Adam Krasiński – Cichociemny

Adam Krasiński – Cichociemny

ps.: „Szczur”, „Inkus”

Adam Andrzej Michał Krasiński vel Adam Kmieć, vel Adam Zawadzki

 

KRASIŃSKI-Adam-ppor-kaw-rez-288x400 Adam Krasiński - Cichociemny

ppor. Adam Krasiński
źródło: JW GROM

Ur. 8 listopada 1921 r. w Warszawie, zm. prawdopodobnie w czerwcu 1945 r. w Rzeszotach (Kraj Krasnojarski, Rosja) – harcerz, oficer  Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, więzień sowieckich łagrów, cichociemny.

 

 

krzyz-harcerski-zhp-300x301 Adam Krasiński - Cichociemny

Od 1933 r. do 1937 r. uczył się w Collège St. Jean we Fryburgu, następnie w Prywatnym Gimnazjum Męskim (dr Jana Wieczorkowskiego) w Rabce.

Działał w harcerstwie, mieszkał w internacie OO. Benedyktynów.

 

 

II wojna światowa

We wrześniu 1939 roku nie zmobilizowany. 18 września przekroczył granicę polsko-rumuńską w Zaleszczykach.

Wyruszył przez Jugosławię i Włochy, 17 stycznia 1940 r. dotarł do Francji. Przeszkolony w  Camp de Coëtquidan, przydzielony do szwadronu ckm 24 Pułku Ułanów 10 Brygady Kawalerii Pancernej.

Po kapitulacji Francji ewakuowany do Wielkiej Brytanii, od 23 czerwca ponownie przydzielony do 24 Pułku Ułanów. W 1941 r. zdał egzamin dojrzałości, od 28 maja w Szkole Podchorążych. Po jej ukończeniu w grudniu 1942 r. mianowany podchorążym.

Do 23 maja 1943 r. dowódca sekcji kurierów w plutonie wsparcia 24 Pułku Ułanów (1 Dywizja Pancerna).

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny
37-547-1-300x228 Adam Krasiński - Cichociemny

Pożegnanie oficerów 24 Pułku Ułanów udających się na kurs cichociemnych. Od lewej: adiutant pułku, por. Wacław Gebethner, ppor. Kazimierz Bernaczyk-Słoński, pchor. Tadeusz Nowobilski, pchor. Zdzisław Straszyński, ppłk Bogumił Szumski, pchor. Adam Krasiński, ppor. Andrzej Prus-Bogusławski,
źródło: NAC

button-zrzuty_200-150x150 Adam Krasiński - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji oraz broni pancernej. 15 grudnia 1943 r. zaprzysiężony na Rotę AK w Chicheley. Mianowany kapralem podchorążym 1 stycznia 1944 r. Przeniesiony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech, mianowany podporucznikiem ze starszeństwem od 5 maja 1944 r.

Zrzucony do Polski w nocy z 4 na 5 maja 1944 roku w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 26” (dowódca operacji: S/L Józef Gryglewicz, ekipa skoczków nr: L), z samolotu Liberator BZ-965 „S” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – F/L Zbigniew Szostak, pilot – P/O Jacek Błocki / nawigator – F/L Kazimierz  Wünsche, S/L Józef Gryglewicz / radiotelegrafista – F/S Józef Witek / mechanik pokładowy – Sgt. Stanisław Wileniec / strzelec – F/S Stanisław Malczyk / despatcher – F/S Stanisław Jarecki).

Consolidated-B-24-Liberator-300x227 Adam Krasiński - Cichociemny

Consolidated B-24 Liberator

Start z lotniska Campo Casale nieopodal Brindisi, zrzut na placówkę odbiorczą „Szczur”, w okolicach miejscowości Wola Gałęzowska k. Bychawy, 31 km od Janowa Lubelskiego.

Razem z nim skoczyli: ppor. Andrzej Bogusławski-Prus, ps. Pancerz, ppor. Adam Dąbrowski, ps. Puti, kpt. Jan Walter ps. Cyrkiel, por. Alfred Whitehead, ps. Dolina 2, ppor. Józef Zając, ps. Kolanko. Skoczkowie zostali zrzuceni po dwóch, w trzech nalotach na placówkę, co dwie minuty poczynając od godz. 00.12. W czwartym nalocie na placówkę, o godz. 00.18 zrzucono dwanaście zasobników oraz sześć paczek.

placowka-szczur-300x225 Adam Krasiński - Cichociemny

miejsce zrzutu – placówka „Szczur”

Po godzinie nadleciał drugi samolot i zrzucił na placówkę dziewięć zasobników oraz dwanaście paczek, w godz. 01.28 – 01.36. Ogółem przyjmowanie całego zrzutu (skoczków oraz zaopatrzenia z dwóch samolotów) trwało półtorej godziny. „Halifax” z którego zrzucono skoczków lądował w bazie o godz. 05.15, po 9 godzinach 35 minutach lotu.

Brindisi_1-300x199 Adam Krasiński - Cichociemny

lotnisko w Brindisi (Włochy)

Zrzut w całości przyjął oddział partyzancki AK dowodzony przez ppor. Aleksandra Sarkisowa ps. Szaruga. Oddział funkcjonował od września 1943 r. do lipca 1944 r., jego dowódca był oficerem ds. zrzutów, oddział m.in. przyjmował zrzuty skoczków oraz sprzętu. Najwyższy stan osobowy oddziału to 120 żołnierzy.

Po skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie. Od czerwca przydzielony do Okręgu Brześć AK, jako dowódca plutonu 82 Pułku Piechoty 30 Dywizji Piechoty, następnie dowódca kompanii szkolnej. Planowany jako dowódca I batalionu.

Uczestniczył w walce z wycofującymi się oddziałami Wermachtu pod Adamowem na drodze Wysokie Litewskie – Platerów – Drohiczyn. Jako dowódca jednej z grup 30 Dywizji Piechoty AK uczestniczył w marszu na Warszawę.

 

 

Represje sowieckie
miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Adam Krasiński - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

Po rozbrojeniu dywizji przez Sowietów, 19 sierpnia 1944 r. aresztowany przez NKWD w miejscowości Dębe Wielkie. Podczas transportu do Brześcia uciekł. Ponownie aresztowany jako Adam Kmieć w rejonie Białej Podlaskiej.

cc-Krasinski-Tajszet-300x221 Adam Krasiński - Cichociemny

Lokalizacja Tajszetu, mapa Google

W listopadzie 1944 r. więziony i torturowany przez NKWD w jamach (ziemiankach ?) w Krześlinie (pow. Siedlce), w połowie stycznia 1945 r. wywieziony do Kutna.

Pod koniec stycznia 1945 r.  skazany na 10 lat łagru przez Wojenny Trybunał Rosji Sowieckiej.

represje-sowieckie-wobec-Polakow-300x213 Adam Krasiński - Cichociemny

Represje sowieckie wobec Polaków
źródło: pamiec.pl

Przetransportowany przez Gniezno, Siedlce do Brześcia, od marca 1945 r. przez 37 dni transportowany do łagru w Krasnojarskim Kraju na Syberii.

W kwietniu 1945 r. zachorował na dystrofię, osadzony w obozie wydzielonym OŁP nr 2 – stacja Rzeszoty, 4503 km Kolei Transsyberyjskiej, przedmieście Tajszetu.

Prawdopodobnie w czerwcu 1945 r. zamordowany w Rzeszotach przez komendanta łagru OŁP nr 2. Według innej wersji zginął śmiercią męczeńską w kwietniu 1946 r.

 

Krzysztof Adam Tochman – Uzupełnienia do „Cichociemnych” J. Tucholskiego
w: Zeszyty Historyczne nr 99, s. 207 – 211, Instytut Literacki, Paryż 1992 r.

 

Andrzej Bogusławski – Jeszcze o „Cichociemnych” J. Tucholskiego
w: Zeszyty Historyczne nr 101, s. 212 – 217, Instytut Literacki, Paryż 1992 r.

 

 

Awanse

 

 

Odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Franciszka (1887–1973) ziemianina i właściciela majątku Sterdyń oraz Izabeli z domu Potockiej (1893–1972). Matka podczas wojny prowadziła w Lyonie paczkarnię Czerwonego Krzyża dla jeńców więzionych przez Niemców, odznaczona m.in. Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

Miał troje rodzeństwa: Jadwigę Marię zamężną Przyłuską (ur. w 1920 r.), Izabelę Marię zamężną Sołygę (ur. w 1923 r.) i Jana Kazimierza Bonawenturę (1924–2013).  Nie założył rodziny.

 

 

Upamiętnienie

poczta-polowa-cc-300x278 Adam Krasiński - CichociemnyW 1986 r. nielegalna Kresowa Oficyna Podziemna wydała serię / bloczek znaczków o nominale 4 x 1 zł pt. Spadochroniarzom Armii Krajowej poległym w walce z Sowietami.

Znaczki upamiętniają ppłk Macieja Kalenkiewicza ps. Kotwicz, kpt. Franciszka Cieplika ps. Hatrak, rtm. Jana Skrochowskiego ps. Ostroga, ppor. Adama Krasińskiego ps. Szczur oraz gen. bryg. Leopolda Okulickiego ps. Niedźwiadek.

 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Adam Krasiński - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Adam Krasiński - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Adam Krasiński - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Adam Krasiński - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Adam Krasiński - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Adam Krasiński - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Adam Krasiński - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Adam Krasiński - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 3. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2002, s. 65–66. ISBN 83-902499-5-2.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 347 ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 218-219

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski