Stefan Górski – Cichociemny

Stefan Górski – Cichociemny

ps.: „Brzeg”, „Zdrój”

vel Stefan Gawłowski, Antoni Górski, Stefan Marceli

 

GÓRSKI-Stefan-ppor-piech-rez-222x300 Stefan Górski - Cichociemny

ppor. Stefan Górski
źródło: JW GROM

Ur. 27 kwietnia 1922 r. w Poznaniu, zm. 27 września 1948 r. w Warszawie – harcerz, oficer Armii Krajowej, podporucznik piechoty, instruktor dywersji, zamordowany w PRL, cichociemny.

 

 

Uczył się w Gimnazjum Państwowym im I.J. Paderewskiego w Poznaniu i tam  zdał tzw. małą maturę w 1939 roku. Harcerz zastępu „Orłów” 16 Poznańskiej Drużyny Harcerzy im. gen. Józefa Bema.

 

 

II wojna światowa

Służył w wojskowych służbach pomocniczych (łączność ZHP w Poznaniu). 19 września z grupą harcerzy przekroczył granicę polsko-węgierską. W listopadzie we Francji ochotniczo wstąpił do Wojska Polskiego, jednak w grudniu urlopowany dla dokończenia nauki. Od czerwca 1940 roku w Wielkiej Brytanii, gdzie uczył się w polskim gimnazjum w Londynie.

13 października 1940 roku powołany do wojska, od maja 1942 roku w 1 batalionie strzelców podhalańskich 1 Brygady Strzelców.  Od 20 września 1941 do 11 marca 1942 na kursie Szkoły Podchorążych.

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Stefan Górski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Po przeszkoleniu w dywersji zaprzysiężony 4 sierpnia 1943 roku, przeniesiony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi (Włochy).

Halifax-mk3-300x225 Stefan Górski - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do Polski w nocy z 16 na 17 kwietnia 1944 roku w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 12” (dowódca operacji: F/O Edward Bohdanowicz, ekipa skoczków nr: XLV), z samolotu Halifax JP-181 „C” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – F/S Zygmunt Wieczorek, pilot – F/S Jan Zabłocki / nawigator – F/O Edward Bohdanowicz / i in. ). Zrzut na placówkę „Kanapa”, w okolicach miejscowości Baniocha k. Góry Kalwarii.

Razem z nim skoczyli: ppor. Gustaw Heczko ps. Skorpion, ppor. Marian Kuczyński ps. Zwrotnica, ppor. Aleksander Tarnawski ps. Upłaz.

Od lipca 1944 w Okręgu Łódź AK, instruktor dywersji i dowódca plutonu w Obwodzie Piotrków Trybunalski. Był także zastępcą komendanta miasta Piotrków i dowódcą 1 kompanii.

 

 

Po wojnie

Ujawnił się przed „Komisją Likwidacyjną byłej AK”. 13 marca 1045 podjął studia na Akademii Handlowej, a następnie na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Uprawiał lekką atletykę w barwach Warty Poznań, w 1946 został mistrzem Polski w sztafecie 3 x 1000 m.

 

 

Represje

22 listopada 1947 roku aresztowany przez UB. Okrutnie przesłuchiwany w WUBP w Poznaniu, od 31 grudnia 1947 w warszawskim więzieniu na Mokotowie. W sfingowanym procesie oskarżony o zorganizowanie jako agent brytyjskiej Secret Inteligence Service własnej siatki szpiegowskiej w Poznaniu. Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie 4 sierpnia 1948 roku skazał go na śmierć. Egzekucję wykonano w więzieniu, 27 września 1948 roku. Dopiero 17 kwietnia 1959 roku Zarząd Sądownictwa Wojskowego poinformował o egzekucji matkę Kazimierę Górską.

 

 

Rehabilitacja

Matka podjęła próbę rehabilitacji Syna po raz pierwszy w 1962 r. Dopiero jednak w 1980/1990 po wniosku o rewizję, złożonym przez Krąg Harcerski Szesnastaków „BEMAK”,  sprawę podjął Rzecznik Praw Obywatelskich.

7 marca 1991 roku Sąd Najwyższy (Izba Wojskowa) uniewinnił Stefana Górskiego i innych oskarżonych. 5 lutego 1992 roku Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich uznał wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie z 4 sierpnia 1948 r. za nieważny.

 

Andrzej Bogusławski – Jeszcze o „Cichociemnych” J. Tucholskiego
w: Zeszyty Historyczne nr 101, s. 212 – 217, Instytut Literacki, Paryż 1992 r.

 

 

Awanse
 
Odznaczenia

 

 

Upamiętnienie

PL_Warsaw_st_Hyacinth_church_cichociemni_commemorative_plaque-229x300 Stefan Górski - Cichociemny

Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych Cichociemnych

CC-tablica-JW-GROM-204x300 Stefan Górski - Cichociemny

tablica upamiętniająca poległych Cichociemnych w Sali Tradycji JW GROM

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę Pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych spadochroniarzy, poległych za niepodległość Polski.

W 1986 roku Kresowa Oficyna Podziemna Poczta Polowa Solidarności wydała serię/bloczek 8 znaczków cichociemnych pt. Spadochroniarzom Armii Krajowej zamordowanym przez UB PRL-u. Na jednym z ośmiu znaczków jest Stefan Górski.

Na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, w tzw. Kwaterze na Łączce istnieje symboliczna wspólna mogiła zamordowanych przez komunistyczne organy bezpieczeństwa publicznego, w tym Stefana Górskiego.

W Sali Tradycji Jednostki Wojskowej GROM znajduje się tablica upamiętniająca Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, którzy oddali życie za Ojczyznę.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Stefan Górski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Stefan Górski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Stefan Górski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Stefan Górski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Stefan Górski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Stefan Górski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Stefan Górski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Stefan Górski - Cichociemny

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 53–55. ISBN 8390249952.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 316. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 204–205.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii