Teodor Cetys – Cichociemny

Teodor Cetys – Cichociemny

pseud. „Sław”, „Wiking”

 

Cetys_Teodor-254x300 Teodor Cetys - Cichociemny

mjr Teodor Cetys

Ur. 27 lipca 1908 w Warszawie, zm. 17 marca 1993 w Otwocku – polski inżynier budownictwa lądowego, przed wojną oficer służby stałej, potem major dyplomowany saperów, cichociemny.

 

 

Ukończył Szkołę Podchorążych Inżynierii. Mianowany podporucznikiem saperów w 1930 r. Pełnił służbę wojskową w Wilnie, w 1938 r. zdał egzamin do Wyższej Szkoły Wojennej (rocznik 1939/1940).

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej dowódca batalionu saperów w 29 Dywizji Piechoty. Po kapitulacji w II Bitwie tomaszowskiej uciekł z niewoli niemieckiej.

Przedostał się do Francji, m.in. dowódca kompanii szkolnej w Centrum Wyszkolenia Saperów.

Po klęsce Francji przedostał się do Wielkiej Brytanii. Po kursie w Wyższej Szkoły Wojennej w Londynie otrzymał tytuł oficera dyplomowanego.

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Teodor Cetys - CichociemnyPo przydziale do III Oddziału Sztabu Naczelnego Wodza, zgłosił się do służby w Kraju.

Zrzucony do Polski w nocy z 8 na 9 kwietnia 1942 r. z samolotu Halifax L-9618 „W”, w operacji „Cravat” (ekipa VIII), na placówkę odbiorczą „Łąka”, w okolicach miejscowości Drzewicz, 10 km od Łowicza.

Razem z nim skoczyli:  Adam Boryczka ps. Brona, Henryk Kożuchowski ps. Hora, Stefan Mich ps. Jerz, Roman Romaszkan ps. Tatar, Alfred Zawadzki ps. Kos.

Przydzielony do okręgu AK Wilno. Od czerwca 1942 szef Oddziału III Sztabu Okręgu, od połowy czerwca 1943 r. także jako zastępca szefa sztabu komendy okręgu. Ood czerwca 1944 r. szef sztabu oddziałów polowych połączonych okręgów wileńskiego i nowogrodzkiego. Tę funkcję pełnił w czasie uderzenia oddziałów AK na Wilno w nocy z 6 na 7 lipca 1944 r.  podczas operacji „Ostra Brama”.

Wraz ze swym dowódcą płk. Aleksandrem Krzyżanowskim (gen. „Wilkiem”), aresztowany przez Sowietów. Więziony początkowo w Wilnie, potem w Ostaszkowie.

Po nieudanej ucieczce z obozu ponownie uwięziony, w Ostaszkowie oraz innych obozach.

 

 

Po wojnie

Zwolniony z zesłania pod koniec lipca 1948 r.

Od października 1948 r. w budownictwie przemysłowym. W 1952 r. obronił dyplom inżyniera na Politechnice Warszawskiej. 

Długoletni naczelny inżynier Warszawskiego Przedsiębiorstwa Budowy Elektrowni i Przemysłu „Beton-Stal”, budującego m.in. elektrociepłownie w Warszawie: Żerań i Siekierki, elektrownie w Adamowie, Koninie i Łodzi oraz elektrociepłownię w Kozienicach.

Od 1961 r. dyrektor przedsiębiorstwa budownictwa przemysłowego „Stalbet”. Od stycznia 1964 r. naczelny inżynier generalnego wykonawstwa budowy Zakładów Azotowych w Puławach.

W 1974 r. przeszedł na emeryturę.

Zmarł 17 marca 1993 r., pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.

 

 

Odznaczenia

Virtuti Militari V klasy – dwukrotnie
Krzyż Walecznych – czterokrotnie
Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami
Krzyż Oficerski (1979) i Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Order Sztandaru Pracy II klasy
złota odznaka „Za zasługi dla miasta Warszawy”

 

 

Twórczość

W lutym 2015 roku Wydawnictwo Tetragon opublikowało jego wspomnienia pt. Z Warszawy do Warszawy. Zapiski cichociemnego (oprac. Juliusz S. Tym).

 

 

Życie rodzinne

Syn Stanisława i Amelii z domu Ruszczyńskiej. Miał czworo rodzeństwa, m.in. siostrę Marię Cetys. W 1950 r. zawarł związek małżeński z Heleną z z domu Komorowską, 1° voto Ostrowską. Był ojczymem Marka Ostrowskiego, dziennikarza.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Teodor Cetys - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Teodor Cetys - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Teodor Cetys - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Teodor Cetys - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Teodor Cetys - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Teodor Cetys - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Teodor Cetys - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Teodor Cetys - Cichociemny

Źródła:
  • informacje własne
  • Teodor Cetys: Z Warszawy do Warszawy. Zapiski cichociemnego. Warszawa: Tetragon, 2015. ISBN 9788363374303.
  • Jan Erdman: Droga do Ostrej Bramy. Londyn: 1984.
  • Krzysztof Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. Wyd. 3. T. 1. Rzeszów: 2008, s. 42–44. ISBN 9788392453482.
  • Longin Tomaszewski: Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939–1945. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2001. ISBN 8388794108.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii