Stanisław Zapotoczny – Cichociemny

Stanisław Zapotoczny – Cichociemny

ps.: „Płomień”, „Bicz”, „Kąkol”

Stanisław Tadeusz Zapotoczny vel Stanisław Batużyński

 

ZAPOTOCZNY-Tadeusz-ppor-łącz-rez-298x400 Stanisław Zapotoczny - Cichociemny

ppor. Stanisław Zapotoczny
źródło: JW GROM

Ur. 28 kwietnia 1922 r. w Krasnem (powiat złoczowski, obecnie Ukraina), zm. 18 lutego 1944 r. w Wilnie (Litwa) – zesłany przez NKWD do Kazachstanu, żołnierz Armii Andersa, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, oficer Armii Krajowej, podporucznik łączności, cichociemny

 

 

Uczeń gimnazjum we Lwowie, do wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. ukończył czwartą klasę, miał 17 lat.

 

 

II wojna światowa
miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Stanisław Zapotoczny - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

13 kwietnia 1940 r. razem z matką wywieziony przez Sowietów do Semipałatyńska (Kazachstan).  Funkcjonariusze NKWD zwykle dawali ok. pół godziny na spakowanie się, Polaków transportowano bydlęcymi wagonami.

represje-sowieckie-wobec-Polakow-300x213 Stanisław Zapotoczny - Cichociemny

Represje sowieckie wobec Polaków
źródło: pamiec.pl

Dzięki układowi Sikorski – Majski, 12 lutego 1942 r. wstąpił do Armii gen. Andersa w Czok-Pak w Kazachstanie (ok. 100 km na północny wschód od Taszkentu), przydzielony do II szwadronu dywizjonu rozpoznawczego 8 Dywizji Piechoty.

Od 20 kwietnia 1942 r. w Szkole Podchorążych przy 8 Dywizji Piechoty w Teheranie. Od 20 maja w 2 kompanii Szkoły Podchorążych w El Khassa, niedaleko Jerozolimy (Palestyna). Przez Afrykę Południową dotarł statkiem m/s „Sobieski” do Wielkiej Brytanii. Od 24 września w Obozie Rozdzielczym.

 

 

Cichociemny
skan256-286x400 Stanisław Zapotoczny - Cichociemny

Protokół ws. depozytu, skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

button-zrzuty_200-150x150 Stanisław Zapotoczny - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od 5 października 1942 r. przydzielony do Sekcji Dyspozycyjnej Sztabu Naczelnego Wodza, do 17 kwietnia 1943 r. w Szkole Podchorążych Łączności. 21 lutego zaprzysiężony na rotę AK, mianowany podporucznikiem ze starszeństwem od 21 września 1943 r.

Zrzucony do Polski w nocy z 21 na 22 września 1943 roku w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Neon 5” (dowódca operacji: F/O Władysław Krywda, ekipa skoczków nr: XXXII), z samolotu Halifax LW-276 „E” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/O Michał Goszczyński, pilot – F/O Zbigniew Sancewicz / nawigator – F/O Władysław Krywda / radiotelegrafista – F/S Tadeusz Łuksza / mechanik pokładowy – Sgt. Antoni Mentlak / strzelec – Sgt. Andrzej Godecki / despatcher – F/L Eligiusz Zaleski).

Halifax-mk3-300x225 Stanisław Zapotoczny - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzut na placówkę odbiorczą „Lustro”, w okolicach miejscowości Mistów, 9 km od Mińska Mazowieckiego.

Razem z nim skoczyli: ppor. Tadeusz Seeman ps. Garbus, ppor. Stanisław Skowroński ps. Widelec.

Po aklimatyzacji do realiów okupacyjnych w Warszawie, przydzielony jako radiotelegrafista plutonu „Radio” Oddziału V Komendy Okręgu Wilno AK. Nadawał m.in. z ul. Słonecznej  oraz z ul. Piaski na Antokolu, z mieszkania żony ppłk. Stanisława Dobrskiego ps. Żuk, komendanta Okręgu Brześć AK.

18 lutego 1944 r. namierzony podczas nadawania z mieszkania przy ul. Piaski przez niemiecki oddział goniometryczny, Aresztowany, otruł się rozgryzając szklaną kapsułkę z cyjankiem potasu w siedzibie gestapo w Wilnie przy ul. Ofiarnej.

Pochowany w Wilnie na Cmentarzu Na Rossie, pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari.

 

 

Stanisław Chojnowski – Operacje lotnicze – zrzuty cichociemnych
w Obwodzie „Mewa-Kamień” podczas drugiej wojny światowej
w: Rocznik Mińsko-Mazowiecki 2012, nr 20 s. 59-75

 

Awanse
DSCN0919 Stanisław Zapotoczny - Cichociemny

„nieśmiertelnik” Stanisława Zapotocznego. Foto: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

  • podporucznik – ze starszeństwem od 21 września 1943 r.

 

 

Odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Stanisława oraz Marii z domu Nadały. Rodziny nie założył.

 

 

Upamiętnienie

PL_Warsaw_st_Hyacinth_church_cichociemni_commemorative_plaque-229x300 Stanisław Zapotoczny - Cichociemny

Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych Cichociemnych

CC-tablica-JW-GROM-204x300 Stanisław Zapotoczny - Cichociemny

tablica upamiętniająca poległych Cichociemnych w Sali Tradycji JW GROM

 

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych spadochroniarzy, poległych za niepodległość Polski.

W Sali Tradycji Jednostki Wojskowej GROM znajduje się tablica upamiętniająca Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, którzy oddali życie za Ojczyznę.

 

 

 

 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Stanisław Zapotoczny - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Stanisław Zapotoczny - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Stanisław Zapotoczny - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Stanisław Zapotoczny - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Stanisław Zapotoczny - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Stanisław Zapotoczny - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Stanisław Zapotoczny - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Stanisław Zapotoczny - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 201–202. ISBN 83-902499-5-2.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 440, ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 178–179

 

Zobacz także biogram w Wikipedii