Jan Bieżuński – Cichociemny

Jan Bieżuński – Cichociemny

pseud.: „Orzyc”, „Minus”

vel Julian Brzeziński

 

BIEŻUŃSKI-Jan-ppor.-lot-237x300 Jan Bieżuński - Cichociemny

ppor. Jan Bieżuński
źródło: JW GROM

ur. 17 czerwca 1905 r. w Ulatowie-Pogorzeli (powiat przasnyski), zm. 18 marca 1968 r. w Kiertynach Wielkich (gmina Bartoszyce) – podoficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, oficer Armii Krajowej, nauczyciel, łącznościowiec, cichociemny.

 

 

Do 1917 r. uczył się w szkole powszechnej w Pułtusku, następnie do 1938 r. w gimnazjum w Pruszkowie. Pracował jako pomocnik sekretarza gminnego w Jednorożcu.

Od 1925 r. w 4 kompanii poborowej 1 Pułku Lotniczego w Warszawie. Od stycznia do maja 1926 r. kurs podoficerów lotnictwa rezerwy, następnie w XIII dywizjonie 1 Pułku Lotniczego.

Od 2 lipca do 30 listopada 1926 r. uczestnik podoficerskiego kursu instruktorów radiotelegraficznych 1 kompanii łączności Dowództwa Okręgu Korpusu nr 1 w Rembertowie.

Od 1927 r. podoficer nadterminowy, od 1 czerwca 1929 r. podoficer zawodowy, do 11 grudnia 1928 r. w plutonie łączności 1 Pułku Lotniczego. W latach 1932 – 1935 w XI dywizjonie liniowym 1 Pułku Lotniczego. Od września 1935 r. do lipca 1936 r. na kurie radiomechaników w Centrum Wyszkolenia Technicznego Lotnictwa w Budgoszczy, po kursie ponownie w macierzystej jednostce.

Od grudnia 1938 r. w 211 eskadrze bombowej 1 Pułku Lotniczego, w styczniu 1938 r. zdał egzamin na radiotelegrafistę. Od 26 sierpnia w X dywizjonie bombowym 1 Pułku Lotniczego.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej jako szef plutonu radionawigacyjnego nr 21 w 1 Pułku Lotniczym.

19 września w Kutach przekroczył granicę z Rumunią, do 18 października internowany w Badabag. Uciekł, przez Balcik, Maltę drogą morską dotarł 19 listopada do Marsylii (Francja). Od 20 listopada w Polskich Siłach Powietrznych, w bazie szkoleniowej w Lyonie.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Od 15 stycznia 1940 r. w Wielkiej Brytanii, wstąpił  do ochotniczej rezerwy Royal Air Force. Od stycznia do marca kurs strzelców pokładowych w bazie w Eastchurch, następnie od marca do czerwca ćwiczenia w bazie RAF w Hucknall. 1 stycznia 1940 r. awansowany do stopnia sierżanta.

Vickers_Wellington-300x116 Jan Bieżuński - Cichociemny

Vickers Wellington

Od 26 czerwca 1940 r. jako strzelec radiotelegrafista w 300 Dywizjonie Bombowym Ziemi Mazowieckiej. Uczestnik pierwszego zadania bojowego polskiego lotnictwa bombowego w Wielkiej Brytanii, w nocy z 14 na 15 września 1940 r. w składzie jednego z trzech bombowców, bombardował niemieckie barki inwazyjne w porcie Boulogne (Francja).

Do 15 września 1942 r. uczestnik 40 nocnych lotów bojowych, uczestniczył w bombardowaniach: Antwerpii, Boulogne, Brestu, Berlina, Bremy, Kolonii, Duisburga, Dusseldorfu, Hawru, Hamburga, Kilonii, Mannheim, Ostendy, Rotterdamu, St. Nazaire, Saarbrucken, Wilhemshaven. Uczestniczył także m.in. w dwóch lotach dziennych, poszukiwawczo – ratowniczych. Ogółem wylatał 182 godziny w dzień oraz 217 godzin 45 minut w nocy, na samolotach: Avro-Anson, Battle, Wellington oraz Whitley.

Armstrong-Whitworth-Whitley-300x178 Jan Bieżuński - Cichociemny

Whitworth Whitley

31 maja 1941 r. odznaczony Orderem Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, awansowany do stopnia starszego sierżanta, ze starszeństwem od 1 marca 1943 r.

Od 16 września 1942 r. w 18 operacyjnej jednostce szkoleniowej RAF w Bramcote, od 29 grudnia ponownie w bazie lotnictwa polskiego w Blackpool. Od 30 grudnia 1942 r. pezydzielony do sekcji szkoleniowej Ośrodka Radio Sztabu Naczelnego Wodza.  Od listopada 1942 r. do sierpnia 1943 r. uczestnik kursu maturalnego dla lotników w Hemswell. Od 3 stycznia 1943 r. uczestnik kursu łączności w ośrodku PSZ w Cowdenbeath (Szkocja).

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Jan Bieżuński - CichociemnyZgłosił się do służby w kraju. Przeszkolony ze specjalnością w lotnictwie, radiotelegrafii i dywersji, zaprzysiężony na rotę AK 4 marca 1943 r.  w Audley End.  Przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, przeniesiony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech. Awansowany do stopnia podporucznika, ze starszeństwem od 4 kwietnia 1944 r.

Zrzucony do Polski w nocy z 3 na 4 kwietnia 1944 r. w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 5” (dowódca operacji: F/O Antoni Freyer, ekipa skoczków nr: XXXIV), z samolotu Halifax JP-207 „E” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/S Henryk Bober, pilot – F/S Stanisław Kozłowski / nawigator – F/O Antoni Freyer / radiotelegrafista – Sgt. Alfred Pawlitta / mechanik pokładowy – Sgt. Jan Prymus / strzelec – Sgt. Jan Wernikowski / despatcher – Sgt. Stanisław Gojdź). Zrzut na placówkę odbiorczą „Pierzyna”, w okolicach miejscowości Malcanów, 10 km od Mińska Mazowieckiego.

Halifax-mk3-300x225 Jan Bieżuński - Cichociemny

Handley Page Halifax

Razem z nim skoczyli: sierż. Stanisław Biedrzycki ps. Opera, ppor. Jan Bieżuński ps. Orzyc, ppor. Marian Pokładecki ps. Zoll, kpt. Zygmunt Sawicki ps. Samulik. Zrzucono również zasobniki zawierające broń oraz sprzęt. Był to drugi lot tej ekipy, w poprzednim (24/25 lutego) nie można było wykonać zadania.

Przewidziany do Wydziału Lotnictwa Oddziału III Komendy Głównej AK. Parę dni po skoku, 7 kwietnia 1944 roku przypadkowo aresztowany w Warszawie. Po wydostaniu się z Pawiaka przeniesiony z Warszawy, przydzielony do Okręgu Lublin AK.

18 lipca 1944 r. pobrał z oddziału partyzanckiego „Pająk” radiostację, wraz z 5-osobową ochroną udał się na wschód. Na terenie Inspektoratu Rejonowego Lublin AK jako radiotelegrafista w oddziałach partyzanckich, prawdopodobnie w rejonie Łucka Kolonia, Ludwin, Kolonia Ziółków.

 

Stanisław Chojnowski – Operacje lotnicze – zrzuty cichociemnych
w Obwodzie „Mewa-Kamień” podczas drugiej wojny światowej
w: Rocznik Mińsko-Mazowiecki 2012, nr 20 s. 59-75

 

 

Po wojnie

21 kwietnia 1946 r. ujawnił się w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Makowie, prześladowany, nękany częstymi przesłuchaniami.

Od 1 września 1945 r. do 30 czerwca 1946 r. nauczyciel w Publicznej Szkole Powszechnej w Przystani, od 1 sierpnia 1946 r. do 31 sierpnia 1947 r. nauczyciel, następnie kierownik w Publicznej Szkole Powszechnej w Nowej Wsi (gmina Sypniewo). Od 1 marca 1948 r. nauczyciel w Publicznej Szkole Powszechnej w Popowej Woli (gmina Kobulty), od 1 września 1949 r. nauczyciel i kierownik Szkoły Podstawowej w Popowej Woli.

Od 1 września 1950 r. kierownik Szkoły Podstawowej w Mącicach k. Wielbarka, krótko podinspektor Wydziału Oswiaty w Lublinie. Kierownik szkół podstawowych w Stanclewie (przez 6 lat), Unikowie (2 lata) oraz Kiertynach Wielkich (przez 9 lat).

Zmarł 18 marca 1968 r. w Kiertynach Wielkich, pochowany na cmentarzu komunalnym w Bartoszycach przy ul. Kętrzyńskiej.

 

 

Awanse

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Antoniego i Franciszki z domu Mordwy. W 1939 r. zawarł związek małżeński z Jadwigą z domu Siwek (ur. 1912 r.). Mieli troje dzieci: Mirosławę (ur. 1940 r.) nauczycielkę, zamężną Juszczuk, Lesława (ur. 1946 r.) prawnika oraz Zbigniewa (ur. 1948 r.), doktora, wykładowcę AON, generała brygady, od 8 grudnia 1995 r. dowódcę Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych, od 22 stycznia 1996 r. doradcę Ministra Spraw Wewnętrznych.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Jan Bieżuński - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Jan Bieżuński - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Jan Bieżuński - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Jan Bieżuński - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Jan Bieżuński - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Jan Bieżuński - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Jan Bieżuński - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Jan Bieżuński - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo Abres, 1996, s. 25–27. ISBN 8390249952.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 296. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 181–182.
  • Niebieska Eskadra

 

Zobacz także biogram w Wikipedii