Michał Wilczewski – Cichociemny

Michał Wilczewski – Cichociemny

ps.: „Uszka”, „Seret”

Michał Wilczewski vel Michał Janik

 

37-1190-281x400 Michał Wilczewski - Cichociemny

kpt. Michał Wiczewski
źródło: NAC

ur. 4 listopada 1907 r. w Kurzelówce (woj. tarnopolskie, obecnie Ukraina), zm. 14 lutego 1945 r. we Lwowie (obecnie Ukraina) – nauczyciel, strzelec wyborowy, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej,  cichociemny.

 

 

Od 1917 do 1921 r. mieszkał z rodziną w Kamieńcu Podolskim, do 1919 r. uczył się w prywatnym gimnazjum męskim. Od 1923 r. w Czortkowie, uczył się w IV Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim. W 1928 r. zdał egzamin dojrzałości, z prawem do nauczania w szkołach powszechnych.

Od 1930 r. działał w Przysposobieniu Wojskowym oraz Związku Strzeleckim. Do 1939 r. mieszkał we wsi Cygany, uczył w szkołach powiatu borszczowskiego (woj. tarnopolskie), pracował na roli.

 Od 15 września 1929 r. do 23 czerwca 1930 r. w batalionie podchorążych rezerwy piechoty nr 6a w Rawie Ruskiej, praktyka jako dowódca drużyny w 54 Pułku Piechoty. Uczestniczył w ćwiczeniach rezerwy w 1931 r. 

Awansowany do stopnia podporucznika rezerwy piechoty, ze starszeństwem od 1 stycznia 1932 uczestnik ćwiczeń rezerwy r.1933 r., następnie jako dowódca plutonu, w 1935 r. oraz dowódca kompanii w 1936 r. Awansowany do stopnia porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1936 r.

 

 

II wojna światowa
skan0591-300x225 Michał Wilczewski - Cichociemny

wojskowe prawo jazdy, skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

Zmobilizowany 27 sierpnia 1939 r., przydzielony jako dowódca 2 kompanii 1 batalionu 54 Pułku Strzelców Kresowych 12 Dywizji Piechoty. Od 15 września podporządkowany 3 Pułkowi Strzelców Podhalańskich.

W kampanii wrześniowej w składzie Armii Odwodowej „Prusy”, do 21 września walczył w rejonie Rozwadowa i Tomaszowa Lubelskiego.

18 listopada przekroczył granicę z Węgrami, przchodząc przez Sywulę w paśmie górskim Gorgany, do 28 lutego 1940 r. na Węgrzech.

Przez Jugosławię i Włochy 2 marca dotarł do Francji, do 19 czerwca zastępca dowódcy 3 kompanii 7 Pułku Piechoty.

Od 21 czerwca w Wielkiej Brytanii, przydzielon jako zastępca dowódcy 7 kompanii 3 batalionu I Brygady Strzelców.

 

dokumenty kpt. cc. Michała Wilczewskiego
skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

 

 

Cichociemny
skan1250-284x400 Michał Wilczewski - Cichociemny

Protokół ws. depozytu, skan: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

button-zrzuty_200-150x150 Michał Wilczewski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od 4 marca 1943 r. przeniesiony do Oddziału Personalnego Sztabu Naczelnego Wodza. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, zaprzysiężony na rotę AK 4 marca 1943 r. w Audley End.

Zrzucony do Polski w nocy z 18 na 19 października 1943 roku w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Oxygen 8” (dowódca operacji: F/O Antoni Freyer, ekipa skoczków nr: XXXIII), z samolotu Halifax JD-362 „L” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/S Henryk Bober, pilot – F/S Stanisław Kozłowski / nawigator – F/O Antoni Freyer / radiotelegrafista – Sgt. Alfred Pawlitta / mechanik pokładowy – Sgt. Jan Prymus / strzelec – Sgt. Jan Wernikowski / despatcher – Sgt. Stanisław Gojdź).

DSCN0580 Michał Wilczewski - Cichociemny

Znak Spadochronowy kpt. Michała Wilczewskiego, foto: Fundacja dla Demokracji, źródło: JW GROM

Zrzut na placówkę odbiorczą „Obrus”, w okolicach miejscowości Nieborów, 14 km od Łowicza.

Razem z nim skoczyli: ppor. Włodzimierz Klocek ps. Garłuch oraz kurier ppor. Franciszek Młynarz ps. Biegacz.

Po skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie.

Halifax-mk3-300x225 Michał Wilczewski - Cichociemny

Handley Page Halifax

Od 1 grudnia 1943 r. przydzielony do Kedywu Obszaru Lwów AK, od 19 grudnia we Lwowie, mieszkał w willi Stanisława Krzaklewskiego ps. Ramzes (Kolonia Profesorska na Górnym Łyczakowie).

Od ok. 18 grudnia 1943 r. przydzielony jako szef Kedywu (dywersji) Okręgu AK Stanisławów. Awansowany na kapitana 15 stycznia, ze starszeństwem od 19 października 1943 r.

Organizował ośrodki Kedywu w podległych  inspektoratach m.in. w Stryju, Bitkowie, Stanisławowie, Kołomyi oraz  w rejonie szlaku kolejowego Stanisławów – Stryj. Zorganizował ok. 15 bojowych akcji dywersyjnych na szlakach kolejowych, w maju 1944 r. odebrał 4 zrzuty nateriałowe (broni i sprzętu) dla AK, na placówce odbiorczej „Katabela” w rejonie  miejscowości Korczunek Daszawski.

skan0661-300x201 Michał Wilczewski - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
źródło: JW GROM

Wiosną 1944 r. zorganizował skadrowane Zgrupowanie 11 Karpackiej Dywizji Piechoty AK w lasach w rejonie miejscowości Korczunek Daszawski k. Stryja. Od czerwca 1944 r. dowódca Oddziału Specjalnego Dywersyjno – Dyspozycyjnego 40 Pułku Piechoty AK. Od 24 czerwca 1944 r. przeprowadził przez tzw. „Czarny Las”, na trasie ok. 140 km śmiały rajd partyzancki z Korczunku Daszawskiego w rejon Maniawy, przez tereny opanowane przez UPA.

skan12522-300x188 Michał Wilczewski - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
źródło: JW GROM

W rejonie Maniawy w nocy doszło do starcia z oddziałem niemieckim, wskutek którego zginęło 8 Niemców, część z nich, jako strzelec wyborowy, zlikwidował osobiście.

Wobec zbliżających się oddziałów Armii Czerwonej rozwiązał oddział, broń i amunicję ukryto na plebanii w Nadwórnej ks. Tadeusza Łączuńskiego.

Po kilkunastu dniach wyruszył do Stanisławowa wraz ze Stanisławem Krzaklewskim ps. Ramzes. 27 lipca 1944 r.  „Ramzes” został aresztowany, po wkroczeniu Sowietów do miasta.

Dotarł do Lwowa, nawiązał konspiracyjne kontakty z AK oraz NIE, na początku grudnia 1944 r. wyjechał do Bitkowa, organizując pomoc dla 7 żołnierzy AK. 

14 lutego 1945 r., w mieszkaniu referentki WSK Janiny Tarnawskiej ps. Eleonora, we Lwowie przy ul. Jabłonowskich 4, przy próbie aresztowania przez NKWD popełnił samobójstwo (uczyniła to także „Eleonora”), rozgryzając kapsułkę z cyjankali. Funkcjonariuszy NKWD doprowadził do mieszkania konspiracyjnego nieostrożny Józef Kowalski ps. Bury, którego „na wabia” wypuszczono z „kotła”.

Nie jest znane miejsce Jego pochówku.

 

Jacek Janiec – Biogram cichociemnego Okręgu AK Stanisławów
kpt. piech. rez. Michał Wilczewski vel Michał Janik ps. Uszka, Seret
w: Wewnętrzny Biuletyn Informacyjny Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej
Środowisko Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego
grudzień 2015 nr 23, s. 38 – 42

 

 

Awanse
  • podporucznik – ze starszeństwem od 1 stycznia 1932 r.
  • porucznik – ze starszeństwem od 1 stycznia 1936 r.
  • kapitan – 15 stycznia 1944 r., ze starszeństwem od 19 października 1943 r.

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Ludwika posiadacza ziemskiego oraz Zofii z domu Wacowskiej. Rodziny nie założył.

 

 

Upamiętnienie

PL_Warsaw_st_Hyacinth_church_cichociemni_commemorative_plaque-229x300 Michał Wilczewski - Cichociemny

Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych Cichociemnych

CC-tablica-JW-GROM-204x300 Michał Wilczewski - Cichociemny

tablica upamiętniająca poległych Cichociemnych w Sali Tradycji JW GROM

 

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych spadochroniarzy, poległych za niepodległość Polski.

W Sali Tradycji Jednostki Wojskowej GROM znajduje się tablica upamiętniająca Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, którzy oddali życie za Ojczyznę.

 

 

 

 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Michał Wilczewski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Michał Wilczewski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Michał Wilczewski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Michał Wilczewski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Michał Wilczewski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Michał Wilczewski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęcony Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Michał Wilczewski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Michał Wilczewski - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 4. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2011, s. 229–231. ISBN 978-83-933857-0-6.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 433. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 179-180.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii