Teodor Cetys – Cichociemny

Teodor Cetys – Cichociemny

pseud. „Sław”, „Wiking”

Cetys_Teodor-254x300 Teodor Cetys - CichociemnyUr. 27 lipca 1908 w Warszawie, zm. 17 marca 1993 w Otwocku – polski inżynier budownictwa lądowego, przed wojną oficer służby stałej, potem major dyplomowany saperów, cichociemny.

Ukończył Szkołę Podchorążych Inżynierii. Mianowany podporucznikiem saperów w 1930 r. Pełnił służbę wojskową w Wilnie – w 1938 r. zdał egzamin do Wyższej Szkoły Wojennej na rocznik 1939/1940.

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej dowódca batalionu saperów w 29 Dywizji Piechoty. Po kapitulacji w II Bitwie tomaszowskiej uciekł z niewoli niemieckiej i przedostał się do Francji, gdzie między innymi był dowódcą kompanii szkolnej w Centrum Wyszkolenia Saperów. Po klęsce Francji przedostał się do Wielkiej Brytanii, gdzie przeszedł kurs Wyższej Szkoły Wojennej w Londynie i otrzymał tytuł oficera dyplomowanego.

Cichociemny

Po przydziale do III Oddziału, sztabu Naczelnego Wodza, zgłsił się do służby w Kraju. Po przeszkoleniu zrzucony w kwietniu 1942 r. (w ramach operacji „Cravat”) do Polski koło Łowicza. Zgłosił się do dowódcy AK i uzyskał od niego przydział do okręgu AK Wilno, gdzie przybył w czerwcu 1942. Pełnił tam służbę początkowo jako szef Oddziału III Sztabu Okręgu, a od połowy czerwca 1943 r. był równocześnie zastępcą szefa sztabu komendy okręgu. Ood czerwca 1944 r. szef sztabu oddziałów polowych połączonych okręgów wileńskiego i nowogrodzkiego. Tę funkcję pełnił w czasie uderzenia oddziałów AK na Wilno w nocy z 6 na 7 lipca 1944 r.  podczas operacji „Ostra Brama”.

Wraz ze swym dowódcą płk. Aleksandrem Krzyżanowskim (gen. „Wilkiem”) rozbrojony i aresztowany (sam określał siebie jako „internowany”) przez władze wojskowe ZSRR. Więziony był początkowo w Wilnie, a potem w Ostaszkowie. Z tego obozu podjął długą, lecz nieudaną ucieczkę w kierunku Polski, schwytany i uwięziony ponownie w Ostaszkowie oraz innych obozach.

Po wojnie

Zwolniony z obozu pod koniec lipca 1948 r. przybył do punktu repatriacyjnego na Podlasiu, gdzie zataił swoją wojskową przeszłość.

Od października 1948 r. pracował w budownictwie przemysłowym w Polsce, uzupełniając wykształcenie saperskie i uzyskując dyplom inżyniera na Politechnice Warszawskiej w 1952 r. Długoletni Naczelny Inżynier Warszawskiego Przedsiębiorstwa Budowy Elektrowni i Przemysłu „Beton-Stal” (przedsiębiorstwo zbudowało między innymi elektrociepłownie w Warszawie, Żerań i Siekierki, elektrownie w Adamowie, Koninie i Łodzi oraz elektrociepłownię w Kozienicach).

Od 1961 r. dyrektor przedsiębiorstwa budownictwa przemysłowego „Stalbet”, od stycznia 1964 r. naczelny inżynier generalnego wykonawstwa budowy Zakładów Azotowych w Puławach. Potem zajmował inne wysokie stanowiska w przedsiębiorstwach budowlanych do 1974 r., kiedy przeszedł na emeryturę.

Odznaczenia

Virtuti Militari V klasy – dwukrotnie
Krzyż Walecznych – czterokrotnie
Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami
Krzyż Oficerski (1979) i Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Order Sztandaru Pracy II klasy
złota odznaka „Za zasługi dla miasta Warszawy”

Twórczość

W lutym 2015 roku Wydawnictwo Tetragon opublikowało jego wspomnienia pt. Z Warszawy do Warszawy. Zapiski cichociemnego (oprac. Juliusz S. Tym).

Życie rodzinne

Syn Stanisława i Amelii z domu Ruszczyńskiej. Miał czworo rodzeństwa, m.in. siostrę Marię Cetys. Ożenił się w 1950 r. z Heleną z z domu Komorowską, 1° voto Ostrowską. Był ojczymem Marka Ostrowskiego, polskiego dziennikarza. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.

Źródła:
  • informacje własne
  • Wikipedia
  • Teodor Cetys: Z Warszawy do Warszawy. Zapiski cichociemnego. Warszawa: Tetragon, 2015. ISBN 9788363374303.
  • Jan Erdman: Droga do Ostrej Bramy. Londyn: 1984.
  • Krzysztof Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. Wyd. 3. T. 1. Rzeszów: 2008, s. 42–44. ISBN 9788392453482.
  • Longin Tomaszewski: Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939–1945. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 8388794108.