Franciszek Koprowski – Cichociemny

Franciszek Koprowski – Cichociemny

ps.: „Dąb”, „Konar”

vel Jan Zapolski

 

KOPROWSKI-Franciszek-mjr-kaw-300x375 Franciszek Koprowski - Cichociemny

mjr Franciszek Koprowski
źródło: JW GROM

ur. 11 października 1895 r. w Brzezinkach (powiat brodnicki), zm. 2 czerwca 1967 r. w Warszawie – uczestnik Powstania Wielkopolskiego,  wojny polsko-bolszewickiej, mistrz Polski, olimpijczyk w pięcioboju nowoczesnym, oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, komendant STS 38, oficer wywiadu Sztabu Głównego WP, oficer wywiadu ofensywnego Armii Krajowej, więzień gestapo, NKWD, sowieckich łagrów, cichociemny

 

 

Uczył się w szkole realnej w Brodnicy, po jej ukończeniu od 1911 r. w Szkole Ogrodniczej w Berlinie. W 1912 r. wyjechał do Baltimore (USA).

Od 1 października 1913 r. w armii niemieckiej, przydzielony do podoficerskiej szkoły jazdy w Toruniu.

Do kwietnia 1915 r. w składzie 176 Pułku Piechoty na froncie francuskim, od maja 1915 r. 1 Pułku Ułanów Bawarskich z Bambergu, 16 lipca 1915 r. ranny, odznaczony Krzyżem Żelaznym II kl., następnie wraz z pułkiem do 15 marca 1917 r. na froncie rosyjskim.

Po demobilizacji, od listopada 1918 r. w Brodnicy, zorganizował oddział powstańców wielkopolskich, wraz z nim jako kapral uczestniczył w walkach w rejonie Inowrocławia.

Od 9 stycznia do marca 1919 r. w szkole podoficerskiej w Warszawie, awansowany na stopień plutonowego, przydzielony do 2 batalionu 21 Pułku Piechoty w Warszawie. Awansowany na stopień sierżanta, od 5 sierpnia na froncie bolszewickim. Od października 1920 r. dowódca plutonu 3 szwadronu 211 Pułku Ułanów w Wilnie. Odznaczony Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) oraz Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej.

cc-Koprowski-znak-300x225 Franciszek Koprowski - Cichociemny

Znak Spadochronowy cc Franciszka Koprowskiego

Od marca 1921 r. w Gimnazjum im. J. Lelewela w Wilnie, w 1922 r. zdał egzamin dojrzałości. Od grudnia 1922 r. dowódca plutonu ciężkich karabinów maszynowych 10 Pułku Ułanów Litewskich, od stycznia 1923 r. na rocznym kursie dowódców szwadronów w Grudziądzu. Awansowany na stopień podporucznika w październiku 1924 r. Od listopada 1924 r. do września 1927 r. dowódca plutonu i szwadronu Szkoły Podoficerskiej 10 Pułku Ułanów w Białymstoku.  Awansowany na stopień porucznika 24 maja 1925 r.

Od 1926 do 1927 r.  w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego przy Uniwersytecie Poznańskim, następnie przydzielony jako kierownik WF do Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Doskonały jeździec, uprawiał zawodowo wioślarstwo, noks, pływanie, lekką atletykę, szermierkę oraz pieciobój nowoczesny.

 

Sukcesy sportowe
  • 1925 r. – reprezentant Wojska Polskiego na międzynarodowych zawodach w Czechosłowacji
  • 1926 r., 1927 r.  – III miejsce na Mistrzostwach Polski w pięcioboju nowoczesnym (dwukrotnie)
  • 1928 r. – wicemistrz Polski w pięcioboju nowoczesnym
  • 1928 r. – reprezentant Polski w pięcioboju nowoczesnym na IX Olimpiadzie w Amsterdamie
  • 1929 r. – wicemistrz Polski w pięcioboju nowoczesnym
  • 1930 r. – IV miejsce w pięcioboju nowoczesnym na międzynarodowych zawodach przedolimpijskich w Szwecji
  • 1931 r. – mistrzostwo armii (po raz trzeci) w pięcioboju nowoczesnym
  • 1936 r. – sędzia turnieju bokserskiego oraz zawodów pięcioboju nowoczesnego na XI Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie

 

Awansowany na stopień rotmistrza 19 marca 1935 r., oficer  wywiadu (Niemcy) ekspozytury nr 3 (Bydgoszcz) Oddziału II (wywiad) Sztabu Głównego Wojska Polskiego.

 

 

II wojna światowa

camp-Coetquidian-300x198 Franciszek Koprowski - CichociemnyW kampanii wrześniowej jako oficer wywiadu na placówce w Kopenhadze (studium armii niemieckiej).

Od listopada 1939 r. we Francji, dowódca batalionu administracyjnego Camp de Coëtquidan.

Po upadku Francji ewakuowany z St. Jean de Luz, dotarł do Wielkiej Brytanii. Od lipca 1940 r. dowódca 3 szwadronu 14 Pułku Ułanów 10 Brygady Kawalerii Pancernej.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Franciszek Koprowski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od stycznia 1941 r. uczestnik Oficerskiego Kursu Doskonalącego Administracji Wojskowej (kamuflaż polskiej szkoły wywiadu, zwanej przez Cichociemnych „kursem gotowania na gazie”) w Londynie.

Halifax-mk3-300x225 Franciszek Koprowski - Cichociemny

Handley Page Halifax

Instruktor na kursach dla Cichociemnych, pierwszy polski komendant kursu walki konspiracyjnej w Briggens STS 38). Zaprzysiężony na rotę AK 29 grudnia 1942 r., awansowany na stopień majora ze starszeństwem od 13 marca 1943 r.

Zrzucony do okupowanej Polski w nocy z 13 na 14 marca 1943 roku w sezonie operacyjnym „Intonacja”, w operacji lotniczej „Brick” (dowódca operacji: S/L Boxer A.H.C., ekipa skoczków nr: XXIV), z samolotu Halifax DT-627 „P” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – S/L Boxer A.H.C. / i in.).

cc-Koprowski-Franciszek-znak-cc-1-300x328 Franciszek Koprowski - Cichociemny

Znak Spadochronowy cc Franciszka Koprowskiego

Start z lotniska RAF Tempsford pod Londynem, zrzut na placówkę odbiorczą „Wół”, 14 km od miejscowości Końskie.

Tempsford-300x222 Franciszek Koprowski - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Razem z nim skoczyli: ppor. Longin Jurkiewicz ps. Mysz, ppor. Wojciech Lipiński ps. Lawina, ppor. Janusz Messing ps. Bekas. Skoczkowie przerzucili 543 tys. dolarów w banknotach oraz 126 tys. marek na potrzeby AK. Zrzucono także sześc zasobników i dwie paczki. Samolot szczęśliwie powrócił do bazy po locie trwającym 13 godzin 15 minut.

Po skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie. Od kwietnia 1943 r. przydzielony do Oddziału II Komendy Głownej AK jako kierownik ośrodka wywiadowczego (kryptonim „3CW” i „53KK”) Referat „Wschód”, Odcinek III w Wilnie. W zainteresowaniu ośrodka wywiadowczego „3CW” (po zmianie krypronimu „53KK”) pozostawały: Wileńszczyzna, Łotwa, Litwa i Białoruś.

8 listopada 1943 r. aresztowany przez gestapo, załamał się w śledztwie, 13 listopada uciekł.

 

Halina Waszczuk-Bazylewska – Od WW-72 do „Liceum”
w: Niepodległość i Pamięć 1997 r., nr 4/1 (7) [1], s. 153-176

 

dr Andrzej Suchcitz – Wywiad Armii Krajowej
źródło: Koło Byłych Żołnierzy Armii Krajowej – Oddział Londyn
www.polishresistance-ak.org

 

Od lutego 1944 r. na stażu partyzanckim w 3 Brygadzie por. Gracjana Fróga ps. Szczerbiec, od 19 marca 1944 r. dowódca 6 Brygady Dyspozycyjnej, dowodzonej dotąd przez Cichociemnego por. Adama Boryczkę ps. Tońko.

W maju 1944 r. wraz z Brygadą uczestnik operacji „Roma”, której celem było przerwanie na 48 godzin drogi odwrotu wycofujących się żołnierzy niemieckich.

miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Franciszek Koprowski - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

Wraz z brygadą uczestnik wielu walk, m.in. zdobycia Kiemieliszek (26 marca), Ostrowca Szumskiego (w nocy 31 marca/1 kwietnia), pod Wornianami (7 oraz 23 kwietnia), zdobycia Koleśnik (7 maja), pod Koniawą (8 maja).

represje-sowieckie-wobec-Polakow-300x213 Franciszek Koprowski - Cichociemny

Represje sowieckie wobec Polaków, źródło: pamiec.pl

Przeprowadził udaną zasadzkę na kolumnę niemiecko – litweską (21 maja), wraz z żołnierzami Brygady zdobył umocniony punkt niemieckiego oporu w Kaszetach (16 czerwca).

Po wyzwoleniu Wilna planowany na dowódcę brygady kawalerii.

 

17 lipca 1944 r. w Bogiszach aresztowany przez NKWD na tzw. „odprawie” dla oficerów AK. Więziony w Wilnie, zesłany do łagru w Morszańsku, następnie do Ostaszkowa.  Był tam polskim komendantem obozu.

 

 

Maciej Żuczkowski – Wywiad Armii Krajowej
w: Pamięć.pl nr 4-5/2012, Instytut Pamięci Narodowej Warszawa, s. 44 – 49

 

 

Po wojnie

Powrócił do Polski 27 lipca 1948 r. Od września 1948 r. nauczyciel WF w Państwowej Szkole Przemysłu Drzewnego w Cieplicach Śląskich, od 1950 r. trener szermierki w Wojskowym Klubie Sportowym „Legia” w Warszawie.

Od 1959 r. w Zerzniu (obecnie osiedle dzielnicy Wawer w Warszawie), prowadził kilkuhektarowe gospodarstwo rolne.

Działał społecznie jako koordynator Rady Głównej Związku Zawodowego Pracowników Kolejowych PRL, w Radzie Głównej Zrzeszania Sportowego „Kolejarz”.

Zmarł 2 czerwca 1967 r. w Zerzeniu (obecnie Warszawa).

 

Andrzej Pepłoński – Współdziałanie Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza
z Secret Intelligence Service w okresie II wojny światowej
w: Słupskie Studia Historyczne 2003 r. nr 10, s. 149-165

 

 

Wkład polskiego wywiadu w 1945 r. ocenił oficer łącznikowy MI6 (1940-1946) Wilfred Dunderdale:
„Spośród 45 770 raportów wywiadowczych z okupowanej Europy, które dotarły w czasie wojny do aliantów,
22 047, czyli 48 procent pochodziło ze źródeł polskich (…)
Wynika z tego, że w ciągu ostatnich pięciu lat polscy agenci w Europie pracowali bez przerwy
i że dostarczyli oni, mimo wielkiego zagrożenia dla siebie i swoich rodzin,
wielką ilość materiału wszelkiego rodzaju i obejmującego wiele tematów.”
W wywiadzie AK pełniło służbę 37 Cichociemnych…

 

 

Awanse

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Jana, rzemieślnika wiejskiego oraz Józefy z domu Rykaczewskiej. W 1931 r. zawarł związek małzeński z Anną z domu Kaub. Mieli córkę Krystynę (ur. 1932 r.) oraz syna Janusza (ur. 1934).

W 1950 r. zawarł związek małzeński z Jadwigą z domu Rudowską. Po jej śmierci w 1955 r., w 1958 r. zawarł związek małzeński z Haliną z domu Gołębiowską (ur. 1913 r.) secundo voto Błażyńską.

 

 

 


Spośród 316 Cichociemnych zrzuconych na spadochronie do okupowanej Polski
38 walczyło o niepodległość Polski w latach 1918 – 1921:

Leon Bazała (1918-1920) | Jacek Bętkowski (1920) | Jan Biały (1918-1920) | Romuald Bielski (1919-1920) | Adolf Gałacki (1918-1920) | Stanisław Gilowski (1918-1920) | Jan Górski (1919-1920) | Antoni Iglewski (1915-1920) | Kazimierz Iranek-Osmecki (1913, 1916, 1920) | Wacław Kobyliński (1918-1920) | Bolesław Kontrym (1917-1918) | Franciszek Koprowski (1919-1920) | Tadeusz Kossakowski (1909-1920) | Julian Kozłowski (1918-1919) | Henryk Krajewski (1918-1920) | Leopold Krizar (1918-1920) | Stanisław Krzymowski (1914-1920) | Adolf Łojkiewicz (1918-1920) | Narcyz Łopianowski (1918-1920) | Zygmunt Milewicz (1918-1920) | Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski (1913-1921) | Leopold Okulicki (1914-1920) | Mieczysław Pękala-Górski (1918-1920) | Edward Piotrowski (1918-1920) | Jan Różycki (1917-1920) | Roman Rudkowski (1914-1920) | Tadeusz Runge (1917-1920) | Józef Spychalski (1916-1920) | Tadeusz Starzyński (1920) | Tadeusz Stocki (1920) | Aleksander Stpiczyński (1917-1920) | Adam Szydłowski (1918-1920) | Wincenty Ściegienny (1918-1920) | Witold Uklański (1917-1921) | Józef Zabielski (1920) | Józef Zając (1920) | Wiktor Zarembiński (1920) | Bronisław Żelkowski (1920)

 

logo_pl_negatyw_czerowny-300x89 Franciszek Koprowski - Cichociemny

 

Projekt realizowany w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości oraz odbudowy polskiej państwowości


 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Franciszek Koprowski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Franciszek Koprowski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Franciszek Koprowski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Franciszek Koprowski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Franciszek Koprowski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Franciszek Koprowski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Franciszek Koprowski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Franciszek Koprowski - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. I. Oleśnica, Wydawnictwo „Abres”, ISBN 83-902499-0-1, s. 72 – 74
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 342.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski