Tadeusz Klimowski – Cichociemny

Tadeusz Klimowski – Cichociemny

ps.: „Klon”, „Ostoja”, „Luśka”, „Halka”

Tadeusz Marian Klimowski vel Tadeusz Bugaj, vel Bazyliusz Swiryd

 

KLIMOWSKI-Tadeusz-por-piech-rez-300x388 Tadeusz Klimowski - Cichociemny

mjr dypl. Tadeusz Klimowski
źródło: JW GROM

ur. 15 października 1911 r. w Krakowie – zm. 12 września 1981 r. w Londynie (Wielka Brytania) – nauczyciel, oficer Straży Granicznej, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, szef sztabu 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, uczestnik Powstania Warszawskiego, dowódca Batalionu „Ostoja”, cichociemny

 

 

Od 1925 r. uczył się w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim im. S. Konarskiego w Warszawie, w 1932 r. zdał egzamin dojrzałości, uzyskał uprawnienia do nauczania w publicznych oraz prywatnych szkołach powszechnych.

Od 12 września 1932 r. na dywizyjnym kursie Szkoły Podchorążych Piechoty przy 79 Pułku Piechoty litewsko – białoruskim 20 Dywizji Piechoty w Słonimiu. Po jego ukończeniu (z 1 lokatą), od kwietnia 1944 r. dowódca drużyny 3 kompanii 79 Pułku Piechoty. Od 20 września 1933 r. przeniesiony do rezerwy.

Wstąpił do Straży Granicznej, wg. Tochmana mianowany podporucznikiem, ze starszęństwem od 1 stycznia 1935 r. (prawdopodobnie mianowany aspirantem Straży Granicznej). W 1937 r. na odcinku granicznym na Śląsku Cieszyńskim (styk Odry i Olzy). W 1938 r. ukończył kurs dowódców kompanii osłonowych Straży Granicznej. W październiku 1938 r., w ramach akcji „Zaolzie” uczestniczył w zajęciu Bogumina, mianowany komendantem tamtejszej placówki, przeciwdziałał dywersji niemieckiej.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej jako dowódca kompanii Straży Granicznej, działającej w ramach 21 Dywizji Piechoty Górskiej. Od 5 września w Rawie Ruskiej, następnie w Kowlu, później w Grupie płk. Stefana Hanki-Kuleszy. Uczestniczył w walkach z Niemcami w rejonie Kamionki Strumiłowej, następnie ponownie pod Rawą Ruską, po wyczerpaniu amunicji skapitulował. Od 25 września w niewoli niemieckiej, uciekł z transportu w Jarosławiu, przez Kraków dotarł do domu rodziców do Piastowa pod Warszawą.

Przekroczył granicę z Węgrami 8 listopada 1939 r., internowany w obozie Mandok. Uciekł 21 lutego 1940 r., dotarł do Francji, 28 lutego wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych pod dowództwem francuskim. Do maja 1949 r. w Legii Oficerskiej w Vichy, następnie w ośrodku szkoleniowym artylerii przeciwpancernej w Grandville.

Po upadku Francji ewakuowany z Le Verdon 22 czerwca, dotarł 25 czerwca do Liverpoolu (Wielka Brytania). Od 1 lipca w Polskich Siłach Zbrojnych pod dowództwem brytyjskim, przydzielony do 4 Brygady Strzelców, następnie do 1 Samodzielnej brygady Spadochronowej.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Tadeusz Klimowski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, zaprzysiężony na rotę AK 10 listopada 1941 r., awansowany na stopień porucznika ze starszeństwem od 7 stycznia 1942 r.

Halifax-mk3-300x225 Tadeusz Klimowski - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do okupowanej Polski w nocy z 6 na 7 stycznia 1942 roku w operacji lotniczej „Shirt” (dowódca operacji: F/O Mariusz Wodzicki, ekipa skoczków nr:  III), z samolotu Halifax L-9618 „W” (załoga: pilot – Sgt. Julian Pieniążek, pilot – Sgt. Stanisław Kłosowski / nawigator – F/O Mariusz Wodzicki / radiotelegrafista – P/O Ignacy Bator / mechanik pokładowy – Sgt. Czesław Kozłowski / strzelec – Sgt. Zdzisław Nowiński, F/O Michał Tajchman / despatcher – Sgt. Bronisław Karbowski).

RAF-Leakeheath-300x169 Tadeusz Klimowski - Cichociemny

RAF Lakenheath USAF (obecnie)

Start z lotniska RAF Lakenheat (obecnie lotnisko USAF), zrzut na placówkę odbiorczą „Kocioł”, w okolicach miejscowości Cegłów, Stefanówka, 7 km od Mińska Mazowieckiego.

RAF-Lakenheat-300x213 Tadeusz Klimowski - CichociemnyRazem z nim skoczyli: ppłk. Henryk Krajewski ps. Trzaska, ppor. Jan Marek ps. Walka, por. Zbigniew Piasecki ps. Orlik, kpt. Jan Smela ps. Wir oraz Kurier Delegatury Rządu na Kraj ppor. Benedykt Moszyński ps. Andrzej.

Zrzucono także trzy zasobniki (czwarty pozostał w samolocie, z powodu usterki wyrzutnika), wraz ze skoczkami, o godz. 02.55. Samolot szczęśliwie (choć na resztkach paliwa) powrócił na lotnisko w hrabstwie Norfolk (Wielka Brytania), po locie trwającym 12 godzin 45 minut.

 

Stanisław Chojnowski – Operacje lotnicze – zrzuty cichociemnych
w Obwodzie „Mewa-Kamień” podczas drugiej wojny światowej
w: Rocznik Mińsko-Mazowiecki 2012, nr 20 s. 59-75

 

Po skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie, mieszkał na Żoliborzu. Po aklimatyzacji, w związku z aresztowaniem Cichociemnego Jana Piwnika ps. Ponury, od lipca 1942 r. dowódca II Odcinka organizacji dywersyjnej Wachlarz, obejmujacego swym zasięgiem województwo wołyńskie oraz kierunek wschodni (Równe – Zwiahel – Żytomierz – Kijów). Po drodze do rejonu przydziału, na krótko aresztowany przez Niemców w Brześciu.

Po likwidacji Wachlarza, od lutego 1943 r. komendant Inspektoratu Rejonowego Równe AK, obejmującego obwody: Równe, Kostopol, Zdołbunów. Na tym terenie operowały dwa oddziały partyzanckie, dowodzone przez Cichociemnych: por. Władysława Kochańskiego ps. Bomba oraz por. Franciszka Pukackiego ps. Gzyms. Awansowany na stopień kapitana 11 listopada 1943 r.

Od 13 lipca 1943 r. szef Oddziału III (operacyjnego) Komendy Okręgu Wołyń AK, od 15 stycznia 1944 r. oficer operacyjny, od 18 kwietnia 1944 r.  szef sztabu 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. 27 lutego ranny w nogę, dopiero 10 lipca przyjechał do Warszawy na leczenie.

 

 

Powstanie Warszawskie

button-cc-pw__ Tadeusz Klimowski - Cichociemny

Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim, od 2 sierpnia zastępca mjr. Jerzego Antoszewicza, dowódcy batalionu „Iwo” (odwodowego) operującego w Śródmieściu Południe (ul. ks. Skorupki). Od 29 sierpnia do 9 września w sztabie Podobwodu Śródmieście – Południe.

Od 9 września dowódca batalionu „Ostoja”, operującego na odcinku Cichociemnego mjr. Narcyza Łopianowskiego ps. Sarna. Walczył w Śródmieściu Południowym.

Od 5 października w niemieckiej niewoli, osadzony w stalagu Sandbostel, następnie oflagu VII A w Murnau. 29 kwietnia  1945 r. uwolniony przez żołnierzy Armii USA.

 

 

Po wojnie
Oddzial-VI-Londyn-300x253 Tadeusz Klimowski - Cichociemny

Oddział VI SNW, Londyn

29 czerwca 1945 r. zameldował się w Oddziale VI (Specjalnym) Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Do 14 marca 1947 r. ponownie w Polskich Siłach Zbrojnych pod dowództwem brytyjskim.

Od 21 lipca do 24 listopada 1945 r. uczestnik kursu przygotowawczego Wyższej Szkoły Wojennej, zorganizowanego w miejscowości Crieff. Po stażu, od 19 stycznia 1946 r. uczestnik VI kursu Wyższej Szkoły Wojennej, zorganizowanego w miejscowości Cupar. Po jego ukończeniu w lipcu 1946 r. mianowany oficerem dyplomowanym.

Od 12 sierpnia 1946 r. w obozie przejściowym w Macmerry (Szkocja), od 15 marca 1947 r. do 14 marca 1949 r. w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia, potem zdemobilizowany.

spp_londyn-300x215 Tadeusz Klimowski - Cichociemny

siedziba SPP w Londynie

Pozostał na emigracji, zamieszkał w Londynie (Wielka Brytania). Pracował początkowo jako robotnik w fabryce, następnie m.in. inspektor w firmie „Vidor”, urzędnik w firmie „Unilever”.

Działał w środowisku polskich kombatantów, współorganizator i pierwszy prezes Koła Byłych Żołnierzy AK, wiceprzewodniczący Rady Studium Polski Podziemnej w Londynie, jednej z najbardziej zasłużonych polskich placówek archiwalno – naukowych. Jej założycielami byli m.in. gen. dyw. Tadeusz Komorowski ps. Bór, ppłk Stanisław Juszczakiewicz ps. Kornik, gen. bryg. Tadeusz Pełczyński, Cichociemny płk. Kazimierz Iranek Osmecki.

Zmarł 12 września w Londynie, pochowany na cmentarzu Gunnersbury.

 

 

Awanse

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Władysława, żołnierza zawodowego oraz Stefanii z domu Kościółek. W 1937 r. zawarł związek małzeński z Melanią z domu Bugaj. Mieli syna Andrzeja (ur. 1949 r.) artystę plastyka, wykładowcę Royal College of Art w Londynie oraz córkę Danutę (ur. 1950 r.), pisarkę, tłumaczkę (angielski, francuski, polski), instruktorkę WF, zamężną Stok.

Młodszy brat Jan (1921-1989) od 1939 r. w konspiracji harcerskiej w Piastowie, następnie w ZWZ, „Wachlarz”, AK, ps. Ostoja, Marian, Niemczyk, dowódca patrolu dywersyjnego w Korostyszewie. Po rozwiązaniu „Wachalrza” m.in. w oddziale Cichociemnego Władysława Kochańskiego ps. Wujek.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Tadeusz Klimowski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Tadeusz Klimowski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Tadeusz Klimowski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Tadeusz Klimowski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Tadeusz Klimowski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Tadeusz Klimowski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Tadeusz Klimowski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Tadeusz Klimowski - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 74–76. ISBN 83-902499-5-2.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski