Jerzy Kowalski – Cichociemny

Jerzy Kowalski – Cichociemny

ps.: „Baba”, „Dobnia”, „Alfa”

vel Jerzy Sołtysik, vel Wiesław Skorupa

 

KOWALSKI-Jerzy-por-sap-300x396 Jerzy Kowalski - Cichociemny

por. Jerzy Kowalski
źródło: JW GROM

ur. 10 listopada 1916 r. w Rudcu (obecnie Białoruś), zm. 27 stycznia 1989 r. w Kędzierzynie-Koźlu – oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, więzień NKWD, sowieckich łagrów, cichociemny

 

 

W związku z rewolucją bolszewicką  w Rosji uciekł wraz z rodziną, zamieszkał z rodzicami w Będzinie.

odznaka-instruktor-PW-II-stopnia-300x287 Jerzy Kowalski - Cichociemny

odznaka PW II stopnia

Uczył się w w I Państwowym Gimnazjum Męskim im. Bolesława Prusa w Sosnowcu, następnie w Gimnazjum Państwowym im. Waleriana Łukasińskiego w Dąbrowie Górniczej, w 1937 r. zdał egzamin dojrzałości.

Instruktor (odznaka PW II stopnia) Przysposobienia Wojskowego.

Od 21 września 1937 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Saperów w Modlinie, od 3 stycznia 1938 r. w Szkole Podchorążych Piechoty, od 29 lipca 1938 r. w Szkole Podchorążych Saperów w Warszawie, po jej ukończeniu 30 sierpnia 1939 r. awansowany na stopień podporucznika ze starszeństwem od 1 września 1939 r.

 

 

II wojna światowa
Odznaka_4_psap-300x287 Jerzy Kowalski - Cichociemny

Odznaka 4 PSap

W kampanii wrześniowej jako zastępca dowódcy plutonu saperów 4 Pułku Saperów w składzie Armii „Kraków”. Wraz z jednostką na szlaku bojowym Przemyśl – Sambor – Drohobycz – Dolina – Jezupol – Stanisławów.

21 września 1939 r. przekroczył granicę z Węgrami, internowany w obozach Lengeltoti, Nagykanizsa, Murakeresztur. 30 listopada 1939 r. uciekł, przez Zagrzeb (Jugosławia), Włochy dotarł do Francji. 6 grudnia 1939 r. wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem francuskim.

Do 15 stycznia 1940 r. w punkcie zbornym w Paryżu, następnie mianowany aspirantem, przydzielony jako instruktor do Szkoły Podchorążych Saperów w Angers, póxniej jako dowódca plutonu 3 batalionu saperów 3 Dywizji Piechoty.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

ms-Batory-300x102 Jerzy Kowalski - Cichociemny

m/s Batory

Po upadku Francji ewakuowany z St. Jean de Luz 21 czerwca 1940 r., statkiem m/s „Batory” dotarł 24 czerwca 1940 r. do Plymouth (Wielka Brytania). Od 1 lipca 1940 r. w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem brytyjskim.

Od 2 lipca 1940 r. przydzielony do oddziału saperów w Crawford, od 7 sierpnia do 1 Batalionu Saperów w rejonie Elgin. Od 10 października 1940 r. w 3 Brygadzie Kadrowej Strzelców, od 18 czerwca 1942 r. przydzielony do Ośrodka Szkoleniowego Saperów, od 29 września do 1 kompanii saperów., następnie na półrocznym stażu w jednostkach brytyjskich, później ponownie w Centrum Wyszkolenia Saperów.

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Jerzy Kowalski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od 30 stycznia 1943 r. w dyspozycji Oddziału Personalnego Sztabu Naczelnego Wodza. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, zaprzysiężony na rotę AK 31 stycznia 1943 r. w Audley End. Awansowany na stopień porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1943 r.

Halifax-mk3-300x225 Jerzy Kowalski - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do okupowanej Polski w nocy z 16 na 17 marca 1943 roku w sezonie operacyjnym „Intonacja”, w operacji lotniczej „Attic” (dowódca operacji: F/L Józef Gryglewicz, ekipa skoczków nr: XXVI), z samolotu Halifax DT-727 „K” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/S Tadeusz Żabicki, pilot – F/S Karol Twardawa / nawigator – F/L Józef Gryglewicz / radiotelegrafista – F/S Andrzej Reiss / mechanik pokładowy – Sgt. Stanisław Roehr / strzelec – Sgt. Stefan Miniakowski, F/S Romuald Małachowski).

Tempsford-300x222 Jerzy Kowalski - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Start z lotniska RAF Tempsford pod Londynem, zrzut na placówkę odbiorczą „Żaba”, w okolicach miejscowości Stachlew, 12 km od Łowicza.

Razem z nim skoczyli: Ezechiel Łoś ps. Ikwa oraz kurier ppor. Roman Litwin. Zrzucono także sześć zasobników oraz dwa bagażniki. Samolot szczęśliwie powrócił do bazy po locie trwającym 12 godzin 30 minut.

Po skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie. Po aklimatyzacji przydzielony do organizacji dywersyjnej Kedyw  Okręgu Lwów AK, jako zastępca kpt. Adama Brudkowskiego vel Andrzeja Kwiatkowskiego ps. Andrzej, Irena, dowódcy Kedywu Okręgu Lwów AK.

 

Edward M. Tomczak – Zrzuty lotnicze i ich odbiór
na terenie powiatu (obwodu ZWZ-AK) łowickiego (1941-1944)
w: Mazowieckie Studia Humanistyczne 2001, nr 7/2 s. 63-122

 

Uczestnik wielu akcji bojowych i dywersyjnych, m.in. latem 1943 r. uczestniczył wraz z Cichociemnym por.  Stanisławem Kolasińskim ps. Ulewa oraz kpt. Adamem Brudkowskim ps. Andrzej w akcji na magazyn materiałów wybuchowych na Czortkowskiej Skale. Wraz z Cichociemnym mjr Janem Lechem ps. Granit w pierwszych dniach grudnia 1943 r. uczestniczył w nieudanej akcji odbicia uwięzionych w Rawie Ruskiej. Podczas powrotu z tej akcji zatrzymany przez patrol żandarmerii na rogatkach Lwowa, uciekł, został ostrzelany, ranny.

Instruktor szkolenia dywersyjnego, organizator zakupów broni, transportu materiałów zrzutowych, autor planu przeprowadzenia akcji Burza na terenie Okręgu Lwów AK. Od 22 lipca 1944 r., podczas walk o Lwów oficer ds. zleceń specjalnych kpt. Adama Brudkowskiego ps. Andrzej, dowódcy zgrupowania Kedywu na Politechnice Lwowskiej, odwodu 5 Dywizji Piechoty AK „Dzieci Lwowskich” (szkoła św. Marii Magdaleny oraz kościół).

 

 

Po wojnie
represje-sowieckie-wobec-Polakow-300x213 Jerzy Kowalski - Cichociemny

Represje sowieckie wobec Polaków
źródło: pamiec.pl

Po aresztowaniach 31 lipca 1944 r. oficerów i żołnierzy AK przez NKWD nadal w konspiracji, działał w organizacji NIE jako Wiesław Skorupa. Od początku 1945 r. pracował jako magazynier w piekarni, mieszkał w Lwowie przy pl. św. Zofii.

miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Jerzy Kowalski - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

W związku z kradzieżą oleju w piekarni aresztowany 27 kwietnia 1945 r. pod zarzutem sabotażu, osadzony w więzieniu jako przestepca kryminalny. Rozpoznany przez agentkę NKWD Zofię Sienkiewiczową, byłą łączniczkę AK.

Skazany na dziesięt lat łagrów, zesłany do Workuty. Powrócił z zesłania do Polski  27 kwietnia 1955 r., zamieszkał u siostry, Anny Jałowieckiej.

Od 26 maja 1955 r. asystent projektanta, następnie p[rojektant, starszy projektant w Zakładach Azotowych w Kędzierzynie – Koźlu. W 1962 r. ukończył Technikum Mechaniczne dla Pracujących. Od 1 maja 1978 r. na emeryturze.

Zmarł 27 stycznia 1989 r. w Kedzierzynie – Koźlu, pochowany na miejscowym cmentarzu komunalnym „Kuźniczki”.

 

 

Awanse

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Jana oraz Emili z domu Januszewicz. W 1945 r. zawarł związek małżeński z Anną z domu Ryszkiewicz (1910–1989), łączniczką AK ps. „Kama”, aresztowaną podczas starań o Jego uwolnienie na pięć lat łagru w Workucie praz pięć lat zsyłki do Kraju Krasnojarskiego.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Jerzy Kowalski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Jerzy Kowalski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Jerzy Kowalski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Jerzy Kowalski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Jerzy Kowalski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Jerzy Kowalski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Jerzy Kowalski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Jerzy Kowalski - Cichociemny

 

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 2. Rzeszów: Wydawnictwo „Abres”, 1996, s. 82–83. ISBN 83-902499-5-2.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 344. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 152–153.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski