Jerzy Emir-Hassan – Cichociemny

Jerzy Emir-Hassan – Cichociemny

ps „Łepek 2”, „Turek 2”, „Żuk”

(właśc. Jerzy Jan Emersajłów) vel Piotr Kiławiec, vel Jerzy Wrzosek, vel Jerzy Zakrzewski

 

EMIR-HASSAN-Jerzy-mjr-piech-236x300 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemny

płk. Jerzy Emir – Hassan
źródło: JW GROM

Ur. 14 stycznia 1906 w Warszawie, zm. 27 maja 1998 w Opaczy – oficer Wojska Polskiego, Armii Polskiej gen. Andersa, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, represjonowany przez NKWD, UB,  pułkownik, cichociemny.

 

 

W latach 1915 – 1924 uczył się w Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie, w 1924 roku uzyskał maturę. Od jesieni 1924 roku do 1926 roku studiował na Wydziale Lekarskim UW, jako medyk brał udział w przewrocie majowym w patrolu przy ul. Czerniakowskiej.

W 1926 r. przerwał studia ze względów rodzinnych. Wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty. 15 sierpnia 1929 roku mianowany podporucznikiem, przydzielony do 32 Pułku Piechoty w Modlinie.

17 grudnia 1931 roku awansowany na porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1932 r. Przeniesiony do Szkoły Podchorążych Piechoty jako wykładowca broni chemicznej.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej dowódca 4 kompanii strzeleckiej 114 Pułku Piechoty. Ranny w bitwie pod Wyszkowem. Walczył w obronie Wołynia w Grupie „Kowel”.

16 listopada 1939 roku aresztowany w czasie próby przekroczenia granicy polsko-węgierskiej. 24 grudnia 1939 roku wywieziony do ZSRR. Do jesieni 1940 roku osadzony w więzieniu w Nikołajewie nad Morzem Czarnym, następnie zesłany do miejscowości Iwdiel, potem za rzekę Sowę do pracy w lesie.

Zwolniony po podpisaniu układu Sikorski-Majski. Od listopada 1941 roku w Armii Andersa jako komendant kursu unitarnego SPP, następnie instruktor i wykładowca w Centrum Wyszkolenia Armii. Od października 1943 roku we Włoszech.

 

Grzegorz Skrukwa – Armia Andersa – nadzieja dla Polaków w ZSRR
w: Zesłaniec, 2008, nr. 34, s. 29 – 40

 

Andrzej Wojtaszak – Armia Polska w ZSRR
w: Zesłaniec, 2007, nr 32, s. 89 – 106

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Jerzy Emir-Hassan - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Po przeszkoleniu ze specjalnością w dywersji zaprzysiężony 29 lutego 1944 roku, przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza, jako instruktor taktyki działań dywersyjnych.

Consolidated-B-24-Liberator-300x227 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemny

Consolidated B-24 Liberator

Zrzucony do Polski w nocy z 16 na 17 października 1944 roku  w sezonie operacyjnym „Odwet”, w operacji lotniczej „Poldek 1” (dowódca operacji: F/O Stanisław Kleybor, ekipa skoczków nr: LX), z samolotu Liberator KH-151 „S” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – W/O Henryk Jastrzębski, pilot – F/S Ludwik Skoczylas / nawigator – F/O Stanisław Kleybor / radiotelegrafista – P/O Zygmunt Nowicki / mechanik pokładowy – F/S Emil Szczerba / strzelec – F/O Józef Bednarski / despatcher – F/S Antoni Imielski). Zrzut na zapasową placówkę odbiorczą „Newa”, w okolicach miejscowości Tomawa, Żerechowa – Kolonia, 19 km od Piotrkowa Trybunalskiego.

Razem z nim skoczyli: ppłk. Leopold Krizar ps. Czeremosz, kpr. Aleksander Makagonow ps. Wschód, por. Bruno Nadolczak ps. Piast, ppor. Stefan Przybylik ps. Gruch, płk. Roman Rudkowski ps. Rudy. Podczas skoku wskutek nieotwarcia spadochronu, w okolicy miejscowości Dziebałtów (gmina Końskie) zginął Leopold Krizar ps. Czeremosz, został tam pochowany.

Z dniem zrzutu mianowany majorem. Przydzielony do Okręgu Łódź AK. Od listopada szef sztabu okręgu, także zastępca komendanta okręgu Michała Stempkowskiego.

 

Kazimierz Stępień – Cichociemni na Ziemi Piotrkowskiej
w: Biuletyn informacyjny AK nr 10 (198) październik 2006, s. 39 – 43

 

 

Po wojnie

W marcu 1945 roku aresztowany przez NKWD, w maju 1945 roku przekazany do Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi. 24 sierpnia 1945 roku skazany na 10 lat więzienia. We wrześniu 1945 roku osadzony w więzieniu we Wronkach.

Zwolniony 30 października 1945 roku wskutek amnestii, zamieszkał w Warszawie. Prześladowany przez UB, wzywany na przesłuchania, inwigilowany. Z tego powodu bez pracy do 1954 roku.

Od stycznia 1946 roku do czerwca 1949 roku współwłaściciel sklepu bławatnego „Józef Pawłowski i S-ka” w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej.  Od 1954 do 1959 roku referent i sekretarz Gromadzkiej Rady Narodowej w Opaczy. W latach 1959–1975 technolog w Spółdzielni Papierniczo-Poligraficznej „Zjednoczenie” w Warszawie. W sierpniu 1975 roku przeszedł na emeryturę.

Aktywnie działał społecznie, m.in. sekretarz i członek prezydium Rady Spółdzielni, prezes Kasy Wzajemnej Pomocy. W latach 1973-1975 przewodniczący komisji rewizyjnej Związku Poligrafów w tej Spółdzielni.

W latach 1978–1982 przewodniczącym zespołu historycznego Cichociemnych, działał w środowisku żołnierzy AK Okręgu Łódzkiego. Współzałożyciel Stowarzyszenia żołnierzy AK w 1989 roku. W 1993 roku mianowany podpułkownikiem.

 

Krzysztof A. Tochman – Rozpracowanie cichociemnych przez komunistyczny aparat represji
w: Biuletyn informacyjny AK nr 11 (295) listopad 2014, s. 60 – 72

 

 

Odznaczenia

 

Życie rodzinne

Syn Józefa Emersajłowa, handlowca, i Dominiki ze Stańczyków. Zawarł związek małżeński z Zofią Owsianko (ur. w 1903 roku), nauczycielką, łączniczką AK. Aresztowana przez NKWD w marcu 1945 roku, więziona w obozie NKWD w Rembertowie, potem CWK Rawicz, zwolniona w październiku 1945 roku.

Mieli wychowanka Grzegorza (ur. w 1959 r.).

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Jerzy Emir-Hassan - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Jerzy Emir-Hassan - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Jerzy Emir-Hassan - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Jerzy Emir-Hassan - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Jerzy Emir-Hassan - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 3. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2002, s. 36–39. ISBN 8390249952.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Tadeusz Łaszczewski: Żołnierze i działacze konspiracji niepodległościowej – oraz skazani z powodów politycznych – więzieni w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach i Rawiczu i ZK Poznań 1945–1956, nazwiska A – F.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 308. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, 1984, s. 256.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii