Eugeniusz Kaszyński – Cichociemny

Eugeniusz Kaszyński – Cichociemny

ps.: „Nurt”, „Mur”, „Sęp”

Eugeniusz Gedymin Kaszyński vel Eugeniusz Tapecki

 

37-995-1-300x360 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemny

mjr Eugeniusz Kaszyński
źródło: NAC

Ur. 22 sierpnia 1909 r. w Łodzi, zm. 24 marca 1976 r. w Londynie – major piechoty Wojska Polskiego, oficer Armii Krajowej, zastępca dowódcy, następnie dowódca Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”, dowódca Oddziałów Partyzanckich 2 Pułku Piechoty Legionów AK, cichociemny.

 

 

Od 1928 r. uczeń II Państwowego Liceum i Gimnazjum im. I Prezydenta RP Gabriela Narutowicza w Łodzi, w 1931 r. zdał egzamin dojrzałości.

Do września 1932 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 2 w Biedrusku pod Poznaniem., po ukończeniu przydzielony do 31 pułku Strzelców Kaniowskich w Łodzi.  Mianowany do stopnia podporucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1935 r.

Od 1937 r.  członek Związku Strzeleckiego, instruktor Przysposobienia Wojskowego oraz WF.

W 1938 r. ukończył kurs dowódców kompanii w Różanie, od 1 kwietnia 1938 r. powołany do wojska jako oficer kontraktowy w 49 Pułku Piechoty Strzelców Huculskich 11 Dywizji Piechoty w Kołomyi, mianowany porucznikiem.

 

 

II wojna światowa
DSCN0961-300x294 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemny

foto: Fundacja dla Demokracji
źródło: JW GROM

Uczestnik kampanii wrześniowej 1939 r. jako żołnierz Batalionu Obrony Narodowej „Stryj” w Grupie Operacyjnej „Stryj” pod dowództwem gen. Stefana Dembińskiego.

19 września przekroczył granicę polsko – wegierską, następnie dotarł do Francji. Przydzielony jako dowódca plutonu do 8 pułku piechoty w 3 Dywizji Piechoty. W czerwcu 1940 r. walczył w kampanii francuskiej.

Po kapitulacji Francji ewakuowany do Wielkiej Brytanii. Przydzielony do komnpanii karabinów maszynowych 4 Brygady Kadrowej Strzelców.

Uczestnik kursu spadochronowego, następnie instruktor 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej pod dowództwem płk. Stanisława Sosabowskiego, w ośrodku spadochronowym w Ringway koło Manchesteru.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny
Halifax-mk3-300x225 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemny

Handley Page Halifax

button-zrzuty_200-150x150 Eugeniusz Kaszyński - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, 24 sierpnia 1942 r. zaprzysiężony na rotę Armii Krajowej. 

Zrzucony do Polski w nocy z 1 na 2 października 1942 roku w sezonie operacyjnym „Intonacja”, w operacji lotniczej „Chisel” (dowódca operacji: F/O Mariusz Wodzicki, ekipa skoczków nr: XV), z samolotu Halifax W-7776 „U” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – W/O Stanisław Kłosowski, pilot – W/O Franciszek Zaremba / nawigator – F/O Mariusz Wodzicki / radiotelegrafista – F/O Franciszek Pantkowski / mechanik pokładowy – Sgt. Czesław Kozłowski / strzelec – F/S Tadeusz Madejski / despatcher – Sgt. Zdzisław Nowiński).

Tempsford-300x222 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Start z lotniska RAF Tempsford, zrzutna placówkę odbiorczą „Rak”, w okolicach miejscowości Łupiny, 11 km od Siedlec.

cc-Kaszynski-podpis-300x143 Eugeniusz Kaszyński - CichociemnyRazem z nim skoczyli: por. Artur Linowski ps. Karp, ppor. Waldemar Szwiec ps. Robot, por. Adam Trybus ps. Gaj.

Skoczków podjął oddział Batalionów Chłopskich z rejonu Wiśniew, dowodzony przez Mariana Grzebisza ps.Wicher.

 

Grzegorz Rutkowski – Udział Batalionów Chłopskich
w odbiorze zrzutów lotniczych z Zachodu na terenie okupowanej Polski
w: „Zimowa Szkoła Historii Najnowszej 2012. Referaty„, IPN, Warszawa 2012, s. 15 – 25

 

2008-nurt-Kaszynski-500px-194x300 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemny

37-995-2-270x400 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemny

Eugeniusz Kaszyński, 1940 -1942 r., źródło: NAC

Do końca listopada aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie. Od 1 grudnia 1942 r. oficer techniczny i operacyjny Związku Odwetu oraz zastępca dowódcy Kedywu w Okręgu Radom – Kielce AK. Do kwietnia 1943 r. szkolił żołnierzy dywersji oraz nadzorował akcje na szlaku kolejowym Kielce – Częstochowa. Kwaterował w miejscowości Ostrów ok. 3,5 km od Michniowa, spotykał się tam m.in. z Cichociemnym Waldemarem Szwiecem ps. Robot.

Uczestniczył w wielu akcjach dywersyjnych, m.in. 26 lutego 1943 r. wraz z Cichociemnym Waldemarem Szwiecem ps. Robot oraz 12 żołnierzami, w akcji na drodze Skarżysko – Kielce, pod Baranowską Górą, zdobył 7 samochodów niemieckich  oraz kilkadziesiąt sztuk broni, amunicję, granaty, umundurowanie.

Od czerwca 1943 r., po objęciu dowództwa Kedywu Okręgu Radom – Kielce AK przez Cichociemnego Jana Piwnika ps. Ponury, mianowany jego zastępcą oraz komendantem Zgrupowania nr 1 w składzie Świętokrzyskich Zgrupowań AK. Dowódca oddziału o liczebności ok. 215 ludzi, składającego się z trzech plutonów, dowodzonych przez: ppor. Euzebiusza Domoradzkiego ps. „Grot”, chor. Tomasza Wagę ps. „Szort” oraz wachm. Tomasza Wójcika ps. „Tarzan”. Bazą wypadową Zgrupowania stała się tradycyjna baza partyzancka, ok. 35 ha trudnodostępnego terenu na wzniesieniu 326 w Puszczy Świętokrzyskiej – Wykus.

W skład Zgrupowań wchodziły:

  • Zgrupowanie nr 1 pod dowództwem Cichociemnego – por. Eugeniusza Kaszyńskiego ps. Nurt
  • Zgrupowanie nr 2 pod dowództwem Cichociemnego – por. Waldemara Szwieca ps. Robot
  • Zgrupowanie nr 3 pod dowództwem por. Stanisława Pałaca ps. Mariański

 

 

Wojciech Borzobohaty – Zgrupowanie Partyzanckie „Ponury” „Nurt”
w: Biuletyn informacyjny AK nr 08 (328) sierpień 2017, s. 21 – 31

 

W nocy z 2 na 3 lipca żołnierze Zgrupowania przeprowadzili akcję dywersyjną pomiędzy stacjami Suchedniów oraz Łączna na dwa niemieckie pociągi. 12 lipca, w odwecie za przeprowadzoną akcję Niemcy spacyfikowali wieś Michniów. W odpowiedzi partyzanci zatrzymali w pobliżu Michniowa pociąg osobowy na trasie Skarżysko – Kielce oraz zabili prawie wszystkich jadących nim Niemców. W odwecie, 13 lipca Niemcy jeszcze bardziej krwawo spacyfikowali Michniów – spalili wszystkie zabudowania oraz wymordowali aż 204 mieszkańców.

 

Waldemar Kowalski – Pacyfikacja Michniowa – symbol martyrologii wsi polskiej
w: Kombatant – biuletyn UdSKiOR, lipiec – sierpień 2018 r., nr 7-8 (331-332) s. 30 – 33

 

Uczestniczył wraz z oddziałem w walkach z Niemcami podczas obław na partyzantów 19 lipca oraz od 16 do 18 września w Lasach Siekierzyńskich. Z polecenia Komendy Okręgu, na rozkaz dowódcy Zgrupowań Jana Piwnika ps. „Ponury”, żołnierze Zgrupowania rozdzielili się. „Ponury” przeniósł się w Lasy Starachowickie, następnie w Lasy Osieczyńskie. „Robot” wraz z żołnierzami udał się w Koneckie, „Nurt” w Lasy Siekierzyńskie, „Mariański” w Góry Świętkorzyskie.

1988-ponury-nurt-300x273 Eugeniusz Kaszyński - CichociemnyPrzeniósł się z oddziałem w rejon Łysicy na koncentrację zgrupowań, następnie w lasy nadleśnictwa Samsonów. Od 4 października w Lasach Osieczyńskich i Siekierzyńskich w rejonie Suchedniowa.

Od 26 października ponownie na Wykusie, 28 uczestniczył w ciężkich walkach z Wermachtem i SS. Tego dnia Niemcy przeprowadzili kolejną obławę na partyzantów Zgrupowania, z udziałem ok. 30 tys. żołnierzy Wermachtu, SS i „własowców. Pozycje partyzanckie ostrzeliwała niemiecka artyleria, ponadto w obławie uczestniczyły trzy samoloty szturmowe i jeden zwiadowczy, krążąc na niskim pułapie, zrzucały wiązki granatów, bomby małego kalibru, ostrzeliwały partyzantów z broni pokładowej. Wskutek obławy poległo 27 partyzantów z oddziału por. Jana Kosińskiego ps. „Jacek” oraz 9 z oddziału Jana Piwnika ps. Ponury. Od 30 października, po rozformowaniu części pododdziałów, wraz z kadrowym oddziałem  w rejonie Gór Jeleniewskich, następnie Łysogór oraz Lasów Osieczyńskich.

 

2015-Rozkaz-Trzaskac_500px-245x350 Eugeniusz Kaszyński - CichociemnyPo tej klęsce wzmógł się konflikt z Komendą Okręgu AK, zarzucającą Janowi Piwnikowi narażanie ludności cywilnej na represje oraz skupienie się na dowodzeniu Zgrupowaniem i brak aktywności jako szef Kedywu Okręgu Radomsko – Kieleckiego. Od 2 stycznia 1944 r. dowódca Zgrupowań, po odwołaniu Jana Piwnika przez szefa Kedywu KG AK  płk Emila Fieldorfa ps. „Nil”.

Według późniejszych ustaleń, za dwukrotną pacyfikację Michniowa, obławy na partyzantów Zgrupowania, atak na młyn we Wsi Wielkiej, aresztowanie i śmierć Cichociemnego Jana Rogowskiego ps. Czarka, wykrycie fabryki stenów w Suchedniowie oraz inne akcje Niemców odpowiedzialny jest zdrajca w szeregach AK. Był nim łącznik Zgrupowania „Ponurego” z KG AK, uczestnik akcji w Pińsku, ppor. Jerzy Wojnowski ps. Motor, od 14 lutego 1943 r. współpracujący z gestapo pod pseudonimami „Mercedes”, „Garibaldi”. 28 stycznia  1944 r. na polecenie kontrwywiadu KG AK, na kwaterze w Milejowicach aresztował, przesłuchał i kazał rozstrzelać agenta gestapo Jerzego Wojnowskiego.

 

Marek Jedynak – Środowisko Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury” – „Nurt”
w: Biuletyn informacyjny AK nr 08 (328) sierpień 2017, s. 64 – 71

 

Pistolet_maszynowy_KIS-300x170 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemny

pistolet maszynowy „KIS”

Od lutego 1944 r. Zgrupowania przemianowano na Oddziały Partyzanckie 2 Pułku Piechoty Legionów AK. Podejmował zrzuty na wschód od Ostrowca, jego żołnierze montowali konspiracyjne pistolety maszynowe „KIS” , które produkowano w niemieckiej fabryce broni w Suchedniowie, uruchomili produkcję min przeciwczołgowych, przeprowadzali akcje likwidacyjne oraz zaopatrzeniowe.

Od lipca 1944 r. wraz z oddziałem uczestniczył w akcji „Burza”, m.in. w walkach nocnych z 26 na 27 sierpnia pod Dziebałtowem, z 13 na 14 września w rejonie Miedzierza. Od 16 do 23 sierpnia 1944 r. wraz z ok. 400 żołnierzami oddziału uczestniczył w marszu na pomoc walczącej Warszawie.

Od 30 września, po wykonaniu rozkazu komendanta okręgu o częściowej demobilizacji, dowódca skadrowanego 2 Pułku Piechoty Legionów AK w sile batalionu. 29 października  zatakowany przez silne oddziały niemieckie w lasach majątku Nieznanowice, w rejonie wsi Lipno oraz Przygradów. Brał udział w ciężkich bojach, m.in. pod Lipnem i Chotowem, walczył i wycofywał się aż do 21 listopada, kiedy wydał rozkaz rozformowania oddziału. Wraz z por. Stanisławem Pałacem ps. Mariański dotrwał do tzw. „wyzwolenia” przez Armię Czerwoną w Przyłęczku pod Jędrzejowem. Awansowany do stopnia majowa 18 stycznia 1945 r.,  ze starszeństwem od 1 stycznia 1945 r.

 

 

Po wojnie
Eugeniusz_Kaszyński_nagrobek-263x350 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemny

nagrobek przy kapliczce na Wykusie

Krótko działał w Delegaturze Sił Zbrojnych, następnie przez Czechy i Włochy dotarł 8 października do Wielkiej Brytanii.

Pozostał na emigracji, pracował fizycznie, zapadł na chorobę psychiczną, schizofrenię. Zmarł 24 marca 1976 r. w Londynie, szczątki sprowadzono do Polski w sierpniu 1993 r. oraz pochowane 11 czerwca 1994 r. przy kapliczce na Wykusie.

 

 

Upamiętnienie

12 listopada 2013 r. odsłonięto tablicę Jego pamięci w budynku jego dawnej szkoły (obecnie II LO im. prez. G. Narutowicza w Łodzi przy ul. Nowej 11/13).

 

 

Awanse
  • podporucznik – ze starszeństwem od 1 stycznia 1935 r.
  • porucznik – kwiecień 1938 r.
  • kapitan – 3 maja 1944 r.
  • major – 18 stycznia 1945 r., ze starszeństwem od 1 stycznia 1845 r.

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Józefa nauczyciela łaciny oraz Zofii z domu Borkowskiej. Nie założył rodziny.

 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Eugeniusz Kaszyński - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Eugeniusz Kaszyński - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Eugeniusz Kaszyński - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Eugeniusz Kaszyński - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Eugeniusz Kaszyński - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 3. OS Ostoja, Zwierzyniec – Rzeszów, 2002, s. 46-50. ISBN 83-910535-4-7.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny.

 

Zobacz także