Jerzy Buyno – Cichociemny

Jerzy Buyno – Cichociemny

pseud.: „Gżegżółka”

37-920-205x300 Jerzy Buyno - Cichociemny

por. Jerzy Buyno
ze zbiorów NAC

 

Ur. 12 listopada 1906 w Grodnie, zm. 28 czerwca 1956 w Warszawie – polski nauczyciel, oficer Wojska Polskiego, porucznik piechoty, cichociemny.

 

Od 1934 roku nauczyciel języka polskiego i przysposobienia obronnego w II Męskim Gimnazjum i Liceum im. Hugona Kołłątaja w Warszawie. W 1935 roku otrzymał promocję oficerską.

 

II wojna światowa

We wrześniu 1939 roku nie został zmobilizowany, walczył jako dowódca kompanii w Robotniczej Brygadzie Obrony Warszawy.

W nocy z 1 na 2 listopada 1939 roku przekroczył granicę polsko-węgierską, dotarł do Francji. Zaciągnął się do Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich, z którą walczył m.in. w bitwie o Narwik jako dowódca III plutonu 4 kompanii CKM-ów 4 baonu.

W lipcu 1940 roku trafił do obozu pracy we Francji, skąd 25 września 1941 roku uciekł jachtem „Laribaut” do Hiszpanii. Aresztowany i osadzony w więzieniu w Saragossie, następnie przez pół roku w obozie koncentracyjnym w Miranda de Ebro.

Zwolniony w maju 1942 roku, wyjechał do Brazylii, gdzie prowadził akcję werbunkową wśród polskiej emigracji. Wrócił przez Nowy Jork do Wielkiej Brytanii z grupą polskich ochotników,  także jako kurier do polskiego MSZ w Londynie.

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Jerzy Buyno - CichociemnyPo przeszkoleniu ze specjalnością w dywersji i propagandzie zaprzysiężony 5 listopada 1943 roku, przeniesiony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech.

Zrzucony do Polski w nocy z 16 na 17 kwietnia 1944 roku z samolotu Halifax JP-236 „A”, w operacji lotniczej „Weller 15” (ekipaXLVI), na placówkę „Obraz” za ujściem Bugu – Narwi, 12 km od Tłuszcza.

Razem z nim skoczyli: Stanisław Harasymowicz ps. Lalka (jego brat przyrodni), Mieczysław Psykała ps. Kalwadosik,  Jerzy Szymański ps. Boga.

Przydzielony do pracy w Okręgu Nowogródek AK jako referent odbioru zrzutów (czerwiec – lipiec 1944), a później oficer VII baonu 77 Pułku Piechoty AK. W ostatniej fazie walk, w lipcu 1944 roku był dowódcą 5 kompanii tego baonu. Został aresztowany po operacji „Ostra Brama” przez siły radzieckie.  Uciekł i przez Grodno dostał się do Siedlec.

 

Po wojnie

Po wojnie wrócił do pracy nauczyciela w Liceum im. Kołłątaja w Warszawie. Uczył tam w dalszym ciągu języka polskiego i przysposobienia obronnego w latach 1945–1956. Od 1955 do śmierci był dyrektorem szkoły. Po śmierci w 1956 roku został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.

 

Twórczość

m.in.:
wstęp do słownika Ireny Arctowej Razem czy osobno: słowniczek wyrazów pisanych łącznie lub rozdzielnie (Kraków, 1951)
artykuł w czasopiśmie Polonistyka pt. Jak poprawiam prace pisemne z języka polskiego w klasach od VIII do XI, 1955, vol. 2, str. 23–36.

 

tablica_Jerzy_Buyno_2-300x253 Jerzy Buyno - Cichociemny

Tablica na budynku Warszawa, ul. Polna 46 D

Odznaczenia

Krzyż Walecznych – czterokrotnie
Krzyż Wojenny (Francja).

 

Upamiętnienie

20 maja 2017 na budynku w którym mieszkał w Warszawie przy ul. Polnej 46 D odsłonięto tablicę pamiątkową.

 

Życie rodzinne

Był synem Adama, znanego działacza PPS-Lewicy, i Walerii Heleny z domu Lewandowskiej. W 1931 roku ożenił się z Zofią Sokołowską (1906–1965), z którą miał dwoje dzieci: Irenę (ur. w 1932 roku) i Andrzeja (ur. w 1934 roku).  Przyrodni brat Stanisława Harasymowicza ps. Lalka

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Jerzy Buyno - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Jerzy Buyno - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Jerzy Buyno - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Jerzy Buyno - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Jerzy Buyno - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Jerzy Buyno - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Jerzy Buyno - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Jerzy Buyno - Cichociemny

 

 

Źródła:

 

Zobacz także biogram w Wikipedii