Jerzy Emir-Hassan – Cichociemny

Jerzy Emir-Hassan – Cichociemny

ps „Łepek 2”, „Turek 2”, „Żuk”

(właśc. Jerzy Jan Emersajłów) vel Piotr Kiławiec, vel Jerzy Wrzosek, vel Jerzy Zakrzewski

 

EMIR-HASSAN-Jerzy-mjr-piech-236x300 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemny

płk. Jerzy Emir – Hassan
źródło: JW GROM

Ur. 14 stycznia 1906 w Warszawie, zm. 27 maja 1998 w Opaczy – oficer Wojska Polskiego, Armii Polskiej gen. Andersa, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, represjonowany przez NKWD, UB,  pułkownik, cichociemny.

 

 

W latach 1915 – 1924 uczył się w Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie, w 1924 roku uzyskał maturę. Od jesieni 1924 roku do 1926 roku studiował na Wydziale Lekarskim UW, jako medyk brał udział w przewrocie majowym w patrolu przy ul. Czerniakowskiej.

W 1926 r. przerwał studia ze względów rodzinnych. Wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty. 15 sierpnia 1929 roku mianowany podporucznikiem, przydzielony do 32 Pułku Piechoty w Modlinie.

17 grudnia 1931 roku awansowany na porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1932 r. Przeniesiony do Szkoły Podchorążych Piechoty jako wykładowca broni chemicznej.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej dowódca 4 kompanii strzeleckiej 114 Pułku Piechoty. Ranny w bitwie pod Wyszkowem. Walczył w obronie Wołynia w Grupie „Kowel”.

16 listopada 1939 roku aresztowany w czasie próby przekroczenia granicy polsko-węgierskiej. 24 grudnia 1939 roku wywieziony do ZSRR. Do jesieni 1940 roku osadzony w więzieniu w Nikołajewie nad Morzem Czarnym, następnie zesłany do miejscowości Iwdiel, potem za rzekę Sowę do pracy w lesie.

Zwolniony po podpisaniu układu Sikorski-Majski. Od listopada 1941 roku w Armii Andersa jako komendant kursu unitarnego SPP, następnie instruktor i wykładowca w Centrum Wyszkolenia Armii. Od października 1943 roku we Włoszech.

 

Grzegorz Skrukwa – Armia Andersa – nadzieja dla Polaków w ZSRR
w: Zesłaniec, 2008, nr. 34, s. 29 – 40

 

Andrzej Wojtaszak – Armia Polska w ZSRR
w: Zesłaniec, 2007, nr 32, s. 89 – 106

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Jerzy Emir-Hassan - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Po przeszkoleniu ze specjalnością w dywersji zaprzysiężony 29 lutego 1944 roku, przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, jako instruktor taktyki działań dywersyjnych. Zaprzysiężony na rotę AK, awansowany na stopień majora 16 października 1944 r.

Brindisi_1-300x199 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemny

lotnisko w Brindisi (Włochy)

Zrzucony do Polski w nocy z 16 na 17 października 1944 roku  w sezonie operacyjnym „Odwet”, w operacji lotniczej „Poldek 1” (dowódca operacji: F/O Stanisław Kleybor, ekipa skoczków nr: LX), z samolotu Liberator KH-151 „S” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – W/O Henryk Jastrzębski, pilot – F/S Ludwik Skoczylas / nawigator – F/O Stanisław Kleybor / radiotelegrafista – P/O Zygmunt Nowicki / mechanik pokładowy – F/S Emil Szczerba / strzelec – F/O Józef Bednarski / despatcher – F/S Antoni Imielski).

Consolidated-B-24-Liberator-300x227 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemny

Consolidated B-24 Liberator

Start z lotniska Campo Casale nieopodal Brindisi (Włochy), zrzut na zapasową placówkę odbiorczą „Newa”, w okolicach miejscowości Tomawa, Żerechowa – Kolonia, 19 km od Piotrkowa Trybunalskiego.

Razem z nim skoczyli: ppłk. Leopold Krizar ps. Czeremosz, kpr. Aleksander Makagonow ps. Wschód, por. Bruno Nadolczak ps. Piast, ppor. Stefan Przybylik ps. Gruch, płk. Roman Rudkowski ps. Rudy. Podczas skoku wskutek nieotwarcia spadochronu, w okolicy miejscowości Dziebałtów (gmina Końskie) zginął Leopold Krizar ps. Czeremosz, został tam pochowany.

Skoczkowie przerzucili 528 tys. dolarów w banknotach oraz 7,2 tys. dolarów w złocie na potrzeby AK. Zrzucono także 12 zasobników oraz 4 paczki.

Po skoku przydzielony do Okręgu Łódź AK. Od listopada szef sztabu okręgu, także zastępca komendanta okręgu Michała Stempkowskiego.

 

Kazimierz Stępień – Cichociemni na Ziemi Piotrkowskiej
w: Biuletyn informacyjny AK nr 10 (198) październik 2006, s. 39 – 43

 

 

Po wojnie

W marcu 1945 roku aresztowany przez NKWD, w maju 1945 roku przekazany do Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi. 24 sierpnia 1945 roku skazany na 10 lat więzienia. We wrześniu 1945 roku osadzony w więzieniu we Wronkach.

Zwolniony 30 października 1945 roku wskutek amnestii, zamieszkał w Warszawie. Prześladowany przez UB, wzywany na przesłuchania, inwigilowany. Z tego powodu bez pracy do 1954 roku.

Od stycznia 1946 roku do czerwca 1949 roku współwłaściciel sklepu bławatnego „Józef Pawłowski i S-ka” w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej.  Od 1954 do 1959 roku referent i sekretarz Gromadzkiej Rady Narodowej w Opaczy. W latach 1959–1975 technolog w Spółdzielni Papierniczo-Poligraficznej „Zjednoczenie” w Warszawie. W sierpniu 1975 roku przeszedł na emeryturę.

Aktywnie działał społecznie, m.in. sekretarz i członek prezydium Rady Spółdzielni, prezes Kasy Wzajemnej Pomocy. W latach 1973-1975 przewodniczący komisji rewizyjnej Związku Poligrafów w tej Spółdzielni.

W latach 1978–1982 przewodniczącym zespołu historycznego Cichociemnych, działał w środowisku żołnierzy AK Okręgu Łódzkiego. Współzałożyciel Stowarzyszenia żołnierzy AK w 1989 roku. W 1993 roku mianowany podpułkownikiem.

 

Krzysztof A. Tochman – Rozpracowanie cichociemnych przez komunistyczny aparat represji
w: Biuletyn informacyjny AK nr 11 (295) listopad 2014, s. 60 – 72

 

 

Odznaczenia

 

Życie rodzinne

Syn Józefa Emersajłowa, handlowca, i Dominiki ze Stańczyków. Zawarł związek małżeński z Zofią Owsianko (ur. w 1903 roku), nauczycielką, łączniczką AK. Aresztowana przez NKWD w marcu 1945 roku, więziona w obozie NKWD w Rembertowie, potem CWK Rawicz, zwolniona w październiku 1945 roku.

Mieli wychowanka Grzegorza (ur. w 1959 r.).

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Jerzy Emir-Hassan - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Jerzy Emir-Hassan - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Jerzy Emir-Hassan - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Jerzy Emir-Hassan - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 3. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2002, s. 36–39. ISBN 8390249952.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Tadeusz Łaszczewski: Żołnierze i działacze konspiracji niepodległościowej – oraz skazani z powodów politycznych – więzieni w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach i Rawiczu i ZK Poznań 1945–1956, nazwiska A – F.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 308. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, 1984, s. 256.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski