Janusz Jarosz – Cichociemny

Janusz Jarosz – Cichociemny

ps.: „Szermierz”, „Floret”

Janusz Mieczysław Jarosz vel Jan Kania, vel Kazimierz Gradowski

 

37-983-279x400 Janusz Jarosz - Cichociemny

por. Janusz Jarosz
źródło: NAC

ur. 13 września 1916 r. w Zakopanem, zm. 20 listopada 1993 r. w Phoenix (Arizona, USA) – inżynier rolnik, szermierz, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, więzień obozów koncentracyjnych, cichociemny

 

 

Od 1923 r. uczył się w szkole powszechnej w Łodzi, od 1925 r. w Krakowie. Od 1929 r. w gimnazjum w Zakopanem, od 1931 r. w Krakowie. W 1933 r. zdał egzamin dojrzałości.

Podjął studia na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, w 1939 r. obronił dyplom inżyniera rolnika. Akademicki mistrz Polski w szermierce (floret). Pracował jako fryzjer, kierowca mechanik, szewc.

W latach 1931 – 1934 należał do Związku Strzeleckiego.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej nie zmobilizowany. Od 8 września ochotniczo jako kierowca kolumny sanitarnej Dowództwa Okręgu Korpusu X w Przemyślu. 18 września wraz z kolumną sanitarną w Jabłonicy przekroczył granicę z Węgrami, internowany.

24 listopada uciekł, 26 listopada przekroczył granicę w Modane (Francja). Wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, przydzielony do 4 Warszawskiego Pułku Strzelców Pieszych 2 Dywizji Strzelców Pieszych. Od 15 stycznia do 10 czerwca 1940 r. w Szkole Podchorążych Artylerii w Camp de Coëtquidan.

Po upadku Francji ewakuowany 23 czerwca do Wielkiej Brytanii, od 11 lipca 1940 r. przydzielony jako oficer baterii do 1 Pułku Artylerii Ciężkiej.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny
Halifax-mk3-300x225 Janusz Jarosz - Cichociemny

Handley Page Halifax

button-zrzuty_200-150x150 Janusz Jarosz - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od lipca 1942 r. w dyspozycji Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, zaprzysiężony na rotę AK 26 października 1942 r. w Audley End. Awansowany na stopień podporucznika 31 października 1942 r. ze starszeństwem od 1 grudnia 1942 r.

Zrzucony do okupowanej Polski w nocy z 14/15 marca 1943 roku w sezonie operacyjnym „Intonacja”, w operacji lotniczej „Step” (dowódca operacji: F/L Stanisław Król, ekipa skoczków nr: XXV), z samolotu Halifax DT-543 „G” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/S Józef Waszak, pilot – F/O Bolesław Koprowski / nawigator – F/O Czesław Wrzesień, F/L Stanisław Król / radiotelegrafista – Sgt. Stefan Gadomski / mechanik pokładowy – Sgt. Antoni Mentlak / strzelec – Sgt. Stanisław Turlej, Sgt. Jan Mironow).

Tempsford-300x222 Janusz Jarosz - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Start z lotniska Tempsford, zrzut na placówkę odbiorczą „Bat”, w okolicach miejscowości Książenice, 7 km. od Grodziska Mazowieckiego.

Razem z nim skoczyli: mjr dypl. Jan Górski ps. Chomik, ppor. Olgierd Stołyhwo ps. Stewa.

Po skoku początkowo w Podkowie Leśnej, następnie od 16 marca aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie. Po aklimatyzacji przydzielony do Okręgu Białystok AK.

skan-02-300x202 Janusz Jarosz - Cichociemny

rewers karty personalnej wystawionej przez wydział zatrudnienia więźniów w KL Auschwitz na nazwisko Kazimierz GRADOWSKI (właściwie Janusz JAROSZ), źródło: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

29 kwietnia 1943 r. aresztowany pod fałszywą tożsamością Kazimierz Gradowski, wraz z Cichociemnym Janem Hörlem ps. Frog oraz jego siostrą Zofią, przez Kriminalpolizei w Warszawie, na ul. 6 Sierpnia 4, pod zarzutem handlu bronią.

Osadzony w więzieniu w siedzibie gestapo na Al. Szucha oraz na Pawiaku, przesłuchiwany przez gestapo, w ciężkim śledztwie bity do nieprzytomności.

skan-01-300x201 Janusz Jarosz - Cichociemny

awers karty personalnej wystawionej przez wydział zatrudnienia więźniów w KL Auschwitz na nazwisko Kazimierz GRADOWSKI (właściwie Janusz JAROSZ), źródło: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau

24 sierpnia 1943 r. wywieziony transportem z Pawiaka do obozu koncentracyjnego Auschwitz Birkenau. Od 29 października 1944 r. w obozie koncentracyjnym w Oranienburgu.

Od 11 listopada 1944 r. w  obozie koncentracyjnym w Buchenwaldzie, pracował niewolniczo w podziemnej fabryce części samolotowych Junkers w Vansleben am See.

11 kwietnia 1945 r. ewakuowany w piszej kolumnie ok. 2 tys. więźniów, 13 kwietnia w rejonie Kothen uciekł wraz z Tadeuszem Wiszniewskim oraz Tadeuszem Kopalińskim. 16 kwietnia na ten teren wkroczyli zółnierze 1 Armii Amerykańskiej.

 

 

Po wojnie
Oddzial-VI-Londyn-300x253 Janusz Jarosz - Cichociemny

Oddział VI, Londyn

2 maja 1945 r. alianckim samolotem przetransportowany do Brukseli, dzięki pomocy attache wojskowego w Poselstwie Polskim skontaktował się z oficerem Secret Intelligence Service. Od 5 maja w Dover, 10 maja zameldował się w Oddziale VI (Specjalnym) Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie.

Od 11 sierpnia 1945 r. przydzielony do Centrum Wyszkolenia Artylerii. 11 czerwca 1946 r. awansowany na stopień porucznika, ze starszeństwem od 1 stycznia 1946 r. 

Pozostał na emigracji, początkowo w Wielkiej Brytanii, następnie w USA. Pracował jako mechanik, sprzedawca i przedstawiciel Volkswagena oraz Chevroleta na stan Arizona w Phoenix.

Po 1956 r. dwukrotnie odwiedził Polskę. Zmarł 20 listopada 1993 r. w Phoenix (USA)

 

 

Awanse
  • podporucznik – 31 października 1942 r., ze starszeństwem od 1 grudnia 1942 r.
  • porucznik – 11 czerwca 1946 r., ze starszeństwem od 1 stycznia 1946 r.

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Jana Jarosza (1877-1944), profesora nauk paleontologicznych Akademii Górniczej w Krakowie oraz Janiny z domu Haczewskiej. W 1947 r. zawarł związek małżeński z Ewą z domu Dworakowską (1917–1993), architektem. Mieli trzy córki: Margot zamężną Schrap, Ewę, Katrinę zamężną Franklin oraz syna Piotra.

Bratem jego ojca był Romuald Jarosz (1875-1937) prezydent Drohobycza, prezes Związku Uzdrowisk Polskich.

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Janusz Jarosz - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Janusz Jarosz - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Janusz Jarosz - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Janusz Jarosz - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Janusz Jarosz - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Janusz Jarosz - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Janusz Jarosz - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Janusz Jarosz - Cichociemny

 

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 4. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2011, s. 84–85. ISBN 978-83-933857-0-6.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 327. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 151.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii