Jan Jokiel – Cichociemny

Jan Jokiel – Cichociemny

ps.: „Ligota”, „Jur”

vel Karol Dawidek

 

37-988-280x400 Jan Jokiel - Cichociemny

mjr Jan Jokiel
źródło: NAC

ur. 28 lipca 1906 r. w Łodzi, zm. 10 czerwca 1996 r. w Sopocie – wykładowca akademicki, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił na Zachodzie, oficer wywiadu Armii Krajowej, uczestnik bitwy o Anglię,  cichociemny

 

 

W 1914 r. po powołaniu ojca do służby w armii rosyjskiej wyjechał wraz z rodziną do Rosji. Od 1916 r. na Krymie, przez dwa lata uczył się w gimnazjum w Kerczu. Po powrocie do Polski od 1920 r. uczył się w Prywatnym Gimnazjum Towarzystwa „Uczelnia”, późniejszym Gimnazjum im. M. Kopernika w Łodzi. W 1927 r. zdał egzamin dojrzałości.

Podjął studia  na Wydziale Lekarskim i zoologiczne na Wydziale Matematyczno – Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego. Po roku przeniósł się na studia konsularne na Wydziale Handlu Wyższej Szkoły Handlowej. W czerwcu 1939 r. obronił pracę dyplomową pt. Wyspy Hawajskie.

Od 13 września 1932 r. do 11 lutego 1933 r. uczestnik Kursu Podchorążych Piechoty przy 28 Pułku Piechoty Strzelców Kaniowskich w Łodzi. Od 12 lutego 1933 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Dęblinie. Po jej ukończeniu 15 sierpnia 1933 r. przydzielony do 42 Eskadry Liniowej 4 Pułku Lotniczego w Toruniu. Awansowany na stopień podporucznika 8 sierpnia 1936 r.

W latach 1935 – 1938 w Wydziale Kontroli Państwowych Zakładów Inżynierii w Warszawie, następnie w jako szef zakupów w Zakładach Akumulatorów S.A. „Tudor”.

 

 

II wojna światowa

Zmobilizowany 24 sierpnia 1939 r., przydzielony jako oficer rachunkowo – materiałowy 1 Parku Ruchomego 4 Pułku Lotniczego, od 27 sierpnia w 3 Pułku Lotniczym Poznań. 9 września wydostał się z okrążenia pod Górą Kalwarią, wpław przepłynął Wisłę, następnie w lotnicrwie Armii „Poznań”.

Od 12 września przydzielony jako drugi oficer techniczny 122 Eskadry 3 Dywizjonu Myśliwskiego Armii „Poznań”. Zaopatrywał dywizjon w materiały pędne, w tym benzynę, wywożone z bombardowanego Dęblina i Lublina.

19 września przekroczył granicę z Rumunią, internowany.  Od 21 września do 11 października w Tulczy, następnie w Bukareszcie do 17 października. Przekroczył granicę z Jugosławię, przez Ateny dotarł 31 października do Marsylii (Francja). Od 1 listopada w ośrodku Polskich Sił Powietrznych w Lyonie, od 10 listopada dowódca plutonu 1 Dywizjonu. Od 15 listopada w Grupue Angielskiej, od 15 lutego 1940 r. także jako tłumacz dowódcy grupy.

Od 7 marca przydzielony do misji angielskiej w Paryżu – Bourgeut, od 4 czerwca oficer łączności lotniczej w Myśliwskiej Eskadrze Ćwiczebnej w Mions k. Lyonu. 23 czerwca nawiązał łączność i jako tłumacz pośredniczył w ustaleniach pomiędzy dowódcą flotylli roepedowców angielskich a generałem lotnictwa, dotyczących ewakuacji z wybrzeża południowej Francji ok 2,5 tys. polskich lotników.

Ewakuowany z Port Vendre przez Oran, Casablankę do Gibraltaru, 12 lipca dotarł statkiem do Liverpoolu (Wielka Brytania). Od 13 do 28 lipca 1940 r. tłumacz w grupie płk. Graniśnkiego w obozie lotniczym RAF w Insworth Lane Gloucester. Od 29 lipca do 8 sierpnia w Blackpool. Od 6 sierpnia do 18 maja 1941 r. przydzielony jako Intelligence Oficer w 303 Dywizjonie Myśliwskim (poznańskim). Awansowany na stopień porucznika 20 marca 1941 r.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny
Halifax-mk3-300x225 Jan Jokiel - Cichociemny

Handley Page Halifax

button-zrzuty_200-150x150 Jan Jokiel - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w wywiadzie, m.in. podczas Oficerskiego Kursu Doskonalącego Administracji Wojskowej (kamuflaż polskiej szkoły wywiadu, zwanej przez Cichociemnych „kursem gotowania na gazie”) w Londynie. Zaprzysiężony na rotę AK 13 stycznia 1942 r. Awansowany na stopień kapitana 30 marca 1942 r.

Zrzucony do Polski w nocy z 30 na 31 marca 1942 roku w operacji lotniczej „Belt” (dowódca operacji: F/O Mariusz Wodzicki, ekipa skoczków nr: VII), z samolotu Halifax L-9618 „W” (załoga: pilot – Sgt. Julian Pieniążek, pilot – Sgt. Stanisław Kłosowski / nawigator – F/O Mariusz Wodzicki / radiotelegrafista – P/O Ignacy Bator / mechanik pokładowy – Sgt. Czesław Kozłowski / strzelec – Sgt. Rudolf Mol, F/S Zdzisław Nowiński / despatcher – F/S Tadeusz Madejski).

Start z lotniska Tempsford, zrzut poza planowaną placówką „Błoto”, w okolicach miejscowości Barycze, 8 km od Końskich, na teren poligonu SS, w pobliżu obozu jeńców sowieckich.

Razem z nim skoczyli: por. Stanisław Gilowski ps. Gotur, por. Wiesław Ipohorski-Lenkiewicz ps. Zagroda, por. Aleksander Kułakowski ps. Ligota, płk. Józef Spychalski ps. Grudzień, por. Janusz Zalewski ps. Chinek oraz kurier Delegatury Rządu na Kraj st. uł. Stanisław Zaborowski ps. Grzegorz.

Po skoku do 15 maja 1942 r. aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie, mieszkał m.in. przy ul. Targowej 11/12.

 

Halina Waszczuk-Bazylewska – Od WW-72 do „Liceum”
w: Niepodległość i Pamięć 1997 r., nr 4/1 (7) [1], s. 153-176

 

Od 15 czerwca 1942 r. przydzielony do Oddziału II Wydziału Lotniczego Komendy Głównej AK. Od października 1942 r. do stycznia 1943 r. kierownik referatu lotniczego w Oddziale III Komendy Okręgu Kraków AK. Prowadził wywiad lotniczy, m.in. wybierał lokalizację przyszłych lotnisk.

Zagrożony aresztowaniem powrócił do Warszawy, od kwietnia 1943 r. przydzielony jako referent lotniczy w biurze studiów Oddziału III Komendy Głównej AK. Prowadził wywiad lotniczy, m.in. rozpracowywał lotnisko „Okęcie”.

 

dr Andrzej Suchcitz – Wywiad Armii Krajowej
źródło: Koło Byłych Żołnierzy Armii Krajowej – Oddział Londyn
www.polishresistance-ak.org

 

 

Powstanie Warszawskie

button-cc-pw__ Jan Jokiel - Cichociemny

 

Nie uczestniczył w Powstaniu Warszawskim, w składzie Bazy Lotniczej „Okęcie” uczestniczył w nieudanej próbie opanowania lorniska.  Odcięty od oddziału, do 8 sierpnia 1944 r. przebywał na Ochocie, wywieziony przez Niemców wraz z ludnością cywilną.

 

 

Maciej Żuczkowski – Wywiad Armii Krajowej
w: Pamięć.pl nr 4-5/2012, Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, s. 44 – 49

 

Andrzej Pepłoński – Współdziałanie Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza
z Secret Intelligence Service w okresie II wojny światowej
w: Słupskie Studia Historyczne 2003 r. nr 10, s. 149-165

 

 

Po wojnie

Od 1 czerwca 1945 r. w Zakładach H. Cegielskiego w Poznaniu, od grudnia 1945 r. inspektor ministra rolnictwa ds. UNRRA na porty Gdańsk, Gdynia, Szczecin. W latach 1950 – 1952 r. kierownik bazy eksportowej łososia i troci, od 1951 r. także żywego węgorza Centrali Rybnej w Gdyni.

1990-wrocilem-najkrotsza-droga-225x300 Jan Jokiel - CichociemnyW latach 1952 – 1959 r. kierował budową Rybackiego Ośrodka Naukowo – Badawczego w Oliwie, od 1959 r. do 1969 e. starszy inspektor połowów PPoUR „Arka” w Gdyni. Od 1962 r. kierownik wydziału oraz wykładowca Wyższej Szkoły Rybołóstwa Morskiego w Gdyni, także do 1968 r. konsultant ds. założeń i planu budowy statków tuńczykowych w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni.

Od 1968 r. do 1971 r. starszy inżynier laboratoryjny w Ośrodku Badań Rybołóstwa Dalekomorskiego, od 1972 r. do 1976 r. starszy inżynier dokumentalista w Branżowym Ośrodku Informacji Naukowej technicznej i Ekonomicznej Morskiego Instytutu Rybackiego w Gdyni.

Uczestnik wielu rejsów połowowych, m.in. do Kanday i Afryki, w 1960 r. instruktor wykładowca i tłumacz w rejsie m/s „J. Turlejski” na Wyspy Kanaryjskie, w latach 1969-1972 w składzie ekipy naukowej na statku badawczym Morskiego Instytutu Rybackiego „Prof. Siedlecki”. w 1956 r. zdobył mgr ichtiologii za pracę „Łosoś rzeki Wisły”w Instytucie Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie.

Autor wielu publikacji naukowo – badawczych, opublikował książki: Udział Polaków w Bitwie o Anglię (Warszawa 1972) oraz Wróciłem najkrótszą drogą (Warszawa 1990).

Zmarł 10 czerwca 1996 r. w Sopocie, pochowany na tamtejszym cmentarzu.

 

 

Awanse

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Kazimierza doktora medycyny oraz Jadwigi z domu Gryżewskiej. W 1945 r. zawarł związek małżeński z Zofią z domu Maringe (ur. 1919 r.), łączniczką AK ps. Halina. Jej stryjem był inżynier, ekonomista Leonard Witold Maringe. Mieli syna Tomasza (ur. 1946 r.) absolwenta Wyższej Szkoły Morskiej, oficera marynarki handlowej oraz córkę Hannę (ur. 1954 r.) trenera tenisa, zamężną Falkowską.

Kuzyn kuzyn pilota Jana Daszewskiego. Miał brata Franciszka.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Jan Jokiel - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Jan Jokiel - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Jan Jokiel - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Jan Jokiel - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Jan Jokiel - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Jan Jokiel - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Jan Jokiel - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Jan Jokiel - Cichociemny

 

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 55–57. ISBN 83-902499-0-1.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 330. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 62.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii