Longin Jurkiewicz – Cichociemny

Longin Jurkiewicz – Cichociemny

ps.: „Mysz”, „Soból”

 

37-991-280x400 Longin Jurkiewicz - Cichociemny

ppor. Longin Jurkiewicz
źródło: NAC

Ur. 10 stycznia 1920 r. we Lwowie (obecnie Ukraina), zamordowany po listopadzie 1943 r. (prawdopodobnie w 1944 r.) w Wilnie (obecnie Litwa) – żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, oficer wywiadu Armii Krajowej, łącznościowiec, cichociemny.

 

 

Do 1935 r. w Państwowym Gimnazjum Koedukacyjnym im. Króla Jana Sobieskiego w Złoczowie, następnie w Państwowym Gimnazjum im. Stanisława Staszica w Warszawie, w 1938 r. zdał egzamin dojrzałości.

Od września 1938 r. podjął studia w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Od 29 września 1938 r. w Legii Akademickiej, pod koniec listopada ukończył urs dla komendantów i zastepców komendantów obrony przeciwlotniczej w Warszawie.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej nie zmobilizowany. 16 września 1939 r. wraz ze stryjem Stanisławem Jurkiewiczem przekroczył w Zaleszczykach granicę z Rumunią.

27 grudnia 1939 r. w Coëtquidan wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych we Francji, od 10 stycznia do 31 marca 1940 r. na kursie łączności, następnie przydzielony jako radiotelegrafista do Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich. Od 20 kwietnia do 15 czerwca walczył w kampanii norweskiej, w tym w bitwie o Narvik. 9 grudnia 1940 r. odznaczony Krzyżem Walecznych.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

Od 21 czerwca 1940 r. w Wielkiej Brytanii, od 23 czerwca przydzielony do 1 Samodzielnej Brygady Strzelców, mianowany kapralem 10 lipca 1940 r. Od 2 maja do 30 sierpnia 1941 r. na II kursie w Szkole Podchorążych Piechoty w Dundee. Od 27 grudnia 1941 r. do 21 lutego 1942 r. na kursie kierowców pojazdów samochodowych.

 

Vade Mecum Żołnierza – Kierowcy, 1941
skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

 

dr Andrzej Suchcitz – Wywiad Armii Krajowej
źródło: Koło Byłych Żołnierzy Armii Krajowej – Oddział Londyn
www.polishresistance-ak.org

 

 

Cichociemny
Halifax-mk3-300x225 Longin Jurkiewicz - Cichociemny

Handley Page Halifax

button-zrzuty_200-150x150 Longin Jurkiewicz - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od maja do grudnia 1942 r. uczestnik Oficerskiego Kursu Doskonalącego Administracji Wojskowej  (kamuflaż polskiej szkoły wywiadu, zwanej przez Cichociemnych „kursem gotowania na gazie”) w Londynie. Od 28 grudnia 1942 r. w ośrodku szkoleniowym Oddziału Radio Sztabu Naczelnego Wodza, zaprzysiężony na rotę AK 29 grudnia 1942 r. w Audley And. Awansowany do stopnia podporucznika, ze starszeństwem od 13 marca 1943 r.

37-547-3-270x400 Longin Jurkiewicz - Cichociemny

Cichociemni w Wielkiej Brytanii, 1940 – 1942 r. W środku Longin Jurkiewicz, po prawej Edward Kiwer, źródło: NAC

Zrzucony do Polski w nocy z 13 na 14 marca 1943 roku w sezonie operacyjnym „Intonacja”, w operacji lotniczej „Brick” (dowódca operacji: S/L Boxer A.H.C., ekipa skoczków nr: XXIV), z samolotu Halifax DT-627 „P” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – S/L Boxer A.H.C. / i in.). Zrzut na placówkę odbiorczą „Wół”, 14 km od miejscowości Końskie.

skan1117-300x385 Longin Jurkiewicz - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
źródło: JW GROM

Razem z nim skoczyli: mjr. Franciszek Koprowski ps. Dąb, ppor. Wojciech Lipiński ps. Lawina, ppor. Janusz Messing ps. Bekas.

Po aklimatyzacji do realiów okupacyjnych w Warszawie, przydzielony jako oficer wywiadu ofensywnego ośrodka wywiadowczego (kryptonim „3CW” i „53KK”), odpowiedzialny za skrytki, mikrofotografię oraz radiotelegrafię do Oddziału II Komendy AK, Referat „Wschód”, Odcinek III w Wilnie. W zainteresowaniu ośrodka wywiadowczego „3CW” (po zmianie krypronimu „53KK”) pozostawały: Wileńszczyzna, Łotwa, Litwa i Białoruś.

Zdekonspirowany przed gestapo, po załamaniu szefa wileńskiego ośrodka wywiadu ofensywnego, mjr. cc. Franciszka Koprowskiego ps. Dąb, aresztowanego 8 listopada 1943 r.

Aresztowany przez gestapo w drugiej połowie listopada 1943 r., w Wilnie, na ulicy Subocz. W nieustalonych okolicznościach w 1944 r. skatowany na śmierć podczas śledztwa w siedzibie gestapo w Wilnie przy ul. Ofiarnej. Nikogo nie wydał.

 

Halina Waszczuk-Bazylewska – Od WW-72 do „Liceum”
w: Niepodległość i Pamięć 1997 r., nr 4/1 (7) [1], s. 153-176

 

Maciej Żuczkowski – Wywiad Armii Krajowej
w: Pamięć.pl nr 4-5/2012, Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, s. 44 – 49

 

Andrzej Pepłoński – Współdziałanie Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza
z Secret Intelligence Service w okresie II wojny światowej
w: Słupskie Studia Historyczne 2003 r. nr 10, s. 149-165

 

 

Awanse
skan11152-254x400 Longin Jurkiewicz - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
źródło: JW GROM

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Józefa, właściciela „Pierwszej Mechanicznej Piekarni Józefa Jurkiewicza w Złoczowie” oraz Marii z domu Boreckiej, nauczycielki. Miał  pięciu braci: Adama (ur. 1921 r.),  Stanisława (ur. 1922 r.), Jerzego (ur. 1934 r.), Zbigniewa (ur. 1939 r.), Janusza (ur. oraz dwie siostry: Alinę (ur. 1927 r.) i Janinę (ur. 1928 r.).

skan11151-261x400 Longin Jurkiewicz - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
źródło: JW GROM

Jego stryj Stanisław Jurkiewicz (1994-1954) był doktorem prawa, ochotnikiem w wojnie polsko – bolszewickiej (1920 r.), ministrem pracy i opieki społecznej (1926-1929), notariuszem i wiceprezesem Izby Notarialnej Warszawskiej. Po wojnie delegat PCK w Genewie, rzecznik interesu publicznego przy Trybunale Ubezpieczeń Społecznych (1946-1954). Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski oraz francuską Legią Honorową 4 klasy.

Jego ojciec Józef Jurkiewicz był radnym w Złoczowie, sierżantem służb kwatermistrzowskich, uczestnikiem I wojny światowej (armia austriacka). W kwietniu 1940 r. aresztowany przez NKWD, skazany na dziesięć lat łagrów, więziony w sowieckim łagrze pod Nowosybirskiem. Po układzie Sikorski – Majski zwolniony w lutym 1942 r., wstąpił do Armii Polskiej gen. Andersa, przeszedł cały szlak II Korpusu. W 1946 r. osiedlił się w Londynie, od 1962 r. współwłaściciel cukierni „Bettina”, przy 265 High Street, Acton W3. W 1969 r. powrócił do Polski.

Jego matka Maria Jurkiewicz była radną w Złoczowie, przewodniczącą Kasy Biednych. Na początku 1940 r. Sowieci znacjonalizowali „Pierwszą Mechaniczną Piekarnię Józefa Jurkiewicza w Złoczowie”, rodzinne mieszkanie zajęła rodzina żydowskiego aktywisty partyjnego z Borysławia. 13 kwietnia 1940 r. Matka z trojgiem najmłodszych dzieci: Janką, Jurkiem i Zbyszkiem wywieziona do Kazachstanu, do wsi Sadczykowce w rejonie Zatobolskim, nad rzeką Toboł. Po układzie Sikorski – Majski Zaginęła w niewyjaśnionych okolicznościach w grudniu 1941 r. ok. 50 km przed Orenburgiem (Czkałow).

Jego brat Adam Jurkiewicz (1921-1941) harcerz, zorganizował grupę rówieśników z gimnazjum w Złoczowie, gromadzili broń i amunicję na potrzeby przyszłej walki. Po donosie do NKWD w listopadzie 1939 r. uciekł do Lwowa, pod koniec 1940 r. aresztowany przez NKWD, osadzony w więzieniu w Tarnopolu, na przełomie czerwca i lipca 1941 r., przed wkroczeniem Niemców, zamordowany i spalony przez NKWD w tarnipolskim więzieniu.

Jego bracia Jerzy Jurkiewicz (1934-1942)  oraz Zbigniew Jurkiewicz (1939-1942) jako kilkuletnie dzieci zmarli, prawdopodobnie na dyfteryt, nie leczeni w szpitalu w Mitanie nieopodal  Katta Kurhanu w Uzbekistanie.

Jego brat Stanisław Jurkiewicz (ur. 1922 r.), od 1938 r. uczeń Szkoły Morskiej w gdyni, we wrześniu 1939 r. został internowany na „Darze Pomorza” w Szwecji. W Wielkiej Brytanii ukończył Szkołę Morską w Southampton, uczestniczył w konwojach morskich z USA do Wielkiej Brytanii. Przez dwa lata, do 1947 r. trzeci oficer na statku „Tobruk”, opuścił go w Argentynie, następnie pozostał na emigracji w USA. Przeżył wojnę, ale w reakcji na rodzinne tragedie zachorował psychicznie.

Jego siostra Alina Jurkiewicz, po mężu Meker (ur. 1927 r.) przeżyła wojnę u swojej babki w Sądowej Wiszni niedaleko Lwowa, od jesieni 1941 r. w stryjenki w Warszawie. Przeżyła Powstanie Warszawskie.

Jego siostra Janina Jurkiewicz (ur. 1928 r.), wywieziona z matką i dwójką młodszych braci do Kazachstanu, jako 13 letnia dziewczynka przeżyła utratę matki oraz osobiście wykopała groby, aby pochować w Mitanie swych małych braci. Przeżyła tyfus plamisty, pracowała przy oczyszczaniu bawełny w kołchozie „Mołotow”. Od kwietnia 1942 r. do sierpnia 1942 r. jako opiekunka 8 letniego Januszka Wawrzyniaka, w sierocińcu polskim w Katta Kurhanie. Dzięki opiekunom sierocińca: inż. Karanowskiemu i jego żonie, uciekła z Kazachstanu w grupie ok. stu polskich dzieci, wsiadając na stacji kolejowej do przejeżdżającego transportu polskich żołnierzy. Tuż przed wyjazdem pociągu ciężko chory Januszek zmarł. Dotarła z grupą dzieci do Iranu (Pahlevi, Teheran, Isfahan), od wrześniu 1945 r. w Libanie.  Ukończyła polską szkołę powszechną, następnie polskie gimnazjum oraz kurs drużynowych ZHP. Odnaleziona w 1944 r. przez stryja Stanisława, w grudniu 1946 r. powrócili  razem do Polski. W 1949 r. ukończyła Liceum Hotelarskie, zdała egzamin dojrzałości, w 1956 r. Wyższą Szkołę Ekonomiczną w Częstochowie. Do emerytury w 1985 r. jako starszy wykładowca (po mężu Goebel) pracowała w Wyższej Szkole Morskiej w Gdyni.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Longin Jurkiewicz - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Longin Jurkiewicz - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Longin Jurkiewicz - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Longin Jurkiewicz - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Longin Jurkiewicz - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Longin Jurkiewicz - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Longin Jurkiewicz - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Longin Jurkiewicz - Cichociemny

 

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 72–74. ISBN 83-902499-5-2.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 331. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 136-137.
  • Piotr Szubarczyk – Modlitwa Janki (na stronie Radia Maryja)

 

Zobacz także biogram w Wikipedii