Andrzej Czaykowski – Cichociemny

Andrzej Czaykowski – Cichociemny

ps. „Garda”

Czaykowski_Andrzej_Rudolf-221x300 Andrzej Czaykowski - CichociemnyUr. 7 lutego 1912 w Urdominie w powiecie kalwaryjskim, zm. 10 października 1953 w Warszawie – żołnierz Armii Krajowej, cichociemny, dowódca baonu w powstaniu warszawskim, major Wojska Polskiego.

 

Syn Witolda (muzykologa) i Haliny z Kryńskich (dyrektor „Wszechnicy Muzycznej”). Wiosną 1918 r. po przeprowadzce rodziny do Warszawy uczęszczał do Gimnazjum im. Władysława IV, a następnie do gimnazjum w Kutnie. Działał także w Związku Harcerstwa Polskiego. Ukończył we Lwowie 1. Korpus Kadetów im. Marszałka Piłsudskiego i w Grudziądzu Szkołę Podchorążych Kawalerii. Także w Grudziądzu pisał wiersze i był wydawcą pisma „Tętent”.

II wojna światowa

W 1939 r. dowódca plutonu łączności w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich im. Bolesława Mościckiego walczącego w składzie Suwalskiej Brygady Kawalerii. Po ciężkich walkach pod Olszewem jego pluton przebił się do Wołkowyska, gdzie wszedł w skład 11 szwadronu tego pułku.

Po napaści sowieckiej na Polskę 17 września walczył przeciwko Armii Czerwonej pod Grodnem, po czym przebił się na Litwę. Internowany w obozie w Rakiszkach. 27 listopada 1939 r. udało mu się zbiec wraz z dowódcą 11 szwadronu rtm. Wincentym Chrąszczewskim i przedostać do Wilna, gdzie nawiązał kontakty konspiracyjne z ZWZ.

W lutym 1940 r. wysłany jako łącznik do Warszawy, został pochwycony przez Rosjan na granicy w okolicach Oszmiany i wywieziony do obozu pracy w Kargopolu w rejonie Archangielska. Po amnestii w 1941 r. znalazł się od listopada w szwadronie przybocznym gen. Władysława Andersa Armii Polskiej w ZSRR. Wraz z gen. Andersem przez Bagdad, Suez, Durban, Rio de Janeiro i Nowy Jork dotarł do Wielkiej Brytanii

Cichociemny

Zgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony w zakresie dywersji i odbioru zrzutów, zaprzysiężony we wrześniu 1943 r. W nocy z 16 na 17 kwietnia 1944 r. zrzucony do Polski w ramach operacji lotniczej „Weller 10”, na placówkę odbiorczą (zapasową)  „Przycisk” 7 k, na południowy wschód od Sochaczewa. Skoczkowie przywieźli 216 000 dolarów i 6000 dolarów w złocie.

Razem z nim skoczyli: Tadeusz Nowobilski ps. Dzwon. Leopold Skwierczyński ps. Aktor, Adam Szydłowski ps. Poleszuk.

Przydzielony do Komendy Głównej Armii Krajowej, oficer operacyjny „Komórki Zrzutów”, następnie w 1 Oddziale, gdzie awansował do stopnia rotmistrza.

Powstanie Warszawskie

Walczył na Mokotowie jako zastępca dowódcy II baonu powstałego jako batalion ochrony sztabu Zgrupowania „Baszta”. Następnie jako dowódca baonu „Ryś” i zastępca dowódcy połączonych baonów „Oaza-Ryś” płk. Remigiusza Grocholskiego „Waligóry”. Ranny. Następnie w Śródmieściu jako zastępca dowódcy zgrupowania „Mokotów”. Od października 1944 r. w Kwaterze Głównej Armii Krajowej.

Po upadku powstania brał udział w organizowaniu konspiracji w Częstochowie, awansowany do stopnia majora i wyznaczony do pracy w Komórce Przerzutów Powietrznych.

W grudniu 1944 r. aresztowany w Częstochowie przez Niemców i wywieziony do obozu Gross-Rosen, następnie Mittelbau-Dora.

Po wojnie

W 1945 r. w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Przebywał w Londynie, w zarządzie Stowarzyszenia Polskich Kombatantów,  wiceprezes oddziału na Wielką Brytanię. Po wygaśnięciu poparcia dla sprawy polskiej u niedawnych aliantów planował emigrację do Maroka. Za namową ministra spraw wewnętrznych rządu RP na uchodźstwie gen. Romana Odzierzyńskiego powrócił z jego rozkazami 29 lipca 1949 r. do kraju.

Represje

13 sierpnia 1951 r. w Krakowie aresztowany przez UB.  30 kwietnia 1953 r. skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie za szpiegostwo na karę śmierci, utratę praw publicznych i utratę mienia. W śledztwie milczał. Dowodów na działalność szpiegowską nie przedstawiono. 31 sierpnia 1953 r. Najwyższy Sąd Wojskowy utrzymał karę śmierci, Rada Państwa nie skorzystała z prawa łaski.

10 października 1953 r. rozstrzelany w więzieniu mokotowskim w Warszawie. W egzekucji uczestniczył członek składu sędziowskiego por. Stefan Michnik. Miejsce pochówku nieznane, prawdopodobnie Służew. Grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w Kwaterze „Na Łączce”.

Odznaczenia

Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (nr 299)
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie w 2010)

Upamiętnienie

PL_Warsaw_st_Hyacinth_church_cichociemni_commemorative_plaque-229x300 Andrzej Czaykowski - Cichociemny

Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych cichociemnych

CC-tablica-JW-GROM-204x300 Andrzej Czaykowski - Cichociemny

tablica upamiętniająca poległych Cichociemnych
w Sali Tradycji JW GROM

W 1980 roku w lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto tablicę Pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych – spadochroniarzy z Anglii i Włoch, poległych za niepodległość Polski. Wśród wymienionych 110 poległych cichociemnych jest Andrzej Czaykowski.

W Sali Tradycji Jednostki Wojskowej GROM znajduje się tablica upamiętniająca Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, którzy oddali życie za Ojczyznę.

 

 
 

 

 

Źródła: