Michał Wilczewski – Cichociemny

Michał Wilczewski – Cichociemny

ps.: „Uszka”, „Seret”

Michał Wilczewski vel Michał Janik

 

37-1190-281x400 Michał Wilczewski - Cichociemny

kpt. Michał Wiczewski
Source: NAC

ur. 4 listopada 1907 r. w Kurzelówce (woj. tarnopolskie, obecnie Ukraina), zm. 14 lutego 1945 r. we Lwowie (obecnie Ukraina) – kapitan piechoty, nauczyciel, strzelec wyborowy, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, m.in. dowódca Kedywu Okręgu Stanisławów AK, dowódca Oddziału Specjalnego Dywersyjno-Dyspozycyjnego 40 Pułku Piechoty AK, cichociemny.

 

 

Od 1917 do 1921 r. mieszkał z rodziną w Kamieńcu Podolskim, do 1919 r. uczył się w prywatnym gimnazjum męskim. Od 1923 r. w Czortkowie, uczył się w IV Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim. W 1928 r. zdał egzamin dojrzałości, z prawem do nauczania w szkołach powszechnych.

Od 1930 r. działał w Przysposobieniu Wojskowym oraz Związku Strzeleckim. Do 1939 r. mieszkał we wsi Cygany, uczył w szkołach powiatu borszczowskiego (woj. tarnopolskie), pracował na roli.

 Od 15 września 1929 r. do 23 czerwca 1930 r. w batalionie podchorążych rezerwy piechoty nr 6a w Rawie Ruskiej, praktyka jako dowódca drużyny w 54 Pułku Piechoty. Uczestniczył w ćwiczeniach rezerwy w 1931 r. 

Awansowany na stopień podporucznika rezerwy piechoty, ze starszeństwem od 1 stycznia 1932 uczestnik ćwiczeń rezerwy r.1933 r., następnie jako dowódca plutonu, w 1935 r. oraz dowódca kompanii w 1936 r. Awansowany na stopień porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1936 r.

 

 

World War II
skan0591-300x225 Michał Wilczewski - Cichociemny

wojskowe prawo jazdy, skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

Zmobilizowany 27 sierpnia 1939 r., przydzielony jako dowódca 2 kompanii 1 batalionu 54 Pułku Strzelców Kresowych 12 Dywizji Piechoty. Od 15 września podporządkowany 3 Pułkowi Strzelców Podhalańskich.

W kampanii wrześniowej w składzie Armii Odwodowej „Prusy”, do 21 września walczył w rejonie Rozwadowa i Tomaszowa Lubelskiego.

18 listopada przekroczył granicę z Węgrami, przchodząc przez Sywulę w paśmie górskim Gorgany, do 28 lutego 1940 r. na Węgrzech.

Przez Jugosławię i Włochy 2 marca dotarł do Francji, wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem francuskim, do 19 czerwca zastępca dowódcy 3 kompanii 7 Pułku Piechoty.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Od 21 czerwca w Wielkiej Brytanii, wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem brytyjskim, przydzielony jako zastępca dowódcy 7 kompanii 3 batalionu I Brygady Strzelców.

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

At the night of January 29/30th 1944 a Silent Unseen

button-zrzuty_200-150x150 Michał Wilczewski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od 4 marca 1943 przeniesiony do Oddziału Personalnego Sztabu Naczelnego Wodza. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, zaprzysiężony na rotę ZWZ-AK 4 marca 1943  w Audley End.

Halifax-mk3-300x225 Michał Wilczewski - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do okupowanej Polski w nocy 18/19 października 1943 w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Oxygen 8” (dowódca operacji: F/O Antoni Freyer, ekipa skoczków nr: XXXIII), z samolotu Halifax JD-362 „L” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/S Henryk Bober, pilot – F/S Stanisław Kozłowski / nawigator – F/O Antoni Freyer / radiotelegrafista – Sgt. Alfred Pawlitta / mechanik pokładowy – Sgt. Jan Prymus / strzelec – Sgt. Jan Wernikowski / despatcher – Sgt. Stanisław Gojdź).

RAF-Foulsham-300x216 Michał Wilczewski - Cichociemny

RAF Foulsham

Start z lotniska RAF Foulsham (113 km od Tempsford), zrzutna placówkę odbiorczą „Obrus”, w okolicach miejscowości Nieborów, 14 km od Łowicza.

Two other Silent Unseen have made the jump, namely second lieutenants Włodzimierz Klocek ps. Garłuch oraz kurier ppor. Franciszek Młynarz ps. Biegacz. Skoczkowie przerzucili 216 tys. dolarów w banknotach oraz 80 tys. marek na potrzeby AK, a także pas z pieniędzmi dla Delegatury Rządu. Zrzucono także sześć zasobników oraz jedną paczkę.

Po skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie.

 

Edward M. Tomczak – Zrzuty lotnicze i ich odbiór
na terenie powiatu (obwodu ZWZ-AK) łowickiego (1941-1944)
w: Mazowieckie Studia Humanistyczne 2001, nr 7/2 s. 63-122

 

skan1250-284x400 Michał Wilczewski - Cichociemny

Protokół ws. depozytu, skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

DSCN0580 Michał Wilczewski - Cichociemny

Znak Spadochronowy kpt. Michała Wilczewskiego, foto: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

Od 1 grudnia 1943 r. przydzielony do Kedywu Obszaru Lwów AK, od 19 grudnia we Lwowie, mieszkał w willi Stanisława Krzaklewskiego ps. Ramzes (Kolonia Profesorska na Górnym Łyczakowie).

Ok. 18 grudnia 1943 przydzielony jako dowódca Kedywu Okręgu Stanisławów AK. Awansowany na stopień kapitana 15 stycznia, ze starszeństwem od 19 października 1943.

Organizował ośrodki Kedywu w podległych  inspektoratach m.in. w Stryju, Bitkowie, Stanisławowie, Kołomyi oraz  w rejonie szlaku kolejowego Stanisławów – Stryj.

Zorganizował ok. 15 bojowych akcji dywersyjnych na szlakach kolejowych, w maju 1944 r. odebrał 4 zrzuty nateriałowe (broni i sprzętu) dla AK, na placówce odbiorczej „Katabela” w rejonie  miejscowości Korczunek Daszawski.

 

dokumenty kpt. cc. Michała Wilczewskiego
skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

 

skan0661-300x201 Michał Wilczewski - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
Source: JW GROM

Wiosną 1944 zorganizował skadrowane Zgrupowanie 11 Karpackiej Dywizji Piechoty AK w lasach w rejonie miejscowości Korczunek Daszawski k. Stryja. Od czerwca 1944 dowódca Oddziału Specjalnego Dywersyjno – Dyspozycyjnego 40 Pułku Piechoty AK. Od 24 czerwca 1944 przeprowadził przez tzw. „Czarny Las”, na trasie ok. 140 km śmiały rajd partyzancki z Korczunku Daszawskiego w rejon Maniawy, przez tereny opanowane przez UPA.

skan12522-300x188 Michał Wilczewski - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
Source: JW GROM

W rejonie Maniawy w nocy doszło do starcia z oddziałem niemieckim, wskutek którego zginęło 8 Niemców, część z nich, jako strzelec wyborowy, zlikwidował osobiście.

Wobec zbliżających się oddziałów Armii Czerwonej rozwiązał oddział, broń i amunicję ukryto na plebanii w Nadwórnej ks. Tadeusza Łączuńskiego.

Po kilkunastu dniach wyruszył do Stanisławowa wraz ze Stanisławem Krzaklewskim ps. Ramzes. 27 lipca 1944 r.  „Ramzes” został aresztowany, po wkroczeniu Sowietów do miasta.

Dotarł do Lwowa, nawiązał konspiracyjne kontakty z AK oraz NIE, na początku grudnia 1944 r. wyjechał do Bitkowa, organizując pomoc dla 7 żołnierzy AK. 

14 lutego 1945 r., w mieszkaniu referentki WSK Janiny Tarnawskiej ps. Eleonora, we Lwowie przy ul. Jabłonowskich 4, przy próbie aresztowania przez NKWD popełnił samobójstwo (uczyniła to także „Eleonora”), rozgryzając kapsułkę z cyjankali. Funkcjonariuszy NKWD doprowadził do mieszkania konspiracyjnego nieostrożny Józef Kowalski ps. Bury, którego „na wabia” wypuszczono z „kotła”.

Nie jest znane miejsce Jego pochówku.

 

Jacek Janiec – Biogram cichociemnego Okręgu AK Stanisławów
kpt. piech. rez. Michał Wilczewski vel Michał Janik ps. Uszka, Seret
w: Wewnętrzny Biuletyn Informacyjny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej
Środowisko Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego
grudzień 2015 nr 23, s. 38 – 42

 

 

Promotions
  • Second lieutenant – ze starszeństwem od 1 stycznia 1932 r.
  • Lieutenant – ze starszeństwem od 1 stycznia 1936 r.
  • Captain – 15 stycznia 1944 r., ze starszeństwem od 19 października 1943 r.

 

 

Orders and decorations

 

 

Family Life

Syn Ludwika posiadacza ziemskiego oraz Zofii z domu Wacowskiej. Rodziny nie założył.

 

 

Commemoration

PL_Warsaw_st_Hyacinth_church_cichociemni_commemorative_plaque-229x300 Michał Wilczewski - Cichociemny

Plauqe in the St. Hyacinth’s Church in Warsaw, commemorating the fallen Silent Unseen

CC-tablica-JW-GROM-204x300 Michał Wilczewski - Cichociemny

tablica upamiętniająca poległych Cichociemnych w Sali Tradycji JW GROM

 

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych spadochroniarzy, poległych za niepodległość Polski.

W Sali Tradycji Jednostki Wojskowej GROM znajduje się tablica upamiętniająca Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, którzy oddali życie za Ojczyznę.

 

 

 

 

 

 

Commemoration of the Silent Unseen

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Michał Wilczewski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Michał Wilczewski - CichociemnyIn 1989, the documentary film Cichociemni was created (script and direction Marek Widarski).

May 15, 2005 was unveiled in the special unit - Military Unit GROM The monument is dedicated to the Silent Unseen of the Home Army. A considerable degree of the exposition in Sala Tradycji (eng. Hall of Tradition, also localized in the GROM HQ) is also focused on the lives of the Silent Unseen.

Od 4 kwietnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – GROM, named in honour of the Silent Unseen, paratroopers of the Home Army is Poland’s leading special-operations unit.

In 2008, the documentary "We cichociemni. Voice of the Living" (script and directed by Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Michał Wilczewski - Cichociemny

Monument in honour of the Silent Unseen, Warsaw

On October 7, 2013 in Warsaw at ul. Matejko, opposite the Seym of R.P. ( parliament) the Memorial of the Cichociemni Paratroopers of the Home Army was unveiled.

cc-boening-300x199 Michał Wilczewski - CichociemnyIn 2013, the documentary film Cichociemni was created. Fight for freedom or die ”(script and directed by Dariusz Walusiak).

In 2016, the Sejm of the Republic of Poland established the year 2016 as the Year of Silent People. The NBP issued a silver 10 zloty collector coin commemorating the 75th anniversary of the first drop of Cichociemni.

cc-monety-300x157 Michał Wilczewski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Michał Wilczewski - CichociemnyIn 2017, LOT Polish Airlines placed a parachute sign and signature commemorating Cichociemni on the hull of a Boeing 787 (SP-LRG).

The Silent Unseen are a patron for many teams and scouting organizations. Many books and articles have been dedicated to their thematic.

At the Military Cemetery in Powązki in Warsaw there are graves of several Cichociemni and a monument dedicated to them "YOU HOMELAND"

sala-tradycji-grom Michał Wilczewski - Cichociemny

Hall of Tradition, JW GROM HQ in Warsaw

button-publikacje_200-300x101 Michał Wilczewski - Cichociemny

 

 

Sources:
  • Own sources
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 4. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2011, s. 229–231. ISBN 978-83-933857-0-6.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 433. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 179-180.

 

Also see - biographical entry on Wikipedia (in Polish)