Zygmunt Sawicki – Cichociemny

Zygmunt Sawicki – Cichociemny

ps.: „Dżyn”, „Krzemień”, „Samulik”

vel Jan Szymańczyk

 

SAWICKI-Zygmunt-kpt-lot-293x400 Zygmunt Sawicki - Cichociemny

kpt. Zygmunt Sawicki
źródło: JW GROM

Ur. 10 marca 1910 r. w Żukowie (pow. siedlecki), zm. 14 lutego 1995 r.  – oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, kapitan pilot, uczestnik Powstania Warszawskiego, cichociemny.

 

 

Ukończył szkołę powszechną w miejscowości Siodło, od 1923 r. w Państwowym Gimnazjum im Bolesława Prusa w Siedlcach, w 1930 r. zdał maturę.

W 1930 r. podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, od 12 sierpnia 1931 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie, od 28 września 1932 r. w Szkole Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. Po jej ukończeniu 11 sierpnia 1934 r. awansowany do stopnia poporucznika, przydzielony jako oficer łączności dywizjonu szkolnego do 24 eskadry rozpoznawczej 2 Pułku Lotniczego w Krakowie.

 

 

II wojna światowa

We wrześniu 1939 r. ewakuowany przez Lwów, Stanisławów, Kuty. 17 września przekroczył granicę polsko – rumuńską, internowany w obozie Campulung, którego został polskim komendantem.

Wyruszył statkiem „Patris” do Bejrutu, potem do Tuluzy, od stycznia 1940 r. we Francji, w Ośrodku Polskich Sił Powietrznych w Lyonie. Po kapitulacji Francji ewakuowany do Wielkiej Brytanii statkiem „Arandora Star”, dotarł do Liverpoolu 27 czerwca.

Przydzielony do Centrum Wyszkolenia Lotnictwa w Blackpool (Wielka Brytania), od 10 września 1940 r. do lutego 1942 r. oficer łączności w 309 dywizjonie myśliwsko – rozpoznawczym. Ukończył Szkołę dla Obserwatorów i Nawigatorów nr 1 RAF w Prestwick, odbył szkolenie dla członków załóg.

Od 9 kwietnia 1941 r. do 26 maja 1942 r. oficer łączności, także uczestnik lotów bojowych w 309 Dywizjonie Mysliwsko – Rozpoznawczym im. Ziemi Czerwieńskiej, stacjonującym w Renfrew.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Zygmunt Sawicki - CichociemnyZgłosił się do służby w kraju. Od 27 maja na szkoleniu łączności radiowej dla lotnictwa. 1 marca 1943 r. awansowany do stopnia kapitana, zaprzysiężony na Rotę AK 4 marca 1943 r. Przeniesiony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech.

Halifax-mk3-300x225 Zygmunt Sawicki - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do Polski w nocy z 3 na 4 kwietnia 1944 r. w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 5” (dowódca operacji: F/O Antoni Freyer, ekipa skoczków nr: XXXIV), z samolotu Halifax JP-207 „E” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/S Henryk Bober, pilot – F/S Stanisław Kozłowski / nawigator – F/O Antoni Freyer / radiotelegrafista – Sgt. Alfred Pawlitta / mechanik pokładowy – Sgt. Jan Prymus / strzelec – Sgt. Jan Wernikowski / despatcher – Sgt. Stanisław Gojdź).

Brindisi_1-300x199 Zygmunt Sawicki - Cichociemny

lotnisko w Brindisi (Włochy)

Start z lotniska Campo Casale nieopodal Brindisi, zrzut na placówkę odbiorczą „Pierzyna”, w okolicach miejscowości Malcanów, 10 km od Mińska Mazowieckiego. Noc wcześniej leciał do Polski, ale wskutek awarii samolot musiał zawrócić znad Jugosławii.

Razem z nim skoczyli: sierż. Stanisław Biedrzycki ps. Opera, ppor. Jan Bieżuński ps. Orzyc, ppor. Marian Pokładecki ps. Zoll. Skoczkowie przerzucili 498 tys. dolarów w banknotach na potrzeby AK. Zrzucono również 9 zasobników i 6 paczek, zawierających broń oraz sprzęt. Był to drugi lot tej ekipy, w poprzednim (24/25 lutego) nie można było wykonać zadania.

Przeszedł aklimatyzację do realiów okupacyjnych w Warszawie, mieszkał przy ul. Widok 7. Przydzielony jako zastępca kierownika referatu łączności lotniczej w Wydziale Lotnictwa Oddziału III (operacyjno – szkoleniowy) Komendy Głównej AK.

 

Stanisław Chojnowski – Operacje lotnicze – zrzuty cichociemnych
w Obwodzie „Mewa-Kamień” podczas drugiej wojny światowej
w: Rocznik Mińsko-Mazowiecki 2012, nr 20 s. 59-75

 

 

Powstanie Warszawskie

button-cc-pw__ Zygmunt Sawicki - Cichociemny

Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim, od 7 sierpnia szef łączności Sztabu Grupy „Północ” płk. Karola Ziemskiego ps. Wachnowski.  Zorganizował łączność ze zgrupowaniami oraz punktami obserwacyjnymi (Zamek Królewski), także punkt podsłuchowy w budynku PAST-y.

Walczył na Starym Mieście, ranny 24 sierpnia. Kanałami przerzucony do Śródmieścia.

Po kapitulacji Powstania wyszedł z ludnością cywilną, przez Ursynów, Żyrardów, Mszczonów dotarł do Rudnik k. Częstochowy.

Od października kierownik referatu łączności lotniczej w Wydziale Lotnictwa KG AK  w Częstochowie.

 

 

Po wojnie

Przeniósł sie do Rudnik, następnie pracował jako główny księgowy w nadleśnictwie Rędziny. Prowadził sklep papierniczy i spożywczy w Wałbrzychu, od 1946 r. gospodarstwo rolne w Cieszowie.

Od 1948 r. główny księgowy spółdzielni produkcyjnej w Starych Bogaczewiczach, przewodniczący Gminnej Rady Narodowej, prezes Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”, ładowacz w kopalni „Thorez” w Wałbrzychu.

Od stycznia 1958 r. zastępca dyrektora ds. technicznych Przedsiębiorstwa Oczyszczania Miasta w Wałbrzychu. Od 1973 r. na rencie inwalidzkiej.

Od 1962 r. do 1970 r. instruktor obrony przeciwlotniczej, od 1973 r. do 1977 r. członkiem Aeroklubu Krakowskiego.

Zmarł 14 lutego 1995 r., pochowany na Cmentarzu Wojskowym w Krakowie przy ul. Prandoty.

 

 

Awanse

 

 

Odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Aleksandra rolnika oraz Pauliny Żołędowskiej. W 1939 r. zawarł związek małzeński z Kazimierą Drobniak (ur. w 1919 r.). Mieli 2 synów: Stefana (ur. w 1945 r.) i Zbigniewa (ur. w 1950 r.). 

 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Zygmunt Sawicki - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Zygmunt Sawicki - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Zygmunt Sawicki - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Zygmunt Sawicki - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Zygmunt Sawicki - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Zygmunt Sawicki - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Zygmunt Sawicki - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Zygmunt Sawicki - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994 r., s. 118–119. ISBN 83-902499-0-1.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 403. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 182-183.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii