Stefan Ignaszak – Cichociemny

Stefan Ignaszak – Cichociemny

ps.: „Nordyk”,  „Drozd”, „Pegaz”

IGNASZAK-Stefan-por-kaw-rez-238x300 Stefan Ignaszak - Cichociemny

ppłk. Stefan Ignaszak

Ur. 30 listopada 1911 w Börnig koło Dortmundu, zm. 8 stycznia 2005 w Poznaniu – podpułkownik Wojska Polskiego, oficer wywiadu Armii Krajowej, uczestnik powstania warszawskiego, cichociemny.

 

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1919 roku powrócił z rodziną z emigracji z Westfalii. Zdał maturę w Państwowym Gimnazjum Humanistycznym w Środzie Wielkopolskiej. Od 16 sierpnia 1931 do 30 czerwca 1932 słuchacz Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Po  jej ukończeniu odbył praktykę w 17 pułku Ułanów Wielkopolskich w Lesznie.

Po wojsku rozpoczął studia na Wydziale Prawno – Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego, uzyskując tytuł magistra praw. W okresie międzywojennym pracował m.in. w Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu. Po awansie na oficera rezerwy kawalerii otrzymał przydział mobilizacyjny do 15 pułku Ułanów Poznańskich.

 

II wojna światowa
Rakieta-V-2-na-poligonie-w-Bliznie-300x166 Stefan Ignaszak - Cichociemny

rakieta V-2 na poligonie Blizno

31 sierpnia 1939 roku zmobilizowany jako dowódca plutonu zwiadu konnego w ośrodku zapasowym 58 wielkopolskiego pułku piechoty w Kutnie. Od 27 września w grupie płk Leona Koca brał udział w zwycięskich potyczkach z Niemcami pod Dzwolą i Janowem Lubelskim. Walczył 30 września o 1 października z sowiecką kolumną zmotoryzowaną w okolicach wsi Momoty. Po kapitulacji i rozwiązaniu grupy uniknął niewoli.

Po przeprawie przez Wisłę dotarł do Kalisza, następnie przez Warszawę, Małkinię, Ostrów Mazowiecki, Białystok, Baranowicze, Sarny, Kowel doszedł do Lwowa. W okolicach Kosowa aresztowany przez NKWD i Ukraińców pod fałszywym nazwiskiem Edmund Porazik. Zwolniony 24 grudnia 1939 roku przekroczył granicę polsko – rumuńską. Aresztowany przez Rumunów we wsi Stefanówka, osadzony w obozie dla internowanych w Buzau.

24 lutego 1940 przypłynął do Marsylii statkiem s/s Patris. Wstąpił do Armii Polskiej w Camp de Carpiagne, następnie udał się do Paryża, Lacon oraz Val Andre w Bretanii. Ukończył kurs przeciwpancerny w Granville. Po upadku Francji od 22 czerwca 1940 roku w Wielkiej Brytanii. Służył w 10 Brygadzie Kawalerii Pancernej jako dowódca plutonu w 2 szwadronie 10 Pułku Strzelców Konnych.

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Stefan Ignaszak - CichociemnyPeenemunde-1-300x289 Stefan Ignaszak - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Skierowany na „Oficerski Kurs Doskonalący Administracji” (polska szkoła wywiadu), po jego ukończeniu otrzymał przydział do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza. Zaprzysięzony 29 grudnia 1942 roku. Awansowany do stopnia porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1943 roku.

Zrzucony do Polski w nocy z 13 na 14 marca 1943 roku w operacji lotniczej „Window”, na placówkę „Żbik”, w okolicach Bystrzanowic (8 km od Koniecpola).

Razem z nim skoczyli:  Antoni Chmielowski ps. Wołk, Stefan Jasieński ps. Alfa, Władysław Maksyś ps. Azot.

peenemunde-mapa-celow_aug43-265x300 Stefan Ignaszak - Cichociemny

mapa celów Peenemunde, 1943 r.

Przeszedł aklimatyzację u Marii Natanson w Warszawie, w mieszkaniu przy ul. Marszałkowskiej 96/4. Od kwietnia 1943 w Komendzie Głównej AK. W Oddziale II Sztabu, w ekspozyturze „Lombard” jako inspektor sieci wywiadowczych, następnie II zastępca kierownika Wydziału Wywiadowczego w tej ekspozyturze. Zorganizował ponad dziesięć sieci wywiadowczych , m.in. w Poznańskim, portach Pomorza, Toruniu, Gdyni, Elblągu, Wrocławia i Austrii.

Przy pomocy sieci „Bałtyk” uzyskał informacje o niemieckich testach broni „V-1” i „V-2”. Pozyskał dane wywiadowcze, umożliwiające zbombardowanie przez aliantów fabryki koncernu Focke-Wulfa w Cottbus, fabryki benzyny syntetycznej w Policach k/ Szczecina oraz ośrodka doświadczalnego badań nad nowymi broniami III Rzeszy (m.in. V-1 i V-2) Peenemünde na wyspie Uznam.

Rozpracowywał tereny doświadczalne III Rzeszy w Pustkowie, Blizne; wykonał zdjęcie krateru po wybuchu rakiety „V”, zdobył jej części (turbiny, dysze, sprężarki), próbki paliwa – nadtlenku wodoru.

 

Powstanie Warszawskie
bundesarchiv_bild_1411880-230x300 Stefan Ignaszak - Cichociemny

rakieta V-2

W Powstaniu był oficerem informacyjnym zgrupowania mjr Stefana Golędzinowskiego „Golski”. Od 20 września w batalionie 72 pułku piechoty 29 Dywizji w Śródmieściu, walczącego m.in. w rejonie Pola Mokotowskiego oraz ulic Polnej i Noakowskiego.

21 września awansowany na rotmistrza, 1 października odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

Po upadku Powstania wyszedł z miasta wraz z ludnością cywilną, uciekł z kolumny pieszych w Piastowie, nawiązał kontakty konspiracyjne.  Skierowany do Grójca i Częstochowy jako oficer Oddziału II (wywiadu) Komendy Głównej AK, następnie kierownik ekspozytury wywiadu w Bydgoszczy Delegatury Sił Zbrojnych.

 

 

oprac. Krystyna Junosza Woysław – Stefan Ignaszak as wywiadu głębokiego Komendy Głównej AK
w: Biuletyn informacyjny AK nr 1 (189) styczeń 2006, s. 32 – 34

 

Po wojnie

7 listopada 1945 roku aresztowany przez UB w Bydgoszczy przy ul. Dworcowej 96 jako Stefan Ignatowicz. Osadzony w warszawskim więzieniu na Mokotowie. 12 sierpnia 1946 roku skazany na karę smierci przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszaawie za prowadzenie działalności wywiadowczej. Wyrok utrzymał w mocy 30 sierpnia 1946 roku Najwyższy Sąd Wojskowy.

17 września 1946 roku Bierut skorzystał z prawa łaski, karę śmierci zmniejszono do kary 10 lat więzienia. 5 grudnia osadzony we Wronkach. Dzięki powtórnej amnestii z maja 1947 roku karę zmniejszono do 5 lat. Zwolniony z więzienia we Wronkach 12 sierpnia 1951 roku.

bundesarchiv_bild_1411875a-800x641-300x240 Stefan Ignaszak - Cichociemny

rakieta V-1

Prześladowany przez UB nie mógł znaleźć pracy, dorywczo pracował jako administrator domów oraz przy wywozie drewna z lasu. Od 1952 do 1959 kierownik działu transportu w Rejonie Lasów Państwowych w Poznaniu. Do kwietnia 1974 roku m.in. jako radca prawny Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Koninie.

Współzałożyciel Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Był przyjacielem Szkoły Podstawowej im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Koziegłowach. Zmarł 8 stycznia 2005 w Poznaniu. Pochowany został 15 stycznia 2005 w Alei Zasłużonych na Cmentarzu na Junikowie, w grobie rodzinnym, w kwaterze AK.

 

Awanse
 
Odznaczenia

 

Upamiętnienie

W 1989 roku wystąpił w filmie dokumentalnym pt. Cichociemni

9 października 2005 Izbie Pamięci Gimnazjum Nr 1 w Środzie Wielkopolskiej nadano imię podpułkownika Stefana Ignaszaka. Odsłonięcia pamiątkowej tablicy dokonał syn Stefana Ignaszaka – Marek.

4 stycznia 2006 na murze za pomnikiem ks. Jerzego Popiełuszki przy kościele Matki Boskiej Bolesnej w Poznaniu odsłonięta została tablica pamiątkowa poświęcona ppłk. Stefanowi Ignaszakowi.

 

Życie rodzinne

Syn Antoniego – pracownika leśnego z Wielkopolski, który w 1906 wyemigrował z rodziną „za chlebem” do Westfalii. W 1955 roku zawarł związek małżeński z Jadwigą z Matysków (1900-1991), primo  voto Lachowską. Mieli syna Marka (ur. 1957).

Podczas II wojny światowej stracił dwóch braci: Antoni zginął w tragicznym wypadku jako lotnik w Wielkiej Brytanii, a Feliks (żołnierz AK) zginął zamordowany w obozie koncentracyjnym Groß-Rosen.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Stefan Ignaszak - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Stefan Ignaszak - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Stefan Ignaszak - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Stefan Ignaszak - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Stefan Ignaszak - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Stefan Ignaszak - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Stefan Ignaszak - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Stefan Ignaszak - Cichociemny

Źródła:
    • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. I. Oleśnica, : Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 46–48. ISBN 83-902499-0-1.
  • Jan Szatsznajder, Cichociemni. Z Polski do Polski, Wrocław: Krajowa Agencja Wydawnicza RSW, 1985, ​ISBN 83-03-01001-8​.
  • Krzysztof M. Kaźmierczak: „Ściśle tajne – nieznane fakty z historii Wielkopolski 1945-1989”, Polska Presse sp. z o.o., Poznań 2009, ​ISBN 978-83-88965-78-4​
  • Olga Kałużyńska & TRJ, Z Żałobnej karty… ś.p. ppłk. mgr Stefan Ignaszak, „Piętnastak” Biuletyn Towarzystwa Byłych Żołnierzy i Przyjaciół 15 Pułku Ułanów Poznańskich Nr 1 (45), Poznań styczeń 2005.
  • Stanisław Radomyski, Zarys historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 1992, ​ISBN 83-85621-06-7​.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii