Zbigniew Matula – Cichociemny

Zbigniew Matula – Cichociemny

ps.: „Radomyśl Wielki”

Zbigniew Mieczysław Marian Andrzej Matula

 

MATULA-Zbigniew-por-piech-300x381 Zbigniew Matula - Cichociemny

por. Zbigniew Matula
źródło: JW GROM

ur. 26 lutego 1917 r. w Radomyślu Wielkim (powiat mielecki), zm. 31 października 1944 r. w Słonej (powiat tarnowski) – oficer Wojska Polskiego, Armii Polskiej gen. Andersa, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, więzień NKWD, sowieckich łagrów, cichociemny

 

 

Uczył się w szkole powszechnej w Radomyślu Wielkim, po jej ukończeniu wraz z rodziną przeprowadził się do Krakowa, tam w 1936 r. zdał egzamin dojrzałości

Od 1937 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 20 Pułku Piechoty w Krakowie, po jej ukończeniu od 1938 r. w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi – Komorowie. Po ukończeniu awansowany na stopień kaprala podchorążego.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej zmobilizowany do 85 Pułku Piechoty w Nowej Wilejce, następnie przydzielony do batalionu mjr. Lubowieckiego, w składzie Ośrodka Zapasowego 77 Pułku Piechoty. Uczestniczył w walkach z wojskiem sowieckim pod Grodnem, nastepnie wraz z batalionem wycofał się do granicy litewskiej.

miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Zbigniew Matula - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

23 września 1939 r. przekroczył w Kodziach granicę z Litwą, internowany, osadzony w obozie w Olicie, od 13 października w Birsztanach, następnie od 15 grudnia do 10 lipca 1940 r. w obozie oficerskim w Kalwarii.

Po wkroczeniu wojsk sowieckich na Litwę, 10 lipca 1940 r.  wywieziony w głąb ZSRR, od 13 lipca 1940 r. osadzony w łagrze w Kozielsku (Kałuska oblast), następnie od 2 lipca 1941 r. w łagrze w Griazowcu (Wołogodzka oblast ).

 

Stanisław Jaczyński – Polscy jeńcy wojenni obozu NKWD w Griazowcu
wobec radzieckiej indoktrynacji i penetracji wywiadowczej
w: Przegląd Historyczno – Wojskowy 2012, nr 13 (64)/ 3 (240). s. 19-42

 

represje-sowieckie-wobec-Polakow-300x213 Zbigniew Matula - Cichociemny

Represje sowieckie wobec Polaków
źródło: pamiec.pl

Zwolniony po układzie Sikorski – Majski, 7 września dotarł do Tatiszczewa, 15 września 1941 r. wstąpił do Armii Polskiej gen. Andersa, przydzielony jako dowódca plutonu 6 kompanii 15 Pułku Piechoty 5 Dywizji Piechoty.

15 października awansowany na stopień plutonowego podchorążego, skierowany jako dowódca plutonu do Szkoły Podchorążych Piechoty przy 5 Dywizji Piechoty. Po jej ukończeniu awansowany na stopień podporucznika 11 grudnia 1941 r.

16 czerwca 1942 r. przydzielony do 6 kompanii 15 Pułku Piechoty, początkowo w Iraku, następnie w Palestynie.

 

Grzegorz Skrukwa – Armia Andersa – nadzieja dla Polaków w ZSRR
w: Zesłaniec, 2008, nr. 34, s. 29 – 40

 

Andrzej Wojtaszak – Armia Polska w ZSRR
w: Zesłaniec, 2007, nr 32, s. 89 – 106

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Zbigniew Matula - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od 20 maja 1943 r. w Wielkiej Brytanii. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, m.in. w 3 batalionie 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Awansowany na stopień porucznika 10 października 1943 r., zaprzysiężony na rotę AK 15 grudnia 1943 r., przerzucony do Głownej bazy Przerzutowej w Brindisi (Włochy).

Halifax-mk3-300x225 Zbigniew Matula - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do okupowanej Polski w nocy z 24 na 25 maja 1944 roku w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 23” (dowódca operacji: F/L Stanisław Daniel, ekipa skoczków nr: LIV), z samolotu Halifax JP-180 „V” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – F/O Kazimierz Szrajer, pilot – F/S Roman Szwedowski / nawigator – F/L Stanisław Daniel / radiotelegrafista – F/S Bazyli Chmaruk / mechanik pokładowy – Sgt. Marcin Chmielewski / strzelec – Sgt. Antoni Wesołowski / despatcher – Sgt. Józef Petryszak).

Brindisi_1-300x199 Zbigniew Matula - Cichociemny

lotnisko w Brindisi (Włochy)

Start z lotniska Campo Casale nieopodal Brindisi, zrzut na placówkę odbiorczą „Koliber 2”, w okolicach miejscowości Zabierzów Bocheński, 11 km od Bochni, na skraju Puszczy Niepołomickiej.

Razem z nim skoczyli: por. Bronisław Konik ps. Sikora, kpt. Michał Nowakowski ps. Harpun, por. Alfred Pokultinis ps. Fon, ppor. Zbigniew Wilczkiewicz ps. Kij oraz kurier ppor. Jan Nodzyński ps. Łuk. Był to drugi lot tej ekipy, w poprzednim (10/11 maja) zadanie nie mogło być wykonane. Zrzucono dwanaście zasobników oraz cztery paczki, wraz ze skoczkami w trzech nalotach na placówkę odbiorczą, w godz. 00.52 – 01.02.

 

Piotr Dubaniewicz – Cichociemny Bronisław Konik ps. „Sikora”
w: Niepodległość i Pamięć 1998 r., nr 5/1 (10), s. 343 – 354

 

Po skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie, po aklimatyzacji przydzielony do Okręgu Kraków AK, jako oficer broni Inspektoratu Rejonowego Tarnów. Od 1 sierpnia do 22 października 1944 r. dowódca 2 plutonu 4 kompanii „Ewa” 1 batalionu „Barbata” 16 Pułku Piechoty AK. Uczesniczył w wielu akcjach bojowych, m.in. na szlaku Góra Marcina – Machowa – Podlesie – Ratówki – Tuchów – Rychwałd Sucha Góra – Jamna – Lichwin.

Po rozwiązaniu batalionu dowódca samodzielnego oddziału partyzanckiego (25 osób).

31 października 1944 r., w miejscu zakwaterowania oddziału, we wsi Słona nieopodal Zakliczyna poległ wskutek zdrady, w starciu z żandarmerią niemiecką, osłaniając odwrót swojego oddziału. Pochowany w Brzozowej. W 1956 r. ekshumowany, pochowany w Zbilitowskiej Górze.

 

 

Awanse

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Eugeniusza, właściciela apteki oraz Jadwigi z domu Tomaszewskiej.  Rodziny nie założył.

 

 

Upamiętnienie

PL_Warsaw_st_Hyacinth_church_cichociemni_commemorative_plaque-229x300 Zbigniew Matula - Cichociemny

Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych Cichociemnych

CC-tablica-JW-GROM-204x300 Zbigniew Matula - Cichociemny

tablica upamiętniająca poległych Cichociemnych w Sali Tradycji JW GROM

 

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych spadochroniarzy, poległych za niepodległość Polski.

W Sali Tradycji Jednostki Wojskowej GROM znajduje się tablica upamiętniająca Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, którzy oddali życie za Ojczyznę.

 

 

 

 

 

cc-Matula-300x177 Zbigniew Matula - Cichociemny

8 października 1978 r. we wsi Słona nieopodal Zakliczyna, na miejscu Jego śmierci odsłonięto pomnik.

30 maja 1987 r. w Radomyślu Wielkim wmurowano tablicę pamiątkową na ścianie domu, w którym się urodził.

 

 

 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Zbigniew Matula - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Zbigniew Matula - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Zbigniew Matula - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Zbigniew Matula - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Zbigniew Matula - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Zbigniew Matula - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Zbigniew Matula - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Zbigniew Matula - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 87–88. ISBN 83-902499-0-1.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski