Jan Bieżuński – Cichociemny

Jan Bieżuński – Cichociemny

pseud.: „Orzyc”, „Minus”

vel Julian Brzeziński

 

BIEŻUŃSKI-Jan-ppor.-lot-237x300 Jan Bieżuński - Cichociemny

ppor. Jan Bieżuński
źródło: JW GROM

ur. 17 czerwca 1905 w Ulatowie-Pogorzeli, zm. 18 marca 1968 – podporucznik lotnictwa, radiotelegrafista, oficer Armii Krajowej, nauczyciel, cichociemny.

 

 

Po ukończeniu szkoły powszechnej w 1917 roku pracował jako pomocnik sekretarza gminnego w Jednorożcu. W 1925 roku wstąpił do 4 kompanii poborowej przy 1 Pułku Lotniczym. W pułku tym służył do wybuchu wojny. W 1938 roku ukończył 6. klasę gimnazjum starego typu w Pruszkowie.

 

 

II wojna światowa

W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku służył w 1 Pułku Lotniczym. 17 września przekroczył granicę polsko-rumuńską, został internowany, skąd po ucieczce dostał się do Francji, gdzie od listopada 1939 roku do stycznia 1940 roku służył w Polskich Siłach Powietrznych. Od stycznia 1940 roku przebywał w Wielkiej Brytanii, gdzie służył jako radiotelegrafista w Dywizjonie 300, z którym uczestniczył w pierwszej, historycznej wyprawie polskiego lotnictwa bombowego z Wielkiej Brytanii na Niemcy w nocy z 14 na 15 września 1940 roku (3 bombowce z Dywizjonów 300 i 301). Łącznie wykonał 45 lotów operacyjnych.

Po przeszkoleniu do zadań lotnictwa w konspiracji oraz w radiotelegrafii i dywersji, został zaprzysiężony 4 marca 1943 roku i przyjął pseudonim „Orzyc” i następnie przeniesiony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech.

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Jan Bieżuński - CichociemnyZgłosił się do służby w kraju. Zaprzysiężony na Rotę AK, przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza.

Zrzucony do Polski w nocy z 3 na 4 kwietnia 1944 r.w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 5” (dowódca operacji: F/O Antoni Freyer, ekipa skoczków nr: XXXIV), z samolotu Halifax JP-207 „E” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/S Henryk Bober, pilot – F/S Stanisław Kozłowski / nawigator – F/O Antoni Freyer / radiotelegrafista – Sgt. Alfred Pawlitta / mechanik pokładowy – Sgt. Jan Prymus / strzelec – Sgt. Jan Wernikowski / despatcher – Sgt. Stanisław Gojdź). Zrzut na placówkę odbiorczą „Pierzyna”, w okolicach miejscowości Malcanów, 10 km od Mińska Mazowieckiego.

Halifax-mk3-300x225 Jan Bieżuński - Cichociemny

Handley Page Halifax

Razem z nim skoczyli: sierż. Stanisław Biedrzycki ps. Opera, ppor. Jan Bieżuński ps. Orzyc, ppor. Marian Pokładecki ps. Zoll, kpt. Zygmunt Sawicki ps. Samulik. Zrzucono również zasobniki zawierające broń oraz sprzęt. Był to drugi lot tej ekipy, w poprzednim (24/25 lutego) nie można było wykonać zadania.

Przewidziany do Wydziału Lotnictwa Oddziału III Komendy Głównej AK. Parę dni po skoku, 7 kwietnia 1944 roku przypadkowo aresztowany w Warszawie. Po wydostaniu się z Pawiaka przeniesiony z Warszawy, przydzielony do Okręgu Lublin AK.

18 lipca 1944 r. pobrał z oddziału partyzanckiego „Pająk” radiostację, wraz z 5-osobową ochroną udał się na wschód, prawdopodobnie do Obszaru Lwowskiego AK. Szczegóły zadania są nieznane.

 

Stanisław Chojnowski – Operacje lotnicze – zrzuty cichociemnych
w Obwodzie „Mewa-Kamień” podczas drugiej wojny światowej
w: Rocznik Mińsko-Mazowiecki 2012, nr 20 s. 59-75

 

 

Po wojnie

Prześladowany przez UB i nękany częstymi przesłuchaniami. Osiedlił się w gminie Bartoszyce, został kierownikiem szkoły podstawowej w Kiertynach Wielkich. Walnie przyczynił się do jej rozwoju. Po nagłej śmierci w 1968 roku został pochowany na cmentarzu komunalnym w Bartoszycach przy ul. Kętrzyńskiej.

 

 

Odznaczenia

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
Krzyż Walecznych – czterokrotnie
Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Brązowy Medal za Długoletnią Służbę
Air Crew Europe Star.

 

 

Życie rodzinne

Syn Antoniego i Franciszki z domu Mordwy. W 1939 roku zawarł związek małżeński z Jadwigą Siwek (ur. w 1912 roku). Mieli troje dzieci: Mirosławę (ur. w 1940 roku) zamężną Juszczuk, Lesława (ur. w 1946 roku) i Zbigniewa (ur. w 1948 roku), późniejszego generała brygady, dowódcę Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych, doradcę Ministra Spraw Wewnętrznych.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Jan Bieżuński - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Jan Bieżuński - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Jan Bieżuński - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Jan Bieżuński - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Jan Bieżuński - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Jan Bieżuński - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Jan Bieżuński - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Jan Bieżuński - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo Abres, 1996, s. 25–27. ISBN 8390249952.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 296. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 181–182.
  • Niebieska Eskadra

 

Zobacz także biogram w Wikipedii