Piotr Szewczyk – Cichociemny

Piotr Szewczyk – Cichociemny

ps.: „Czer”, „Szela”, „Siwy”, „Piter”, „Boss”

vel Piotr Tomasz Wilk, vel Piotr Kowalski, vel Andrzej Romaniuk, vel Piotr Nowak, vel Piotr Skotnica, vel Piotr Brzeg

 

SZEWCZYK-Piotr-por-piech-rez-300x383 Piotr Szewczyk - Cichociemny

mjr Piotr Szewczyk
źródło: JW GROM

ur. 9 września 1908 r. w Babicach k. Oświęcimia, zm. 28 stycznia 1988 r. w Oświęcimiu – uczestnik kampanii norweskiej, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, DSZ, komendant miasta Lwowa, więziony przez UB, skazany na śmierć, inwigilowany przez SB, cichociemny.

 

 

Od 1915 r. uczył się w szkole powszechnej w Babicach, od 1921 r. w Gimnazjum Koedukacyjnym Towarzystwa Szkoły Średniej im. ks. Stanisława Konarskiego w Oświęcimiu, w 1929 r. zdał egzamin dojrzałości. Podczas nauki zawodnik (piłkarz) klubów sportowych: „Czarni” oraz „Soła” w Oświęcimiu.

W latach 1929 – 1930 student prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 15 sierpnia 1931 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie, od 1 lipca 1932 r. w  4 kompanii 12 Pułku Piechoty w Wadowicach, 12 września przeniesiony do rezerwy. Powołany dwukrotnie na ćwiczenia, 11 listopada 1934 r. awansowany do stopnia plutonowy podchorąży, 1 stycznia 1937 r. do stopnia podporucznika. W maju 1938 r. na ćwiczeniach rezerwy w 57 Pułku Piechoty Karola II Króła Rumunii.

Od 1932 r. w Szkole Policyjnej w Mostach Wielkich (woj. lwowskie), w 1935 r. ukończył kurs oficerów policji w Kowlu, następnie kurs oficerów służby śledczej Policji Państwowej w Warszawie. Przez sześć miesięcy zastępca komendanta posterunku Policji Państwowej w Ciechocinku, od 1936 r. w Szkole Oficerskiej Policji Państwowej w Warszawie, po jej ukończeniu przez sześc miesięcy zastępca kierownika XVII Komisariatu Policji Państwowej w Warszawie.

W latach 1937-1939 instruktor WF w Szkole Szeregowych Policji Państwowej w Mostach Wielkich, przodownik PP kompanii „E” Rezerwy Policji w Poznaniu. Od 28 sierpnia 1939 r. szef biura mobilizacyjnego Komendy Głównej Policji Państwowej.

 

 

II wojna światowa
Piotr-Szewczyk-240x350 Piotr Szewczyk - Cichociemny

Piotr Szewczyk, ze zbiorów dr Adama Cyry – cyra.wblogu.pl

W kampanii wrześniowej dowódca kompanii karabinów maszynowych PP, broniącej mostów: Poniatowskiego oraz Kierbedzia w Warszawie.

W listopadzie 1939 r. przekroczył granicę ze Słowacją, dotarł na Węgry, w grudniu 1939 r. powrócił jako kurier. W styczniu wyruszył ponownie na Węgry, przez Jugosławię i Modane dotarł do Bessieres (Francja), wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Przydzielony do Samodzielnej Brugady Strzelców Podhalańskich jako dowódca plutonu 1 kompanii 4 batalionu w 2 półbrygadzie. Walczył w kampanii norweskiej oraz bitwie o Narvik (5 maja – 2 czerwca 1940 r.). Odznaczony Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari, Croix de Guerre z palmą oraz Krzyżem Wojennym z Mieczem. 20 czerwca ewakuowany z Nowergii, uczestniczył w walkach z Niemcami w Bretanii.

Po upadku Francji, przez Hiszpanię i Portugalię 3 września 1940 r. dotarł drogą morską do Wielkiej Brytanii. Od 15 września do 18 sierpnia instruktor WF w 1 Dywizjonie Artylerii Przeciwlotniczej, następnie do 16 stycznia 1942 r. w 1 Samodzielnej Brygadzie Spadochronowej.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Piotr Szewczyk - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od 17 stycznia 1942 r. w dyspozycji Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, przez 7 miesięcy w agnielskiej flocie handlowej. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, zaprzysiężony na rotę AK 19 stycznia 1943 r., awansowany do stopnia porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1943 r. Przybrał jako pseudonim „Czer”, część nazwiska narzeczonej Walerii Czerwik.

Halifax-mk3-300x225 Piotr Szewczyk - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do Polski w nocy z 17 na 18 lutego 1943 r. w sezonie operacyjnym „Intonacja”, w operacji lotniczej „Floor” (dowódca operacji: S/L Boxer A.H.C., ekipa skoczków nr: XXI), z samolotu Halifax DT-627 „P” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – S/L Boxer A.H.C. / i in.), startującego z lotniska Tempsford pod Londynem..

Zrzut na placówkę odbiorczą „Puchacz”, w okolicy miejscowości Stare Łepki, Mordy, 17 km od Siedlec.

Razem z nim skoczyli: ppor. Tadeusz Benedyk ps. Zahata, por. Józef Czuma ps. Skryty, ppor. Jacek Przetocki ps. Oset. Pułap zrzutu był za niski, a szybkość za duża, podczas lądowania kontuzje odnieśli: Józef Czuma oraz Piotr Szewczyk.

Skoczków podjął oddział Batalionów Chłopskich z rejonu Łosice, dowodzony przez Szczepana Raczyńskiego ps. Śmiały.

 

Grzegorz Rutkowski – Udział Batalionów Chłopskich
w odbiorze zrzutów lotniczych z Zachodu na terenie okupowanej Polski
w: „Zimowa Szkoła Historii Najnowszej 2012. Referaty„, IPN, Warszawa 2012, s. 15 – 25

 

2000__Cichociemny-z-Babic-281x400 Piotr Szewczyk - CichociemnyPo skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie, zamieszkał przy ul. Moniuszki. Brawurowo uciekł z mieszkania, gdy wtargnęli do niego funkcjonariusze niemieckiej policji kryminalnej „Kripo” (Kriminalpolizei), poszukujący okazji do wzięcia łapówki.

MJR-P-SZEWCZYK-201x300 Piotr Szewczyk - Cichociemny

mjr Piotr Szewczyk, ps. Czer
źródło: Biuro Historii i Tradycji Policji KGP

Do maja 1943 r. w dyspozycji warszawskiego Kedywu, następnie jako szef rejonu dywersyjnego Lwów – Miasto przydzielony do Kedywu Okręgu Lwów AK.

Organizator, dowódca oraz uczestnik wielu akcji bojowych. Wraz z Cichociemnymi: por. Stanisławem Olszewskim ps. Bar oraz ppor. Tadeuszem Jaworskim ps. Gont oraz żołnierzami AK ps. Żorż i Jancia przeprowadził 16 czerwca 1943 r. udaną akcję odbicia ze szpitala w Lwowie przy ul. Janowskiej, uwięzionego działacza Stronnictwa Narodowego, Jana Bojczuka ps. Wilk. Podczas akcji nożem zlikwidował Kałmuka oraz zastrzelił dwóch Niemców. Podczas odwrotu, zatrzymany przez niemieckiego wartownika, zlikwidował go, zdobył postolet maszynowy.

W lipcu przeprowadził udaną akcję pozyskania materiałów wybuchowych  na Czartowskiej Skale, 11 listopada wysadził tory kolejowe na szlaku na Przemyśl. Przeprowadzał udane akcje likwidacyjne oraz akcje bojowe przeciwko UPA, m.in. w marcu 1944 r. w Chlebowicach, Świrskich, Czerepinie.

cc-Szewczyk-Cichociemny-z-Babic-272x400 Piotr Szewczyk - Cichociemny

E-book do pobrania ze strony dr Adama Cyry – cyra.wblogu.pl

Wiosną 1944 r. podczas spotkania konspiracyjnego we Lwowie, w restauracji  przy ul. Gródeckiej, legitymowany przez patrol niemieckiej żandarmerii polowej zastrzelił obu Niemców oraz uciekł z miejsca zdarzenia wraz z Tadeuszem Siekierą, uczestnikiem konspiracyjnego spotkania.

Awansowany do stopnia kapitana, ze starszeństwem od 11 listopada 1943 r. Podczas akcji Burza we Lwowie oraz walk o miasto (23 – 27 lipca 1944 r.) dowódca 1 kompanii saperów (ok. 300 żołnierzy). Walczył m.in. o zdobycie dworca kolejowego, komisariatów, więzienia przy ul. Łąckiego, miejsca zakwaterowania Wermahtu (szkoły Sienkiewicza), Politechniki Lwowskiej, poczty, Ossolineum, koscioła św. Magdaleny, kościoła uniwersyteckiego oraz cerkwi św. Jura.

Uniknął aresztowania przez NKWD, nie stawiając się na „odprawę” dla oficerów AK, zorganizowaną 31 lipca 1944 r., po której ok. 60 oficerów AK uwięziono, osadzono początkowo w więzieniu przy ul. Łączkiego, następnie zesłano w głąb ZSRR wraz z ponad 2 tys. innych aresztowanych Polaków.

2 sierpnia 1944 r. awansowany do stopnia majora, do września jako szef Kedywu we Lwowie.

Zwerbowany przez gen. bryg. Kazimierza Strzeleckiego (poprzednio szefa Oddziału IV Komendy Obszaru Lwów jako mjr Kazimierz Marszyński ps. Strzemię), wstąpił do LWP jako Piotr Skotnica. Zweryfikowany do stopnia podpułkownika, mianowany dowódcą batalionu oraz zastępcą dowódcy 7 Pułku 9 Dywizji Piechoty II Armii LWP, krótko także oficer ds. specjalnych przy gen. Karolu Świerczewskim.

Zagrożony aresztowaniem uciekł, od listopada ponownie we Lwowie. Nawiązał kontakt z Cichociemnym Antonim Chmielowskim ps. Wołk. Pod koniec listopada wyjechał do Tarnopola, następnie jako kurier organizacji NIE w drogę do Londynu.

 

Aleksander Szycht – „Czer” – legenda lwowskiego Kedywu [Piotr Szewczyk]
w: Polska Zbrojna Historia, 2018 nr 2, s. 102 – 109

 

Postrzelony w nogę oraz aresztowany przez Sowietów podczas przekraczania granicy z Rumunią, prawdopodobnie o rejonie stacji kolejowej Vadul – Siret. Osadzony w więzieniu, następnie w szpitalu w Czerniowcach, z gnijącą nogą i tyfusem. W marcu 1945 r. uciekł, wyskakując z okna na I piętrze, dotarł do Lwowa, zamieszkał przy ul. Zadwórzańskiej 49, ponownie nazwiązał kontakt z Cichociemnym Antonim Chmielowskim ps. Wołk. 

 

 

Po wojnie

NIE-ORGANIZACJA-300x300 Piotr Szewczyk - CichociemnyNadal w konspiracji, w kwietniu 1945 r. wyjechał do Krakowa, w maju do Warszawy, nawiązał kontakt z płk. Janem Gorazdowskim ps. Wolański z Komendy Głównej Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj (rozwiązanej 6 sierpnia), także z kpt. Emilią Malessą ps. Marcysia, podczas wojny szefem „Zagrody” (zagranicznej łączności kurierskiej KG ZWZ-AK), prywatnie żoną Cichociemnego mjr Jana Piwnika ps. Ponury.

Pod koniec lipca wyruszył przez Pragę, Pilzno, Norymbergę, Hannower, Paryż  jako kurier do Londynu. 3 września 1945 r. zameldował się w Oddziale VI (Specjalnym) Sztabu Naczelnego Wodza. Spotkał się m.in. z gen. Stanisławem Tatarem ps. Tabor oraz ppłk Marianem Utnikiem (szefem Oddziału VI). Odebrał instrukcje dla płk. Jana Rzepeckiego, od 2 września 1945 r. prezesa organizacji „Wolność i Niezawisłość” (likwidacji WiN oraz założenia 14 placówek wywiadowczych). 25 września wyruszył z Londynu, powrócił 15 października do  Warszawy, przekazał otrzymane instrukcje.

4 listopada 1945 r. aresztowany przez UB w Warszawie w lokalu przy ul. 3 Maja 5, przed planowanym spotkaniem z łączniczką Emilią Malessa ps. Marcysia. Przesłuchiwany oraz torturowany w ciężkim śledztwie przez szefa Departamentu Śledczego MBP Józefa Różańskiego (Goldberga), którego zirytował nieugiętą postawą. Na polecenie Różańskiego miał zostać otruty, ale funkcjonariusz UB Bronisław Szymański nie wykonał tego polecenia.

Oskarżony o to, że:  a)w okresie od lipca 1945 r. do dnia zatrzymania go, t.j. do 4 listopada 1945 r. (…) działając na szkodę Państwa, przewożąc jako łącznik Głównej Kwatery „WiN” klucz szyfrowy służący do rozszyfrowania poczty, a który to klucz umieszczony był w specjalnie do tego wykonanej papierośnicy, do VI specjalnego Oddziału „Naczelnego Wodza” w pocztę umieszczoną w pędzlu do golenia, którą wręczył szefowi sztabu „WiN” udzielił pomocy Głównej Komendzie „WiN” do przekazywania tajemnic wojskowych (…)” ,

b)  „(…) brał udział w związku mającym na celu obalenie demokratycznego ustroju Państwa Polskiego (…)”, c)  „(…) samowolnie opuścił szeregi Wojska Polskiego (…)”, d)  „(…) przechowywał bez zezwolenia broń palną, a to rewolwer typu ‚Bohmische Waffenfabrifk A.G. in Prag’ kal. 7,65 mm (…)”, e)  „(…) posługiwał się dokumentami wystawionymi na fałszywe nazwisko: Skotnica Piotr i Brzeg Biotr (…).

cc-Szewczyk-1987-300x318 Piotr Szewczyk - Cichociemny7 maja 1947 r., wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie, zatwierdzonym 25 czerwca 1947 r. przez Najwyższy Sąd Wojskowy, skazany na śmierć. Bezskuteczny apel o uwolnienie ujawnionych przez siebie osób, Emilia Malessa skierowała do Bolesława Bieruta. Mieszkańcy rodzinnych Babic zebrali ponad sto podpisów pod prośbą o ułaskawienie. Decyzją Bieruta z 2 lipca 1947 r. wyrok śmierci zamieniono na 15 lat więzienia, przy czym skazany dowiedział się o tym dopiero po kilku latach oczekiwania na śmierć…

Od 5 listopada 1945 r. więziony na Mokotowie, od 17 lutego 1952 r. osadzony w więzieniu we Wronkach. 2 lutego 1956 r. rozpoczął głodówkę protestacyjną. 4 maja 1956 r. prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej zdecydował o zastosowaniu amnestii z 27 kwietnia 1956 r., zwolniony z więzienia we Wronkach 8 maja 1956 r. w stanie skrajnego wyczerpania.

Od 1958 r. prowadził warsztat „Wyrób Okleiny i Galanterii Drzewnej” w Krościenku i Piasecznie, od 1985 r. pracował w tej samej branży u Zofii Wanarskiej w Warszawie przy ul. Stalowej 65. W styczniu 1986 r. przeszedł udar mózgu (wylew), następnie zamieszkał u siostry Zofii Zużałek w Babicach k. Oświęcimia. Inwigilowany przez SB.  Zmarł 28 stycznia 1988 r. w Oświęcimiu. pochowany na miejsowym cmantarzu parafialnym.

W 110 rocznicę urodzin, we wrześniu 2018 r. na wniosek Instytutu Pamięci Narodowej, Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie unieważnił wyrok byłego Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie z 7 maja 1947 roku.

 

 

Awanse
Policja Państwowa:
Wojsko Polskie, PSZ, AK:

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Jana, kolejarza (pomocnik maszynisty) oraz Katarzyny z domu Wilk.Miał brata Franciszka oraz siedem sióstr: Annę, Wiktorię, Marię, helenę, Zofię, Jadwigę i Bronisławę.

W 1958 r. zawarł związek małzeński z Danutą (ur. 1920 r.)  z domu Bednarską, handlowcem. Nie mieli dzieci.

 

 

Upamiętnienie
tablica-cc-Palac_Mostowskich-266x350 Piotr Szewczyk - Cichociemny

tablica – Pałac Mostowskich

cc-Szewczyk-tabliczka-300x178 Piotr Szewczyk - Cichociemny3 maja 1992 r. odsłonięto pamiątkową tabliczkę na Ścianie Pamięci – Pro Memoria dla zasłużonych absolwentów Liceum Ogólnokształcącego im. St. Konarskiego.

29 lutego 2000 r. Gimnazjum Gminne Nr 1 w Rajsku otrzymało imię majora Piotra Szewczyka.

 

tablica-puchacz-stare-lepki-295x350 Piotr Szewczyk - Cichociemny

tablica – Stare Łebki

Przy wejściu do Pałacu Mostowskich w Warszawie, siedziby Komendy Stołecznej Policji znajduje się tablica upamiętniająca oficerów i podoficerów Policji Państwowej – cichociemnych żołnierzy AK

 

29 września 2016 r. w rejonie zrzutu na placówkę odbiorczą „Puchacz”, w miejscowości Stare Łepki (gmina Olszanka, powiat Łosice) odsłonięto pomnik upamiętniający zrzut skoczków z ekipy nr XXI.

Jedna z ulic Oświęcimia otrzymała Jego imię.

 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Piotr Szewczyk - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Piotr Szewczyk - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Piotr Szewczyk - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Piotr Szewczyk - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Piotr Szewczyk - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Piotr Szewczyk - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Piotr Szewczyk - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Piotr Szewczyk - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 177–181. ISBN 83-902499-5-2.
  • Adam Cyra: Cichociemny z Babic. Major Piotr Szewczyk (1908-1988), Oświęcim 2000 r..
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii