechoty AK jako szef służby medycznej w okręgu brzeskim.

W sierpniu 1944 w ramach Akcji Burza Poleska Dywizja Piechoty na rozkaz swojego dowódcy Henryka Krajewskiego rozpoczęła marsz na odsiecz walczącej Warszawie. 19 sierpnia w okolicy Dębe Wielkie Sowieci rozbroili i aresztowali akowców.

 

 

Represje

Osadzony w obozie w Brześciu nad Bugiem, od 10 października 1944 w więzieniu w Warszawie na ul. Rakowieckiej. Przesłuchiwany oraz torturowany m.in. przez płk Józefa Światło. Po dwóch latach rodzina przekupiła strażników, w marcu 1946 potajemnie opuścił więzienie.

 

 

Po wojnie

Powrócił do nazwiska Teleszyński. Kontynuował studia medyczne od czwartego roku na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego, potem na Akademii Medycznej w Gdańsku, tam ukończył studia w 1948. Przed uzyskaniem dyplomu podjął pracę w Oddziale Chirurgii i Ortopedii Dziecięcej Akademii Medycznej w Gdańsku. Od roku akademickiego 1953/54 adiunkt nowo utworzonej Kliniki Ortopedycznej AMG, kierowanej przez prof. Zygmunta Ambrosa. Dwukrotnie pełnił obowiązki kierownika Kliniki.

Stopień doktora medycyny uzyskał w 1961 po obronie pracy „Metoda pomiaru i korekcji przodoskręcenia szyjki kości udowej we wrodzonym zwichnięciu biodra”. Od 1961 r. do przejścia na emeryturę w 1981 r. ordynator nowo utworzonego Oddziału Ortopedyczno-Urazowego Szpitala Miejskiego w Gdyni. W 1974 uzyskał stopień doktora habilitowanego po obronie rozprawy „Wybrane problemy leczenia wrodzonego zwichnięcia stawu biodrowego w świetle własnych badań klinicznych”.

Opublikował ponad 30 prac, w tym cztery rozdziały w pierwszym po wojnie podręczniku „Zarys ortopedii ogólnej” pod redakcją Z. Ambrosa. Od 1952 r. w Polskim Towarzystwie Ortopedycznym, w latach 1967-1974 jako wiceprezes Oddziału Gdańskiego, następnie przewodniczący sądu koleżeńskiego.

Zmarł 26 sierpnia 1985 w Gdyni, pochowany na Cmentarzu Komunalnym w Sopocie.

 

 

Odznaczenia

 

 

Upamiętnienie

Golarz_Teleszyński_Marian_tablica-300x172 Marian Golarz-Teleszyński - Cichociemny12 września 2010 na ogrodzeniu kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagórzu (gdzie w 1916 został ochrzczony) odsłonięto tablicę pamiątkową.

 

 

Życie rodzinne

Syn Stanisława pracownika parowozowni i Marii z domu Kajzer.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Marian Golarz-Teleszyński - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Marian Golarz-Teleszyński - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Marian Golarz-Teleszyński - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Marian Golarz-Teleszyński - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Marian Golarz-Teleszyński - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Marian Golarz-Teleszyński - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Marian Golarz-Teleszyński - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Marian Golarz-Teleszyński - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Cichociemni z ziemi sanockiej rodem (I). „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 5, Nr 7 (478) 1-10 marca 1989. Sanocka Fabryka Autobusów.
  • Cichociemni z ziemi sanockiej rodem (II). „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 5, Nr 8 (479) 10-20 marca 1989. Sanocka Fabryka Autobusów.
  • Leon Birn, Dr hab. Marian Teleszyński (1916-1985) Wspomnienie w: Gazeta AMG nr 8-9, wrzesień 2000.
  • Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka. Część druga, Sanok 2000, s. 98–100, ​ISBN 83-909787-0-9​
  • Edward Zając, Sanockie biografie, Sanok 2009, s. 68-70, ​ISBN 978-83-61043-09-6​
  • Andrzej Brygidyn: Żołnierskimi rzuceni losami. Krosno: Roksana, 1997, s. 164. ISBN 83-87282-47-2.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii