Norbert Gołuński – Cichociemny

Norbert Gołuński – Cichociemny

ps.: „Bombram”, „Nord”, „Witold”

Witold Krajewski, vel Sylwester Jabłoński, vel Mieczysław Niedźwiecki, vel Zbigniew Raczyński

po wojnie tajny współpracownik SB, TW Jan

 

GAŁUŃSKI-Norbert-ppor-mar-woj-rez-223x300 Norbert Gołuński - Cichociemny

por. Norbert Gołuński
źródło: JW GROM

Ur. 22 września 1919 r. w Gdańsku, zm. 23 kwietnia 2000 r. – harcerz, kapitan żeglugi wielkiej, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, oficer wywiadu ofensywnego (morskiego) Armii Krajowej, cichociemny.

 

 

krzyz-harcerski-zhp-300x301 Norbert Gołuński - CichociemnyPolski Kaszub, obywatel Wolnego Miasta Gdańska. Uczył się w szkole powszechnej we Wrzeszczu, od 1930 r. w Gimnazjum Macierzy Szkolnej im. J. Piłsudskiego w Gdańsku. Od 1937 r.  w Państwowej Szkole Morskiej w Gdyni oraz w morskiej drużynie harcerskiej.

Od 1939 r. pływał na statkach „Robur VIII”, s/s „Zagłoba” oraz s/s „Lwów”.

 

 

II wojna światowa

W chwili wybuchu wojny przebywał na Morzu Północnym, po przybyciu do portu w Kopenhadze popłynął do Szkocji. Pływał w konwojach do Francji, wschodnich wybrzeży Wielkiej Brytanii, Londynu. Od jesieni 1940 r. pływał po Atlantyku, m.in. do Halifaxu, Nowego Jorku.  

W latach 1941 – 1942 r. podjął studia z nawigacji w szkole morskiej przy Uniwersytecie w Southampton, po ich ukończeniu uzyskał tytuł aspiranta żeglugi małej.

 

Halina Waszczuk-Bazylewska – Od WW-72 do „Liceum”
w: Niepodległość i Pamięć 1997 r., nr 4/1 (7) [1], s. 153-176

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Norbert Gołuński - Cichociemny

Zgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w wywiadzie morskim. Od 8 lipca 1942 r. do 23 marca 1943 r. uczestnik „Oficerskiego Kursu Doskonalącego Administracji Wojskowej” (polska szkoła wywiadu, zwana przez Cichociemnych „kursem gotowania na gazie”) w Glasgow.

cc-Golunski-kurs-cc-Kobus-300x228 Norbert Gołuński - Cichociemny

od lewej: Norbet Gołuński, Audley End

Od marca 1943 r. na praktyce w Centrali Wywiadu Morskiego (analizował meldunki agentów oraz fotografie lotnicze Gdańska).  Zaprzysiężony na rotę AK 22 kwietnia 1943 r. w Audley End. Awansowany na stopień podporucznika marynarki ze starszeństwem od 1 czerwca 1943 r.

Zrzucony do Polski w nocy z 16 na 17 września 1943 roku w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Neon 2” (dowódca operacji: F/O Antoni Freyer, ekipa skoczków nr: XXXI), z samolotu Halifax JN-911 „Z” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/S Henryk Bober, pilot – F/S Stanisław Kozłowski / nawigator – F/O Antoni Freyer / radiotelegrafista – Sgt. Andrzej Pawlitta / mechanik pokładowy – Sgt. Jan Prymus / strzelec – Sgt. Jan Wernikowski / despatcher – Sgt. Stanisław Gojdź).

Tempsford-300x222 Norbert Gołuński - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Start z lotniska Tempsford, zrzut na placówkę odbiorczą „Wieszak”, w okolicach miejscowości Mienia (14 km od Mińska Mazowieckiego).

Razem z nim skoczyli: ppor. Otton Wiszniewski ps. Topola oraz kpt. mar. Bogusław Żurawski ps. Mistral (podczas lądowania złamał kość śródstopia). Skoczkowie przerzucili 252 tys. dolarów w banknotach oraz 240 tys. marek na potrzeby AK.

Halifax-mk3-300x225 Norbert Gołuński - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucono także 6 zasobników i 1 paczkę. Zrzutu dokonano po trzecim nalocie nad celem, bo przy pierwszych dwóch placówka nie odpowiadała na nadawany sygnał. Samolot szczęśliwie powrócił do bazy po locie trwającym 13 godzin 20 minut.

Po skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie, mieszkał przy Al. Jerozolimskich oraz przy ul. Żurawiej.

Przydzielony jako inspektor sieci wywiadowczych (d/s morskich) ekspozytury „Lombard” (Referat Zachód) w Wydziale Wywiadu Ofensywnego „Stragan” Oddziału II (Informacyjno – Wywiadowczy) Komendy Głownej AK.

 

Maciej Żuczkowski – Wywiad Armii Krajowej
w: Pamięć.pl nr 4-5/2012, Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, s. 44 – 49

 

Stanisław Chojnowski – Operacje lotnicze – zrzuty cichociemnych
w Obwodzie „Mewa-Kamień” podczas drugiej wojny światowej
w: Rocznik Mińsko-Mazowiecki 2012, nr 20 s. 59-75

 

 

Powstanie Warszawskie

button-cc-pw__ Norbert Gołuński - Cichociemny

Po wybuchu Powstania Warszawskiego w składzie komendy podobwodu Śródmieście Południe jako oficer kontrwywiadu i bezpieczeństwa.

Po upadku powstania w niemieckiej niewoli, w obozch Lamsdorf, Gros-Born, od 12 stycznia 1945 r. w Sandbostel, następnie Lubeka.

2 maja 1945 r. uwolniony przez wojska angielskie.

 

Piotr Korczyński – Szczupak z Alfy  [Norbert Gołuński]
w: Polska Zbrojna, sierpień 2018, nr 8 (868), s. 114 – 117

 

dr Andrzej Suchcitz – Wywiad Armii Krajowej
źródło: Koło Byłych Żołnierzy Armii Krajowej – Oddział Londyn
www.polishresistance-ak.org

 

Po wojnie
Oddzial-VI-Londyn-300x253 Norbert Gołuński - Cichociemny

Oddział VI SNW, Londyn

11 maja 1945 r. zameldował się w Oddziale VI (Specjalnym) Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Ponownie wstąpił do PSZ, przez kilka tygodni w domu wypoczynkowym marynarki wojennej w Edynburgu. Od 14 czerwca 1945 r. młodszy oficer, następnie zastępca dowódcy oddziału zapasowego Obozu Marynarki Wojennej w Okehampton (zwanego ORP „Bałtyk”). W 1946 r. cenzor w armii amerykańskiej, m.in. we Frankfurcie, Kassel, Bremen.

Od 1 czerwca 1947 r. na ORP Bałtyk w celu repatriacji, od 26 lipca 1947 r. oficer pokładowy m/s „Batory”. Podjął pracę w „Gdynia – Ameryka Linie” (późniejsze Polskie Linie Oceaniczne), jako trzeci oficer na drobnicowcu „Morska Wola”, m/s „Pułaski”, m/s „Batory” oraz jako kapitan „Turni”.

W 1950 r. zwolniony z pracy w PLO jako „obcy klasowo”, podjął pracę w Przedsiębiorstwie Dezynfekcji, Dezynsekcji i Deraryzacji w Milanówku, m.in. jako wicedyrektor.

Od 1956 r. zwerbowany jako tajny współpracownik SB p.  Jan.

Od maja 1956 r.ponownie w PLO, pierwszy oficer na s/s „Puck”, „Ornak”, „Edward Dembowski”, następnie kapitan „Helu”. Od lipca 1980 r. na emeryturze.

Mieszkał w Sopocie, działał w kole Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, w Kręgu Harcerzy Wolnego Miasta Gdańska.

Zmarł 23 kwietnia 2000 r., pochowany na cmentarzu w Sopocie.

 

Andrzej Pepłoński – Współdziałanie Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza
z Secret Intelligence Service w okresie II wojny światowej
w: Słupskie Studia Historyczne 2003 r. nr 10, s. 149-165

 

 

Wkład polskiego wywiadu w 1945 r. ocenił oficer łącznikowy MI6 (1940-1946) Wilfred Dunderdale:
„Spośród 45 770 raportów wywiadowczych z okupowanej Europy, które dotarły w czasie wojny do aliantów,
22 047, czyli 48 procent pochodziło ze źródeł polskich (…)
Wynika z tego, że w ciągu ostatnich pięciu lat polscy agenci w Europie pracowali bez przerwy
i że dostarczyli oni, mimo wielkiego zagrożenia dla siebie i swoich rodzin,
wielką ilość materiału wszelkiego rodzaju i obejmującego wiele tematów.”
W wywiadzie AK pełniło służbę 37 Cichociemnych…

 

 

Awanse

 

 

Odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Sylwestra sekretarza Sądu Wolnego Miasta Gdańska oraz Łucji z domu Ceynowy. W 1947 r. w Niemczech zawarł związek małżeński z Łucją z domu Zych (ur. 1915 r.), ekonomistkę. Mieli syna Michała (ur. 1948 r.) absolwenta Politechniki Gdańskiej, dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych w Sandomierzu.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Norbert Gołuński - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Norbert Gołuński - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Norbert Gołuński - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Norbert Gołuński - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Norbert Gołuński - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Norbert Gołuński - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Norbert Gołuński - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Norbert Gołuński - Cichociemny

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 50–51. ISBN 8390249952.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Krzysztof A. Tochman – Rozpracowanie żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie przez komunistyczny aparat represji na wybranych przykładach cichociemnych  w: Politycznie obcy!, IPN Szczecin, 2016, s. 131 – 157 
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1984, s. 315. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 176.
  • Darek Szczecina: Cichociemni z Sopotu. Norbert Gołuński – z lilijką w życiorysie. 2012-09-16
  • Jan Kazimierz Sawicki, (red.): Kadry morskie Rzeczypospolitej. T. 5: Polska marynarka wojenna – dokumentacja organizacyjna i kadrowa oficerów, podoficerów i marynarzy (1918–1947). Gdynia: Polskie Towarzystwo Nautologiczne, 2011, s. 390. ISBN 9788393272204.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski