Jan Walter – Cichociemny

Jan Walter – Cichociemny

ps.: „Cyrkiel”, „Ekierka”

Jan Wojciech Walter vel Jan Borzykowski

 

37-1189-283x400 Jan Walter - Cichociemny

kpt. Jan Walter
ze zbiorów NAC

Ur. 12 lipca 1904 r. w Kielcach, zm. 19 lipca 1976 r. w Warszawie – harcerz, inżynier, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, oficer wywiadu Armii Krajowej, więzień NKWD, sowieckich łagrów, cichociemny.

 

 

krzyz-harcerski-zhp-300x301 Jan Walter - CichociemnyOd 1911 r. do 1914 r. uczeń szkoły kolejowej w Kielcach, od 1915 r. Łukowskiej Szkoły Handlowej, od 1921 r. Państwowego Gimnazjum im. Hetmana S. Żółkiewskiego w Siedlcach, w 1923 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. W okresie szkolnym działał w Związku Harcerstwa Polskiego.

W 1920 r. walczył w obronie Kielc w wojnie polsko-bolszewickiej jako ochotnik w Pogotowiu Wojennym, przydzielony do 4 Pułku Piechoty Legionów.

Od 1923 r. studia na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej, obronił dyplom inżyniera w 1927 r.

Od lipca 1927 r. do 15 maja 1928 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Saperów Kolejowych w Legionowie, od 18 maja w 2 Pułku Saperów Kolejowych, 20 września 1928 r. przeniesiony do rezerwy. Mianowany podporucznikiem ze starszeństwem od 1 stycznia 1931 r.

Od 1928 r. kreślarz w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, od 1938 r. w Wydziale Komunikacyjno – Budowlanym Komisariatu Rządu w Warszawie. Awansowany do porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1936 r.

 

 

II wojna światowa

Zmobilizowany 31 sierpnia 1939 r., przydzielony jako instruktor szkolenia saperskiego dla dywersji pozafrontowej do Oddziału II Sztabu Głównego (Naczelnego Wodza). Przekroczył granicę polsko – rumuńską 18 września, internowany do 30 listopada w obozie Dragasani.

Wyruszył do Francji przez Jugosławię i Włochy, 5 grudnia wstąpił do polskich Sił Zbrojnych w Paryżu. Od 1 stycznia 1940 w Centrum Wyszkolenia Saperów w Wersalu. Od 17 marca w Samodzielnej Brygadzie Strzelców Podhalańskich. Uczestniczył w bitwie o Narwik (Norwegia) jako dowódca plutonu pionierów kompanii sztabowej 2 półbrygady.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

Po kapitulacji Francji od 1 lipca 1940 r. w Wielkiej Brytanii, przydzielony do 1 Batalionu Strzelców Podhalańskich 1 Brygady Strzelców. Od 12 lipca II adiutant dowódcy batalionu, od 22 maja 1942 r. do 17 kwietnia 1943 r. dowódca plutonu pionierów.

 

Halina Waszczuk-Bazylewska – Od WW-72 do „Liceum”
w: Niepodległość i Pamięć 1997 r., nr 4/1 (7) [1], s. 153-176

 

dr Andrzej Suchcitz – Wywiad Armii Krajowej
źródło: Koło Byłych Żołnierzy Armii Krajowej – Oddział Londyn
www.polishresistance-ak.org

 

 

Cichociemny
placowka-szczur-300x225 Jan Walter - Cichociemny

miejsce zrzutu – placówka „Szczur”

button-zrzuty_200-150x150 Jan Walter - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony na Oficerskim Kursie Doskonalącym Administracji Wojskowej (polska szkoła wywiadu, zwana przez Cichociemnych „kursem gotowania na gazie”).

Zaprzysiężony na rotę AK 15 grudnia 1943 r., przeniesiony do Włoch. Mianowany kapitanem ze starszeństwem od 5 maja 1944 r.

Zrzucony do Polski w nocy z 4 na 5 maja 1944 roku w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Weller 26” (dowódca operacji: S/L Józef Gryglewicz, ekipa skoczków nr: L), z samolotu Liberator BZ-965 „S” (1586 Eskadra PAF, załoga: pilot – F/L Zbigniew Szostak, pilot – P/O Jacek Błocki / nawigator – F/L Kazimierz  Wünsche, S/L Józef Gryglewicz / radiotelegrafista – F/S Józef Witek / mechanik pokładowy – Sgt. Stanisław Wileniec / strzelec – F/S Stanisław Malczyk / despatcher – F/S Stanisław Jarecki).

Consolidated-B-24-Liberator-300x227 Jan Walter - Cichociemny

Consolidated B-24 Liberator

Zrzut na placówkę odbiorczą „Szczur”, w okolicach miejscowości Wola Gałęzowska k. Bychawy, 31 km od Janowa Lubelskiego.

Razem z nim skoczyli: ppor. Andrzej Bogusławski-Prus, ps. Pancerz, ppor. Adam Dąbrowski, ps. Puti, ppor. Adam Krasiński, ps. Szczur, por. Alfred Whitehead, ps. Dolina 2, ppor. Józef Zając, ps. Kolanko.

Aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Lublinie, mieszkał przy ul. Weteranów 12. Od czerwca szef służb saperskich Oddziału III Komendy Okręgu Lublin AL.

 

Maciej Żuczkowski – Wywiad Armii Krajowej
w: Pamięć.pl nr 4-5/2012, Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, s. 44 – 49

 

Andrzej Pepłoński – Współdziałanie Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza
z Secret Intelligence Service w okresie II wojny światowej
w: Słupskie Studia Historyczne 2003 r. nr 10, s. 149-165

 

 

Po wojnie

Pozostał w konspiracji. Od 13 sierpnia 1944 r. jako inżynier w Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Lublinie, od października kierownik Działu Gospodarki Mieszkaniowej w Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego.

cc-Walter-Swierdlowsk-300x215 Jan Walter - Cichociemny

Lokalizacja Jekaterynburga, mapa Google

20 października 1944 r. przypadkowo aresztowany przez UB, osadzony na Zamku Lubelskim. Od 18 listopada w transporcie przez Brześć, Batanowicze do łagru Jodła (obłast nowogrodzka).  Od lipca 1946 r.  w łagrze w rejonie Swierdłowska (od 1991 r. Jekaterynburg). Wielokrotnie przesłuchiwany przez NKWD.

13 listopada 1947 r. powrócił do Polski, zamieszkał w Warszawie. Od 1948 r. inspektor nadzoru budowlanego Stołecznej Budowy Osiedli Robotniczych. Od 1950 r. zastępca dyrektora i nauczyciel przedmiotów zawodowych w Zasdadniczej Szkole Zawodowej dla Pracujących nr 2. Od 1961 r. do 1971 r. w Miejskim Przedsiębiorstwie Instalacyjnym.

W latach 1970-1974 prezes Zespołu Cichociemnych. Zmarł 19 lipca 1976 r. w Warszawie.

 

 

Awanse
  • podporucznik – ze starszeństwem od 1 stycznia 1931 r.
  • porucznik – ze starszeństwem od 1 stycznia 1936 r.
  • kapitan – ze starszeństwem od 5 maja 1944 r.

 

 

Odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Leonarda konduktora kolejowego oraz Wandy z domu Piotrowskiej. Zawarł związek małżeński z Marią Dołęga-Zakrzewską (1904–1990). Mieli dwoje dzieci: Wandę zamężną Laskowską, dziennikarkę (1932–1991) oraz Macieja (1938-2001). 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Jan Walter - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Jan Walter - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Jan Walter - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Jan Walter - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Jan Walter - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Jan Walter - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Jan Walter - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Jan Walter - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 137–138. ISBN 83-902499-0-1.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 429, ISBN 8321105378
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 219-220

 

Zobacz także biogram w Wikipedii