Jan Bieżuński – Cichociemny

Jan Bieżuński – Cichociemny

pseud.: „Orzyc”, „Minus”

vel Julian Brzeziński

 

BIEŻUŃSKI-Jan-ppor.-lot-237x300 Jan Bieżuński - Cichociemny

ppor. Jan Bieżuński
źródło: JW GROM

ur. 17 czerwca 1905 r. w Ulatowie-Pogorzeli (powiat przasnyski), zm. 18 marca 1968 r. w Kiertynach Wielkich (gmina Bartoszyce) – podoficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, oficer Armii Krajowej, nauczyciel, łącznościowiec, cichociemny.

 

 

Do 1917 r. uczył się w szkole powszechnej w Pułtusku, następnie do 1938 r. w gimnazjum w Pruszkowie. Pracował jako pomocnik sekretarza gminnego w Jednorożcu.

Od 1925 r. w 4 kompanii poborowej 1 Pułku Lotniczego w Warszawie. Od stycznia do maja 1926 r. uczestnik kursu podoficerów lotnictwa rezerwy, po jego ukończeniu przydzielony do 13 dywizjonu 1 Pułku Lotniczego.

Od 2 lipca do 30 listopada 1926 r. uczestnik podoficerskiego kursu instruktorów radiotelegraficznych 1 kompanii łączności Dowództwa Okręgu Korpusu nr 1 w Rembertowie.

Od 1927 r. podoficer nadterminowy, od 1 czerwca 1929 r. podoficer zawodowy, do 11 grudnia 1928 r. w plutonie łączności 1 Pułku Lotniczego. W latach 1932 – 1935 w 11 dywizjonie liniowym 1 Pułku Lotniczego. Od września 1935 r. do lipca 1936 r. uczestnik kursu radiomechaników w Centrum Wyszkolenia Technicznego Lotnictwa w Budgoszczy, po kursie ponownie w macierzystej jednostce.

Od grudnia 1938 r. przydzielony do 211 eskadry bombowej 1 Pułku Lotniczego, w styczniu 1938 r. zdał egzamin na radiotelegrafistę. Od 26 sierpnia w 10 dywizjonie bombowym 1 Pułku Lotniczego.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej jako szef plutonu radionawigacyjnego nr 21 10 dywizjonu bombowego 1 Pułku Lotniczego.

19 września w Kutach przekroczył granicę z Rumunią, do 18 października internowany w Badabag. Uciekł, przez Balcik, Maltę drogą morską dotarł 19 listopada do Marsylii (Francja). 20 listopada 1939 r. wstąpił do Polskich Sił Powietrznych, przydzielony do bazy w Lyonie.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Od 15 stycznia 1940 r. w Wielkiej Brytanii, wstąpił do ochotniczej rezerwy Royal Air Force. Od stycznia do marca 1940 r. uczestnik kursu strzelców pokładowych w bazie RAF w Eastchurch, następnie od marca do czerwca na ćwiczeniach w bazie RAF w Hucknall. 1 stycznia 1940 r. awansowany do stopnia sierżanta.

Vickers_Wellington-300x116 Jan Bieżuński - Cichociemny

Vickers Wellington

Od 26 czerwca 1940 r. jako strzelec radiotelegrafista w 300 Dywizjonie Bombowym Ziemi Mazowieckiej. Uczestnik pierwszego zadania bojowego polskiego lotnictwa bombowego w Wielkiej Brytanii, w nocy z 14 na 15 września 1940 r. w składzie jednego z trzech bombowców Fairey „Batle” bombardował niemieckie barki inwazyjne w porcie Boulogne (Francja).

Do 15 września 1942 r. uczestnik 40 nocnych lotów bojowych, uczestniczył w bombardowaniach: Antwerpii, Boulogne, Brestu, Berlina, Bremy, Kolonii, Duisburga, Dusseldorfu, Hawru, Hamburga, Kilonii, Mannheim, Ostendy, Rotterdamu, St. Nazaire, Saarbrucken, Wilhemshaven. Uczestniczył także m.in. w dwóch lotach dziennych, poszukiwawczo – ratowniczych. Ogółem wylatał 182 godziny w dzień oraz 217 godzin 45 minut w nocy, na samolotach: Avro-Anson, Battle, Wellington oraz Whitley.

Armstrong-Whitworth-Whitley-300x178 Jan Bieżuński - Cichociemny

Whitworth Whitley

31 maja 1941 r. odznaczony Orderem Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, awansowany na stopień starszego sierżanta, ze starszeństwem od 1 marca 1943 r.

Od 16 września 1942 r. w 18 operacyjnej jednostce szkoleniowej RAF w Bramcote, od 29 grudnia ponownie w bazie lotnictwa polskiego w Blackpool. Od 30 grudnia 1942 r. pezydzielony do sekcji szkoleniowej Ośrodka Radio Sztabu Naczelnego Wodza. Od listopada 1942 r. do sierpnia 1943 r. uczestnik kursu maturalnego dla lotników w Hemswell. Od 3 stycznia 1943 r. uczestnik kursu łączności w ośrodku PSZ w Cowdenbeath (Szkocja).

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Jan Bieżuński - CichociemnyZgłosił się do służby w kraju. Przeszkolony ze specjalnością w lotnictwie, radiotelegrafii i dywersji, zaprzysiężony na rotę AK 4 marca 1943 r.  w Audley End.  Przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, przeniesiony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech. Awansowany do stopnia podporucznika, ze starszeństwem od 4 kwietnia 1944 r.

Halifax-mk3-300x225 Jan Bieżuński - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do Polski w nocy z 3 na 4 kwietnia 1944 r. w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 5” (dowódca operacji: F/O Antoni Freyer, ekipa skoczków nr: XXXIV), z samolotu Halifax JP-207 „E” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/S Henryk Bober, pilot – F/S Stanisław Kozłowski / nawigator – F/O Antoni Freyer / radiotelegrafista – Sgt. Alfred Pawlitta / mechanik pokładowy – Sgt. Jan Prymus / strzelec – Sgt. Jan Wernikowski / despatcher – Sgt. Stanisław Gojdź).

Brindisi_1-300x199 Jan Bieżuński - Cichociemny

lotnisko w Brindisi (Włochy)

Start z lotniska Campo Casale nieopodal Brindisi, zrzut na placówkę odbiorczą „Pierzyna”, w okolicach miejscowości Malcanów, 10 km od Mińska Mazowieckiego.

Razem z nim skoczyli: sierż. Stanisław Biedrzycki ps. Opera, ppor. Jan Bieżuński ps. Orzyc, ppor. Marian Pokładecki ps. Zoll, kpt. Zygmunt Sawicki ps. Samulik. Skoczkowie przerzucili 498 tys. dolarów w banknotach na potrzeby AK. Zrzucono również 9 zasobników i 6 paczek, zawierających broń oraz sprzęt. Był to drugi lot tej ekipy, w poprzednim (24/25 lutego) nie można było wykonać zadania.

Przewidziany do Wydziału Lotnictwa Oddziału III Komendy Głównej AK. Parę dni po skoku, 7 kwietnia 1944 roku przypadkowo aresztowany w Warszawie. Po wydostaniu się z Pawiaka przeniesiony z Warszawy, przydzielony do Okręgu Lublin AK.

18 lipca 1944 r. pobrał z oddziału partyzanckiego „Pająk” radiostację, wraz z 5-osobową ochroną udał się na wschód. Na terenie Inspektoratu Rejonowego Lublin AK jako radiotelegrafista w oddziałach partyzanckich, prawdopodobnie w rejonie Łucka Kolonia, Ludwin, Kolonia Ziółków.

 

Stanisław Chojnowski – Operacje lotnicze – zrzuty cichociemnych
w Obwodzie „Mewa-Kamień” podczas drugiej wojny światowej
w: Rocznik Mińsko-Mazowiecki 2012, nr 20 s. 59-75

 

 

Po wojnie

21 kwietnia 1946 r. ujawnił się w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Makowie, prześladowany, nękany częstymi przesłuchaniami.

Od 1 września 1945 r. do 30 czerwca 1946 r. nauczyciel w Publicznej Szkole Powszechnej w Przystani, od 1 sierpnia 1946 r. do 31 sierpnia 1947 r. nauczyciel, następnie kierownik w Publicznej Szkole Powszechnej w Nowej Wsi (gmina Sypniewo). Od 1 marca 1948 r. nauczyciel w Publicznej Szkole Powszechnej w Popowej Woli (gmina Kobulty), od 1 września 1949 r. nauczyciel i kierownik Szkoły Podstawowej w Popowej Woli.

Od 1 września 1950 r. kierownik Szkoły Podstawowej w Mącicach k. Wielbarka, krótko podinspektor Wydziału Oświaty w Lublinie. Kierownik szkół podstawowych w Stanclewie (przez 6 lat), Unikowie (2 lata) oraz Kiertynach Wielkich (przez 9 lat).

Zmarł 18 marca 1968 r. w Kiertynach Wielkich, pochowany na cmentarzu komunalnym w Bartoszycach przy ul. Kętrzyńskiej.

 

 

Awanse

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Antoniego i Franciszki z domu Mordwy. W 1939 r. zawarł związek małżeński z Jadwigą z domu Siwek (ur. 1912 r.). Mieli troje dzieci: Mirosławę (ur. 1940 r.) nauczycielkę, zamężną Juszczuk, Lesława (ur. 1946 r.) prawnika oraz Zbigniewa (ur. 1948 r.), doktora, wykładowcę AON, generała brygady, od 8 grudnia 1995 r. dowódcę Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych, od 22 stycznia 1996 r. doradcę Ministra Spraw Wewnętrznych.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Jan Bieżuński - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Jan Bieżuński - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Jan Bieżuński - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Jan Bieżuński - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Jan Bieżuński - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Jan Bieżuński - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Jan Bieżuński - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Jan Bieżuński - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo Abres, 1996, s. 25–27. ISBN 8390249952.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 296. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 181–182.
  • Niebieska Eskadra

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski