Stefan Ignaszak – Cichociemny

Stefan Ignaszak – Cichociemny

ps.: „Nordyk”,  „Drozd”, „Pegaz”

 

IGNASZAK-Stefan-por-kaw-rez-238x300 Stefan Ignaszak - Cichociemny

ppłk. Stefan Ignaszak
źródło: JW GROM

Ur. 30 listopada 1911 w Börnig koło Dortmundu, zm. 8 stycznia 2005 w Poznaniu – oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie,  oficer wywiadu Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego, więzień UB, NKWD, cichociemny.

 

 

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1919 roku powrócił z rodziną z emigracji z Westfalii. Zdał maturę w Państwowym Gimnazjum Humanistycznym w Środzie Wielkopolskiej. Od 16 sierpnia 1931 do 30 czerwca 1932 słuchacz Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Po  jej ukończeniu odbył praktykę w 17 pułku Ułanów Wielkopolskich w Lesznie.

Po wojsku rozpoczął studia na Wydziale Prawno – Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego, uzyskując tytuł magistra praw. W okresie międzywojennym pracował m.in. w Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu. Po awansie na oficera rezerwy kawalerii otrzymał przydział mobilizacyjny do 15 pułku Ułanów Poznańskich.

 

 

II wojna światowa
Rakieta-V-2-na-poligonie-w-Bliznie-300x166 Stefan Ignaszak - Cichociemny

rakieta V-2 na poligonie Blizno

31 sierpnia 1939 roku zmobilizowany jako dowódca plutonu zwiadu konnego w ośrodku zapasowym 58 wielkopolskiego pułku piechoty w Kutnie. Od 27 września w grupie płk Leona Koca brał udział w zwycięskich potyczkach z Niemcami pod Dzwolą i Janowem Lubelskim. Walczył 30 września o 1 października z sowiecką kolumną zmotoryzowaną w okolicach wsi Momoty. Po kapitulacji i rozwiązaniu grupy uniknął niewoli.

Po przeprawie przez Wisłę dotarł do Kalisza, następnie przez Warszawę, Małkinię, Ostrów Mazowiecki, Białystok, Baranowicze, Sarny, Kowel doszedł do Lwowa. W okolicach Kosowa aresztowany przez NKWD i Ukraińców pod fałszywym nazwiskiem Edmund Porazik. Zwolniony 24 grudnia 1939 roku przekroczył granicę polsko – rumuńską. Aresztowany przez Rumunów we wsi Stefanówka, osadzony w obozie dla internowanych w Buzau.

24 lutego 1940 przypłynął do Marsylii statkiem s/s Patris. Wstąpił do Armii Polskiej w Camp de Carpiagne, następnie udał się do Paryża, Lacon oraz Val Andre w Bretanii. Ukończył kurs przeciwpancerny w Granville. Po upadku Francji od 22 czerwca 1940 roku w Wielkiej Brytanii. Służył w 10 Brygadzie Kawalerii Pancernej jako dowódca plutonu w 2 szwadronie 10 Pułku Strzelców Konnych.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

Maciej Żuczkowski – Wywiad Armii Krajowej
w: Pamięć.pl nr 4-5/2012, Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, s. 44 – 49

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Stefan Ignaszak - CichociemnyPeenemunde-1-300x289 Stefan Ignaszak - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Skierowany na „Oficerski Kurs Doskonalący Administracji Wojskowej” (polska szkoła wywiadu, zwana przez Cichociemnych „kursem gotowania na gazie”). Zaprzysiężony 29 grudnia 1942 r. Awansowany do stopnia porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1943 r.

Zrzucony do Polski w nocy z 13 na 14 marca 1943 roku w sezonie operacyjnym „Intonacja”, w operacji „Window” (dowódca operacji: F/O Mieczysław Kuźnicki, ekipa skoczków nr: XXIV), z samolotu Halifax HR-666 „E” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – W/O Stanisław Mierniczek, pilot – F/O Jan Polnik / nawigator – F/O Mieczysław Kuźnicki / radiotelegrafista – F/S Edward Janik / mechanik pokładowy – Sgt. Henryk Chętkowski / strzelec – F/O Zdzisław Markiewicz).

Halifax-mk3-300x225 Stefan Ignaszak - Cichociemny

Handley Page Halifax

Start z lotniska Tempsford, zrzut na placówkę odbiorczą „Żbik”, w okolicach miejscowości Lelów, 8 km. od Koniecpola.

Razem z nim skoczyli: por.  Antoni Chmielowski ps. Wołk, ppor. Stefan Jasieński ps. Alfa, ppor. Władysław Maksyś ps. Azot. Skoczków podjął oddział ppor. Henryka Furmańczyka ps. Henryk.

peenemunde-mapa-celow_aug43-265x300 Stefan Ignaszak - Cichociemny

mapa celów Peenemunde, 1943 r.

Przeszedł aklimatyzację do realiów okupacyjnych u Marii Natanson w Warszawie, w mieszkaniu przy ul. Marszałkowskiej 96/4.

Od kwietnia 1943 w Komendzie Głównej AK. W Oddziale II Sztabu, w ekspozyturze „Lombard” jako inspektor sieci wywiadowczych, następnie II zastępca kierownika Wydziału Wywiadowczego w tej ekspozyturze. Zorganizował ponad dziesięć sieci wywiadowczych, m.in. w Poznańskim, portach Pomorza, Toruniu, Gdyni, Elblągu, Wrocławia i Austrii.

Tempsford-300x222 Stefan Ignaszak - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Przy pomocy sieci „Bałtyk” uzyskał informacje o niemieckich testach broni „V-1” i „V-2”. Pozyskał dane wywiadowcze, umożliwiające zbombardowanie przez aliantów fabryki koncernu Focke – Wulfa w Cottbus, fabryki benzyny syntetycznej w Policach k. Szczecina oraz ośrodka doświadczalnego badań nad nowymi broniami III Rzeszy (m.in. V-1 i V-2) Peenemünde na wyspie Uznam.

Rozpracowywał tereny doświadczalne III Rzeszy w Pustkowie, Blizne; wykonał zdjęcie krateru po wybuchu rakiety „V”, zdobył jej części (turbiny, dysze, sprężarki), próbki paliwa – nadtlenku wodoru.

 

Halina Waszczuk-Bazylewska – Od WW-72 do „Liceum”
w: Niepodległość i Pamięć 1997 r., nr 4/1 (7) [1], s. 153-176

 

dr Andrzej Suchcitz – Wywiad Armii Krajowej
źródło: Koło Byłych Żołnierzy Armii Krajowej – Oddział Londyn
www.polishresistance-ak.org

 

 

Powstanie Warszawskie
bundesarchiv_bild_1411880-230x300 Stefan Ignaszak - Cichociemny

rakieta V-2

button-cc-pw__ Stefan Ignaszak - CichociemnyW Powstaniu jako oficer informacyjny zgrupowania mjr Stefana Golędzinowskiego „Golski”. Od 20 września w batalionie 72 pułku piechoty 29 Dywizji w Śródmieściu, walczącego m.in. w rejonie Pola Mokotowskiego oraz ulic Polnej i Noakowskiego.

21 września awansowany na rotmistrza, 1 października odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

Po upadku Powstania wyszedł z miasta wraz z ludnością cywilną, uciekł z kolumny pieszych w Piastowie, nawiązał kontakty konspiracyjne.  Skierowany do Grójca i Częstochowy jako oficer Oddziału II (wywiadu) Komendy Głównej AK, następnie kierownik ekspozytury wywiadu w Bydgoszczy Delegatury Sił Zbrojnych.

 

oprac. Krystyna Junosza Woysław – Stefan Ignaszak as wywiadu głębokiego Komendy Głównej AK
w: Biuletyn informacyjny AK nr 1 (189) styczeń 2006, s. 32 – 34

 

Andrzej Pepłoński – Współdziałanie Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza
z Secret Intelligence Service w okresie II wojny światowej
w: Słupskie Studia Historyczne 2003 r. nr 10, s. 149-165

 

 

Po wojnie

7 listopada 1945 roku aresztowany przez UB w Bydgoszczy przy ul. Dworcowej 96 jako Stefan Ignatowicz. Osadzony w warszawskim więzieniu na Mokotowie. 12 sierpnia 1946 roku skazany na karę smierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszaawie za prowadzenie działalności wywiadowczej. Wyrok utrzymał w mocy 30 sierpnia 1946 roku Najwyższy Sąd Wojskowy.

17 września 1946 roku Bierut skorzystał z prawa łaski, karę śmierci zmniejszono do kary 10 lat więzienia. 5 grudnia osadzony we Wronkach. Dzięki powtórnej amnestii z maja 1947 roku karę zmniejszono do 5 lat. Zwolniony z więzienia we Wronkach 12 sierpnia 1951 roku.

bundesarchiv_bild_1411875a-800x641-300x240 Stefan Ignaszak - Cichociemny

rakieta V-1

Prześladowany przez UB nie mógł znaleźć pracy, dorywczo pracował jako administrator domów oraz przy wywozie drewna z lasu. Od 1952 do 1959 kierownik działu transportu w Rejonie Lasów Państwowych w Poznaniu. Do kwietnia 1974 roku m.in. jako radca prawny Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Koninie.

Współzałożyciel Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Był przyjacielem Szkoły Podstawowej im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Koziegłowach. Zmarł 8 stycznia 2005 w Poznaniu. Pochowany został 15 stycznia 2005 w Alei Zasłużonych na Cmentarzu na Junikowie, w grobie rodzinnym, w kwaterze AK.

 

 

Awanse
 
Odznaczenia

 

 

Upamiętnienie

W 1989 roku wystąpił w filmie dokumentalnym pt. Cichociemni

9 października 2005 Izbie Pamięci Gimnazjum Nr 1 w Środzie Wielkopolskiej nadano imię podpułkownika Stefana Ignaszaka. Odsłonięcia pamiątkowej tablicy dokonał syn Stefana Ignaszaka – Marek.

4 stycznia 2006 na murze za pomnikiem ks. Jerzego Popiełuszki przy kościele Matki Boskiej Bolesnej w Poznaniu odsłonięta została tablica pamiątkowa poświęcona ppłk. Stefanowi Ignaszakowi.

 

 

Życie rodzinne

Syn Antoniego – pracownika leśnego z Wielkopolski, który w 1906 wyemigrował z rodziną „za chlebem” do Westfalii. W 1955 roku zawarł związek małżeński z Jadwigą z Matysków (1900-1991), primo  voto Lachowską. Mieli syna Marka (ur. 1957).

Podczas II wojny światowej stracił dwóch braci: Antoni zginął w tragicznym wypadku jako lotnik w Wielkiej Brytanii, a Feliks (żołnierz AK) zginął zamordowany w obozie koncentracyjnym Groß-Rosen.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Stefan Ignaszak - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Stefan Ignaszak - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Stefan Ignaszak - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Stefan Ignaszak - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Stefan Ignaszak - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Stefan Ignaszak - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Stefan Ignaszak - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Stefan Ignaszak - Cichociemny

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. I. Oleśnica, : Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 46–48. ISBN 83-902499-0-1.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jan Szatsznajder, Cichociemni. Z Polski do Polski, Wrocław: Krajowa Agencja Wydawnicza RSW, 1985, ​ISBN 83-03-01001-8​.
  • Krzysztof M. Kaźmierczak: „Ściśle tajne – nieznane fakty z historii Wielkopolski 1945-1989”, Polska Presse sp. z o.o., Poznań 2009, ​ISBN 978-83-88965-78-4​
  • Olga Kałużyńska & TRJ, Z Żałobnej karty… ś.p. ppłk. mgr Stefan Ignaszak, „Piętnastak” Biuletyn Towarzystwa Byłych Żołnierzy i Przyjaciół 15 Pułku Ułanów Poznańskich Nr 1 (45), Poznań styczeń 2005.
  • Stanisław Radomyski, Zarys historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 1992, ​ISBN 83-85621-06-7​.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii