Stanisław Trondowski – Cichociemny

Stanisław Trondowski – Cichociemny

ps.: „Grzmot 2”, „Krakus 2”

Stanisław Julian Kazimierz Trondowski vel Twardowicz

 

TRONDOWSKI-Stanisław-mjr-piech-291x400 Stanisław Trondowski - Cichociemny

mjr Stanisław Trondowski
źródło: JW GROM

ur. 2 kwietnia 1909 r. w Nisku, zm. 11 kwietnia 1982 r. w Warszawie – oficer Wojska Polskiego, Armii Polskiej na Wschodzie, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, uczestnik kampanii libijskiej, walk pod Tobrukiem, więzień NKWD, sowieckich łagrów, cichociemny

 

 

Uczył się w szkole powszechnej w Nisku, następnie w Gimnazjum im. Stefana Czarnieckiego w Nisku, w 1928 r. zdał egzamin dojrzałości.

Od 1929 r. w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej – Komorowie, po jej ukończeniu awansowany na stopień podporucznika ze starszeństwem od 15 sierpnia 1932 r. Przydzielony jako dowódca plutonu 39 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich w Jarosławiu.

Awansowany na stopień porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1936 r., mianowany dowódcą 2 kompanii karabinów maszynowych. Od wiosny 1939 r. adiutant 1 batalionu 39 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich  24 Dywizji Piechoty w Lubaczowie.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej jako dowódca 2 kompanii karabinów maszynowych 39 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich. 11 września ranny w obie nogi od postrzału z ckm pod Jawornikiem Ruskim, do 25 września w szpitalu w Przemyślu, od 2 do 25 października w Powszechnym Szpitalu w Jarosławiu, poddany operacji prawego uda.

SBSK-300x297 Stanisław Trondowski - Cichociemny17 kwietnia 1940 r. przekroczył granicę ze Słowacją, następnie z Węgrami, internowany. 10 czerwca 1940 r. wyruszył do Armii Polskiej na Wschodzie, przez Jugosławię, Grecję, Turcję, Syrię dotarł 1 lipca 1940 r. do Palestyny.

2 lipca 1940 r. wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych, od 12 lipca przydzielony jako dowódca kompanii szkolnej 1 Pułku Strzelców Karpackich, następnie do 28 marca 1941 r. dowódca 4 kompanii strzeleckiej Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich.

SBSK-mapa-300x190 Stanisław Trondowski - CichociemnyAwansowany na stopień kapitana ze starszeństwem od 11 listopada 1940 r. Od 29 marca 1941 r. dowódca 3 kompanii 1 batalionu SBSK, wraz z jednostką uczestniczył od sierpnia do listopada 1941 r. w obronie Tobruku, następnie w natariach pod Gzalą, Bengazi oraz w okupacji Cyrenajki. 15 grudnia lekko ranny w lewą rękę.

Za udział w kampanii libijskiej odznaczony Virtuti Militari.

Od 24 lutego 1943 r. dowódca kompanii dowodzenia Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, następnie do 31 sierpnia 1943 r. oficer Komendy Rejonu Etapowego Egipt.

 

Maciej Szczurowski – Przyczynek do dziejów Armii Polskiej na Wschodzie w latach 1942-1943
w: Przegląd Nauk Historycznych 2002 r., R. I, nr 2, s. 153 – 186

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Stanisław Trondowski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od 3 września 1943 r. na kursach: spadochronowym i dywersyjnym, następnie przydzielony do STS 10 w Ostunii (Włochy). Zaprzysiężony na rotę AK 14 lutego 1944 r. w Ostunii, od 25 lutego 1944 r. przydzielony do Oddziału Personalnego Sztabu Naczelnego Wodza, awansowany na stopień majora 18 czerwca 1944 r. ze starszeństwem od 31 maja 1944 r.

Halifax-mk3-300x225 Stanisław Trondowski - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do okupowanej Polski w nocy z 30 na 31 maja 1944 roku w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 30” (dowódca operacji: S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz, ekipa skoczków nr: LVI), z samolotu Halifax JP-222 „E” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – F/L Gerard Kunowski / nawigator – S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz / radiotelegrafista – P/O Kazimierz Kujawa / i in.).

Brindisi_1-300x199 Stanisław Trondowski - Cichociemny

lotnisko w Brindisi (Włochy)

Start z lotniska Campo Casale nieopodal Brindisi, zrzut na placówkę odbiorczą „Paszkot 1”, w okolicach miejscowości Rakszawa, 7 km od Łańcuta.

skan12322-300x367 Stanisław Trondowski - Cichociemny

pismo The War Office Records Centre, skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

Razem z nim skoczyli: mjr Adolf Łojkiewicz ps. Ryś, ppor. Maksymilian Klinicki ps. Wierzba 2, por. Karol Pentz ps. Skała 2, ppor. Feliks Perekładowski ps. Przyjaciel 2, ppor. Tadeusz Tomaszewski ps. Wąwóz. Zrzucono sześciu skoczków, dwanaście zasobników oraz cztery paczki w pięciu nalotach na placówkę odbiorczą od godz. 00.32 do 00.47.

skan1235-300x385 Stanisław Trondowski - Cichociemny

pismo SPP Londyn, skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

Po aklimatyzacji do realiów okupacyjnych w Warszawie przydzielony do Okręgu Polesie AK  jako dowódca 82 Pułku Piechoty 30 Poleskiej Dywizji Piechoty AK. Operował w rejonie Puszczy Białowieskiej, w Lasach Nurzeckich, w rejonie miasta Wilanowo. Do końca lipca 1944 r. 82 Pułk Piechoty operował w sile ok tysiąca żołnierzy w 7 kompaniach.

Po sowieckim ultimatum z dowództwa 65 Armii Sowieckiej, zdemobilizował część żołnierzy, 31 lipca wraz z ok. 200 partyzantami dotarł do Hajnówki, od 4 sierpnia 1944 r. wraz ze zgrupowaniem 30 Poleskiej Dywizji Piechoty AK, w sile ok. 1,5 tys. żołnierzy, dotarł do Białej Podlaskiej.

skan12341-300x316 Stanisław Trondowski - Cichociemny

notatka SPP Londyn, skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

Na rozkaz dowódcy dywizji, Cichociemnego Henryka Krajewskiego ps. Leśny, podzielono  żołnierzy zgrupowania na 8 grup. Jako dowódca jednej z nich 18 sierpnia dotarł w pobliże Otwocka. 19 sierpnia rozbrojony przez Sowietów we wsi Siwianka, przewieziony do miejscowości Dębe Wielkie, następnie konwojowany do Brześcia nad Bugiem.

12 maja 1945 r. aresztowany przez NKWD, 10 czerwca 1946 r. skazany przez „Kolegium Specjalne” przy MWD ZSRR na pięć lat łagrów. Za podjęcie próby ucieczki 28/29 sierpnia 1947 r. skazany przez sąd specjalny TIEMłagu MWD na 25 lat obozu pracy.

miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Stanisław Trondowski - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

Więziony w łagrach: nr 178 w Riazaniu (Riazańska oblast), w kompleksie łagrów (TIEMłag ASRR, rep. Mordowia), ustwinowskim „obozie pracy poprawczej” (USWITłag), w Dubrowłagu, w łagrze ne 280 (doniecka obłast).

15 lipca 1956 r. postanowieniem komisji Prezydium Rady Najwyższej ZSRR wyrok obnizono do faktycznie odbytego, 19 sierpnia 1956 r. zwolniony z zesłania. Wyjechał do Możajska, po wielu staraniach otrzymał polski paszport.

 

dr Marciniak Wojciech Franciszek (UŁ) – Problematyka pracy w łagrach na Kołymie w relacjach polskich więźniów
w: Letnia Szkoła Historii Najnowszej 2008. Referaty, Warszawa 2009, s. 80–89

 

 

Po wojnie

23 października 1956 r. powrócił do Polski, zamieszkał w Warszawie. Od 1957 r. podjął pracę jako kierownik Przychodni Zdrowia ZZG „Inco-Veritas” w Warszawie przy ul. Żurawiej 24 oraz kierownik administracyjny Liceum im. św Augustyna w Warszawie. Pracował tam do emerytury w 1975 r.

Zmarł 11 kwietnia 1982 r. w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim.

 

 

Awanse
  • podporucznik – ze starszeństwem od 15 sierpnia 1932 r.
  • porucznik – ze starszeństwem od 1 stycznia 1936 r.
  • kapitan – ze starszeństwem od 11 listopada 1940 r.
  • major – 18 czerwca 1944 r., ze starszeństwem od 31 maja 1944

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Mariana, urzędnika Urzędu Skarbowego, działacza NOW oraz Marii z domu Scholl. W 1959 r. zawarł związek małżeński z Klarą z domu Gęsicką (1908-1991). Nie mieli dzieci.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Stanisław Trondowski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Stanisław Trondowski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Stanisław Trondowski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Stanisław Trondowski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Stanisław Trondowski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Stanisław Trondowski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Stanisław Trondowski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Stanisław Trondowski - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 4. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2011, s. 224-227. ISBN 978-83-933857-0-6.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski