Janusz Prądzyński – Cichociemny

Janusz Prądzyński – Cichociemny

ps.: „Janek”, „Janek Paschalski”, „Trzy”, „Dziewięć”

Janusz Witold Prądzyński vel Jan Bałdyga

 

37-1110-281x400 Janusz Prądzyński - Cichociemny

rtm. Janusz Prądzyński
źródło: NAC

ur. 29 listopada 1911 r. w Kaliszu, zm. 31 marca 1963 r. w Płocku – dziennikarz, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, oficer wywiadu ofensywnego Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego, cichociemny

 

 

Od 1921 r. uczył się  w Państwowym Gimnazjum im. T. Kościuszki w Kaliszu, w 1930 r. zdał egzamin dojrzałości.

W latach 1930 – 1931 r. dziennikarz w Centralnej Agencji Prasowej, w latach 1931 – 1934 r. uczestnik kursu Wyższej Szkoły Dziennikarskiej w Warszawie.

Od 19 września 1934 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w grudziądzu, po jej ukończeniu od 16 lipca 1935 r. na praktyce w szwadronie karabinów maszynowych 7 Pułku Strzelców Konnych, od 1 października w rezerwie.

Od 1936 r. dziennikarz w dzienniku „Gazeta Handlowa”, od 1938 r. sprawozdawca gospodarczy w „Kurierze Polskim”.

Awansowany na stopień podporucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1937 r.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej zmobilizowany 27 sierpnia 1939 r., początkowo w 3 Pułku Szwoleżerów om. płk. Jana Kozietulskiego w Suwałkach, od września dowódca plutonu karabinów maszynowych 101 Pułku Ułanow w Białymstoku.

21 września w niewoli sowieckiej, uciekł następnego dnia. 29 listopada przekroczył granicę ze Słowacją, aresztowany, od 30 listopada osadzony w Sabinowie. Następnie przez Węgry, Jugosławię i Włochy dotarł 7 stycznia do koszar Bessieres w Paryżu (Francja). Przydzielony do 24 Pułku Ułanów 10 Brygady Kawalerii Pancernej, od 1 maja oficer pocztowy w kwaterze dowódcy brygady.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Po upadku Francji ewakuowany do Wielkiej Brytanii, od lipca w szwadronie karabinów maszynowych 10 Pułku Strzelców Konnych 10 Brygady Kawalerii Pancernej.

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

Halina Waszczuk-Bazylewska – Od WW-72 do „Liceum”
w: Niepodległość i Pamięć 1997 r., nr 4/1 (7) [1], s. 153-176

 

 

Cichociemny
Halifax-mk3-300x225 Janusz Prądzyński - Cichociemny

Handley Page Halifax

button-zrzuty_200-150x150 Janusz Prądzyński - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Koledzy Cichociemni wspominają, że miał lęk wysokości, ale podczas kursu spadochronowego dzielnie go pokonywał. Przeszkolony ze specjalnością w wywiadzie, m.in. od 16 maja do 18 grudnia 1942 r. na „Kursie Doskonalącym Administracji Wojskowej” w Londynie (polska szkoła wywiadu, zwana przez Cichociemnych „kursem gotowania na gazie”), zaprzysiężony na rotę AK 29 grudnia 1942 r. w Oddziale VI (Specjalnym) Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie.

Zrzucony do okupowanej Polski w nocy z 13 na 14 marca 1943 r. w sezonie operacyjnym „Intonacja”, w operacji lotniczej „Tile” (dowódca operacji: F/O Karol Gębik, ekipa skoczków nr:  XXIV), z samolotu Halifax DT-725 „J” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/O Jan Miszewski, pilot – F/O Stanisław Machej / nawigator – F/O Karol Gębik, F/O Jerzy Polkowski / radiotelegrafista – F/S Janusz Antoniewicz / mechanik pokładowy – Sgr. March – RAF / strzelec – F/S Marian Koc / despatcher – F/S Kazimierz Pacut).

Tempsford-300x222 Janusz Prądzyński - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

skan1384-300x371 Janusz Prądzyński - Cichociemny

skan: Fundacja dla Demokracji
źródło: JW GROM

Start z lotniska RAF Tempsford, zrzut na placówkę odbiorczą „Olcha”, ok. 9 km od Kielc.

Razem z nim skoczyli: por. Oskar Farenholc ps. Sum, ppor. Jan Rostworowski ps. Mat, ppor. Edwin Scheller-Czarny ps. Fordon.

Skoczkowie przerzucili 616,5 tys. dolarów w banknotach oraz 547 tys. marek na potrzeby AK. Zrzucono także sześć zasobników oraz dwie paczki.

Po aklimatyzacji do realiów okupacyjnych w Warszawie, od kwietnia przydzielony do Oddziału II (wywiad) Komendy Głownej AK jako  inspektor sieci wywiadowczych ekspozytury „Lombard”.

Panzerfaust-300x213 Janusz Prądzyński - Cichociemny

Panzerfaust

Focke-Wulf_190A-3_JG_2-300x174 Janusz Prądzyński - Cichociemny

Focke-Wulf 190 A-3

Za pośrednictwem sieci wywiadowczej Stanisława Burkackiego kryptonim 098, w której pracowali agenci na Górnym Śląsku, w Lipsku, Berlinie, Kolonii, Dreźnie, Hamburgu, zdobył plany prototypów nowych niemieckich czołgów „Panther” („Pantera”), broni przeciwpancernej „Panzerfaust”.

Ponadto zlokalizował fabryki samolotów Focke-Wulfa w Bremie, Oschersleben, Cottbus, Malborku, Kraśniku, Bordeaux, umożliwiając bombardowanie ich przez lotnictwo alianckie (fabrykę w Malborku zbombardowano 9 października 1943 r.).

 

dr Andrzej Suchcitz – Wywiad Armii Krajowej
źródło: Koło Byłych Żołnierzy Armii Krajowej – Oddział Londyn
www.polishresistance-ak.org

 

Maciej Żuczkowski – Wywiad Armii Krajowej
w: Pamięć.pl nr 4-5/2012, Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, s. 44 – 49

 

 

Powstanie Warszawskie

button-cc-pw__ Janusz Prądzyński - Cichociemny

Panzer_V_Panther-300x183 Janusz Prądzyński - Cichociemny

Panzer V Panther

Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim, przydzielony do Oddziału II (wywiad) Komendy Głównej AK, jako adiutant dowódcy Zgrupowania „Golski”, dowodzonego przez mjr Stefana Golędzinowskiego.

Walczył w Środmieściu Południowym. Po kapitulacji Powstania wyszedł z Warszawy razem z ludnością cywilną.

Od października do stycznia 1945 r. nadal w Oddziale II Komendy Głownej AK. Awansowany na stopień rotmistrza 21 września 1944 r., 2 października odznaczony Krzyżem Walecznych.

 

Andrzej Pepłoński – Współdziałanie Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza
z Secret Intelligence Service w okresie II wojny światowej
w: Słupskie Studia Historyczne 2003 r. nr 10, s. 149-165

 

 

Po wojnie

od 3 października 1945 r. dziennikarz Polskiej Agencji Prasowej, od 1 maja 1955 r. redaktor dyżurny biuletynu „Wieś”, wydawanego przez redakcję Krajową PAP. Wstąpił do Stronnictwa Demokratycznego. Od 31 marca 1958 r. na rencie.  

Zmarł 31 marca 1963 r. w Płocku, pochowany na cmentarzu w Milanówku.

 

Krzysztof Adam Tochman – Uzupełnienia do „Cichociemnych” J. Tucholskiego
w: Zeszyty Historyczne nr 99, s. 207 – 211, Instytut Literacki, Paryż 1992 r.

 

Krzysztof A. Tochman – Rozpracowanie żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie
przez komunistyczny aparat represji na wybranych przykładach cichociemnych
w: Politycznie obcy!, IPN Szczecin, 2016, s. 131 – 157

 

 

Wkład polskiego wywiadu w 1945 r. ocenił oficer łącznikowy MI6 (1940-1946) Wilfred Dunderdale:
„Spośród 45 770 raportów wywiadowczych z okupowanej Europy, które dotarły w czasie wojny do aliantów,
22 047, czyli 48 procent pochodziło ze źródeł polskich (…)
Wynika z tego, że w ciągu ostatnich pięciu lat polscy agenci w Europie pracowali bez przerwy
i że dostarczyli oni, mimo wielkiego zagrożenia dla siebie i swoich rodzin,
wielką ilość materiału wszelkiego rodzaju i obejmującego wiele tematów.”
W wywiadzie AK pełniło służbę 37 Cichociemnych…

 

 

Awanse
  • podporucznik – ze starszeństwem od 1 stycznia 1937 r.
    skan13861-253x400 Janusz Prądzyński - Cichociemny

    skan: Fundacja dla Demokracji
    źródło: JW GROM

  • porucznik – ze starszeństwem od 13 marca 1943 r.
  • rotmistrz – 21 września 1944 r.

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Jana, doktora filozofii oraz Jadwigi z domu Skórzewskiej. Rodziny nie założył.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Janusz Prądzyński - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Janusz Prądzyński - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Janusz Prądzyński - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Janusz Prądzyński - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Janusz Prądzyński - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Janusz Prądzyński - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Janusz Prądzyński - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Janusz Prądzyński - Cichociemny

 

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 110–111. ISBN 83-902499-0-1.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 370. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 258.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski