Jan Parczewski – Cichociemny

Jan Parczewski – Cichociemny

ps.: „Kraska”, „Pincz”

vel Stefan Kospin

 

37-1089-276x400 Jan Parczewski - Cichociemny

plut. Jan Parczewski
źródło: NAC

Ur. 13 czerwca 1923 r. w Szturmówce (powiat sarneński, obecnie Białoruś), zm. 25 marca 1967 r. w Krośnie – więzień NKWD, żołnierz Armii Polskiej gen. Andersa, podoficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, łącznościowiec, cichociemny.

 

 

Uczył się w Gminazjum Państwowym w Sarnach, w latach 1935-1937 w Gimnazjum im. H. Sienkiewicza w Grodnie, następnie do wybuchu wojny ponownie w Gimnazjum Państwowym w Sarnach.

 

 

II wojna światowa

13 kwietnia 1940 r. aresztowany przez NKWD, wraz z matką zesłany do północnego Kazachstanu (kokczetawska oblast).

Wcześniej, w nocy z 2 na 3 lutego 1940 r. NKWD aresztowała jego ojca Michała, zsyłając go do łagru w rejonie Karagandy.

miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Jan Parczewski - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

Pracował przymusowo przy wypasie bydła, kopaniu studni oraz jako traktorzysta.

Zwolniony po układzie Sikorski – Majski, od 2 lutego 1942 r. w Armii Polskiej gen. Andersa, przydzielony do 2 kompanii 28 Pułku Piechoty 10 Dywizji Piechoty.

Od kwietnia do października 1942 r.  uczył się w szkole podoficerskiej (Bliski Wschód).

 

Grzegorz Skrukwa – Armia Andersa – nadzieja dla Polaków w ZSRR
w: Zesłaniec, 2008, nr. 34, s. 29 – 40

 

Andrzej Wojtaszak – Armia Polska w ZSRR
w: Zesłaniec, 2007, nr 32, s. 89 – 106

 

Zbigniew S. Siemaszko – Ośrodek Cichociemnych Łącznościowców
Anstruther – Auchtertool – Polmont
maszynopis w zbiorach Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w Zegrzu

 

 

Cichociemny
Consolidated-B-24-Liberator-300x227 Jan Parczewski - Cichociemny

Consolidated B-24 Liberator

button-zrzuty_200-150x150 Jan Parczewski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Do listopada 1942 r. przerzucony do Afryki Południowej, następnie od 24 kwietnia 1943 r. w Wielkiej Brytanii. Przeszkolony ze specjalnością w radiotelegrafi, zaprzysiężony na rotę AK 25 lutego 1944 r., przeniesiony do Sekcji Dyspozycyjnej Naczelnego Wodza, przerzucony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi (Włochy).

Awansowany na starszego strzelca 15 sierpnia, na kaprala 26 grudnia 1944 r.

Zrzucony do Polski w nocy z 26 na 27 grudnia 1944 roku w sezonie operacyjnym „Odwet”, w operacji lotniczej „Staszek 2” (dowódca operacji: S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz, ekipa skoczków nr: LXIII), z samolotu Liberator BZ 965 „V” (301 Dywizjon PAF, załoga: pilot – F/L Stanisław Reymer-Krzywicki, pilot – F/O Mikołaj Paraśkiewicz / nawigator – S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz / radiotelegrafista – W/O Dionizy Budnicki / mechanik pokładowy – Sgt. J. Brzeziński / strzelec – P/O K. Grabowski / despatcher – F/S Stanisław Baran).

Zrzut na placówkę „Wilga 1” w okolicach miejscowości Szczawa, w rejonie góry Mogielnica, 23 km od Nowego Targu. Był to ostatni zrzut cichociemnych, po upadku Powstania Warszawskiego.

Razem z nim skoczyli: ppor. Bronisław Czepczak-Górecki ps. Zwijak, kpt. dypl. Stanisław Dmowski ps. Podlasiak, ppor. Jan Matysko ps. Oskard, mjr. Zdzisław Sroczyński ps. Kompresor, mjr. Witold Uklański ps. Herold. Był to trzeci lot tej ekipy, w poprzednich (22/23 listopada, 25/26 grudnia) nie można było wykonać zadania.

Po skoku w dyspozycji  Komendy Okręgu Kraków AK, czasowo w 1 Pułku Strzelców Podhalańskich AK.

 

Zbigniew S. Siemaszko – Cichociemni Łącznościowcy
maszynopis w zbiorach Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w Zegrzu

 

 

Dawid Golik – Od „Sroki” do „Wilgi”. Zrzuty dla podhalańskiej Armii Krajowej
w: Biuletyn informacyjny AK nr 01 (309) styczeń 2016, s. 29 – 38

 

Dawid Golik – Alianccy lotnicy, cichociemni i „peżetki” z Krakowa
w: Biuletyn informacyjny AK nr 12 (320) grudzień 2016, s. 48 – 53

 

 

Po wojnie
represje-sowieckie-wobec-Polakow-300x213 Jan Parczewski - Cichociemny

Represje sowieckie wobec Polaków
źródło: pamiec.pl

Po rozwiązaniu Armii Krajowej w styczniu 1945 r.  pozostał w konspiracji, współdziałał z Delegaturą Rządu na Kraj. Na początku lutego 1945 r. wyjechał do Łodzi, następnie do Lęborka.

 

Od 1 czerwca 1945 r. referent mieszkaniowy w Zarządzie Miejskim w Lęborku, od 8 grudnia referent d/s aprowizacji i handlu, od 29 listopada  do 1 czerwca 1948 r. sekretarz administracyjny w Starostwie Powiatowym.

Działał politycznie. Od 1 kwietnia do 30 września 1947 r. I sekretarz Powiatowego Komitetu PPS w Lęborku, po zjednoczeniu z PPR wydalony z partii. W związku z prześladowaniem miał problemy ze znalezieniem pracy, 20 stycznia 1951 r. napisał list do Bolesława Bieruta. Zrehabilitowany w 1956 r., wstąpił do PZPR.

Od 2 czerwca 1948 r.  do 30 sierpnia 1950 r. księgowy techniczny w PGR Zespół Lędziechowo, od 7 września do 15 listopada 1950 r. technik SPB w Zabrzu. W latach 1953-1957 starszy mechanik w Zespole PGR w Kwidzynie, następnie kierownik oraz dyrektor Zakładu Naprawczego Mechanizacji Rolnictwa w Dukli k. Krosna, który m.in. zelektryfikował wsie południowo-wschodniej Polski.

Od 1 grudnia 1963 r. dyrektor Zakładów Naprawczych Urządzeń Naftowych w Krośnie.  Autor wielu wynalazków, patentów oraz wniosków racjonalizatorskich.

25 marca 1967 r. w Krośnie popełnił samobójstwo, strzelając do siebie z broni myśliwskiej. Listy do rodziny oraz władz zabrała PRL-owska bezpieka. Pochowany początkowo w Krośnie, w maju 2006 r. na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

 

 

Awanse

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Michała, ziemianina właściciela majątku Szturmówka oraz Marii z domu Swinarskiej. W 1946 r. zawarł związek małżeński z Ireną z domu Balcerowską (1917-2005). Mieli trzech synów: Michała Janusza (ur. 1946 r.) profesora archeologii, Bogdana (ur. 1948 r.) inżyniera maechanika oraz Zygmunta (ur. 1951 r.) doktora nauk technicznych.

 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Jan Parczewski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Jan Parczewski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Jan Parczewski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Jan Parczewski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Jan Parczewski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Jan Parczewski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Jan Parczewski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Jan Parczewski - Cichociemny

 

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 100–102. ISBN 83-902499-0-1.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 380. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 264.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii