Eugeniusz Chyliński – Cichociemny

Eugeniusz Chyliński – Cichociemny

ps. „Frez”, „Szkolnik”, „Walter”, „Witold”, „Gryz”

vel Eugeniusz Wojtczak, vel Eugeniusz Moraczewski, vel Antoni Taraszkiewicz

 

37-928-211x300 Eugeniusz Chyliński - Cichociemny

por. Eugeniusz Chyliński
źródło: NAC

Ur. 19 marca 1915 r. w Kozicach (powiat gostyniński), zm. 10 lutego 1990 r. w Raciborzu – księgowy, oficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, więzień NKWD, sowieckich łagrów, cichociemny.

 

 

Od 1922 r. uczył się w szkole powszechnej, następnie w gimnazjum w Gostyninie.

Od 1931 r. w Korpusie Kadetów nr 1 im. J. Piłsudskiego we Lwowie, w 1935 r. zdał egzamin dojrzałosci. Od 1 czerwca 1935 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Różanie nad Narwią.

W 1937 r. podjął studia matematyczne na Uniwerrsytecie Warszawskim, od drugiego ruku studiów w Państwowej Wyższej Szkole Budowy Maszyn w Warszawie.

Awansowany na stopień kaprala podchorążego ze starszeństwem od 7 sierpnia 1938 r.

 

 

II wojna światowa
Chylinski-Eugeniusz-02-300x382 Eugeniusz Chyliński - Cichociemny

świadectwo dojrzałości

W kampanii wrześniowej 1939 r. zmobilizowany. Od 5 września przydzielony do 5 batalionu 32 Pułku Piechoty 8 Dywizji Piechoty. Po włączeniu w skład 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej,  od 17 września 1939 r., jako dowódca plutonu  7 kompanii 3 batalionu tego pułku. Do 28 września 1939 r. w obronie Modlina.

Po kapitulacji Modlina w niewoli niemieckiej, do 7 października 1939 r. w obozie jenieckim w Działdowie. Po zwolnieniu wyruszył do Warszawy, następonie 8 grudnia 1939 r. w rejonie Cisnej przekroczył granicę z Węgrami, internowany w Garany, póxniej w Gyongyos.

19 lutego 1940 r. uciekł, przez Jugosławię, następnie greckim statkiem dotarł 4 kwietnia 1940 r. do Marsylii (Francja). W Coëtquidan wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem francuskim. Po upadku Francji przedostał się do jej nieokupowanej części, następnie w obozie pracy nr 803, pracował w kopalni w Abs.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

8 czerwca 1941 r. przekroczył granicę z Hiszpanią, następnie przez Portugalię i Gibraltar 15 październiku 1941 r. dotarł do Liverpoolu (Wielka Brytania). Wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodziue pod dowództwem brytyjskim, przydzielony do 1 plutonu rozpoznawczego 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka.

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Eugeniusz Chyliński - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Od 4 lipca 1942 r. przydzielony do Oddziału VI (Specjalnego) Sztabu Naczelnego Wodza. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, zaprzysiężony na rotę AK 31 stycznia 1943 r. w Audley End. Awansowany na stopień podporucznika ze starszeństwem od 1 grudnia 1942 r.

Halifax-mk3-300x225 Eugeniusz Chyliński - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do Polski w nocy z 24 na 25 marca 1943 r. w sezonie operacyjnym „Intonacja”, w operacji lotniczej „Cellar” (dowódca operacji: F/L Józef Gryglewicz, ekipa skoczków nr: XXVIII), z samolotu  Halifax DT-727 „K” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/S Karol Twardawa, pilot – F/S Tadeusz Żabicki / nawigator – F/L Józef Gryglewicz / mechanik pokładowy – Sgt. Stanisław Roehr / i in.).

Tempsford-300x222 Eugeniusz Chyliński - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Start z lotniska RAF Tempsford, zrzut na placówkę odbiorczą „Smok” w okolicach miejscowości Wola Wodyńska, Helenów, 23 km od Siedlec.

Razem z nim skoczyli: pchor. Zbigniew Twardy ps. Trzask oraz kurier kpr. Aleksander Olędzki ps. Rab. Był to drugi lot tej ekipy, w poprzednim (19/20 marca) zadanie nie mogło zostać wykonane. Skoczkowie przerzucili 486 tys. dolarów w banknotach na potrzeby AK. Zrzucono także sześć zasobników oraz dwie paczki. Samolot powrócił szczęśliwie do bazy po locie trwającym 14 godzin.

Skoczków podjął oddział Batalionów Chłopskich, dowodzony przez Błażeja Szostaka ps. Smukły. Po skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie.

 

Grzegorz Rutkowski – Udział Batalionów Chłopskich
w odbiorze zrzutów lotniczych z Zachodu na terenie okupowanej Polski
w: „Zimowa Szkoła Historii Najnowszej 2012. Referaty„, IPN, Warszawa 2012, s. 15 – 25

 

Chylinski-Eugeniusz-deklaracja-300x187 Eugeniusz Chyliński - CichociemnyOd września 1943 r. przydzielony do Kedywu Okręgu Wilno AK jako inspektor dywersji oraz instruktor na szkoleniach dywersyjnych w oddziałach dyspozycyjnych „Baza” i „Egzekutywa”. 

Chylinski-Eugeniusz-06-300x224 Eugeniusz Chyliński - Cichociemny

Legitymacja Znaku Spadochronowego Eugeniusza Chylińskiego

Uczestnik wielu bojowych akcji dywersyjnych i rozbrojeniowych, m.in. wysadzenia transportu k. Solecznik Wielkich na trasie kolejowej Wilno – Lida (4/5 grudnia 1943 roku);  nieudanej zasadzki koło Kiemieliszek 1 i 2 stycznia 1944 . 19 stycznia 1944 r. uczestniczył w nieudanej próbie wysadzenia transportu w rejonie Kieny na trasie kolejowej Wilno–Mińsk, 2 lutego w akcji wysadzenia transportu koło Koraciszek na trasie kolejowej Wilno–Kowno, 18 marca wysadzenia transportu kolejowego koło Kolonii Kolejowej na trasie Wilno–Mińsk; w nieudanej (ostrzał z karabinu maszynowego z bunkra) próbie wysadzenia transportu kolejowego na trasie do Święcian (26 marca 1944 roku).

Przypadkowo aresztowany przez policję litewską 19 kwietnia 1944 r. w Wilnie, po odnalezieniu skrytki z bronią w Jego mieszkaniu przekazany gestapo. Osadzony w więzieniu na Łukiszkach, ciężko przesłuchiwany. 

Po zasymulowanym ostrym zapaleniu wyrostka robaczkowego osadzony w szpitalnym więzieniu. 16 maja 1944 r. odbity przez patrol „Bazy” i „Egzekutywy” w brawurowej akcji podczas transportu z więzienia na Łukiszkach na operację do szpitala św. Jakuba 

Od 19 maja 1944 r. przydzielony jako instruktor dywersji do oddziału „Frycza” w Ciukiszkach, następnie jako instruktor dywersji na oficerskich kursach minersko – sabotażowych.

miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Eugeniusz Chyliński - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

Podczas operacji Ostra Brama jako dowódca kompanii (60-osobowego oddziału dywersyjno – minerskiego)  3 Zgrupowania mjr. Czesława Dębickiego ps. Jarema. 17 lipca 1944 r. wraz z odziałem uczestniczył w koncentracji w Doubianach, po napaści Sowietów w odwrocie do Puszczy Rudnickiej. 19 lipca 1944 r. wyruszył do Wilna, zamieszkał tam przy ul. Sosnowej 16/3 u Anny Jabłońskiej.

W grudniu 1944 r. przypadkowo aresztowany przez NKWD w „kotle”, w mieszkaniu w Wilnie przy ul. Teatralnej 2a/1 (p. Sikorskiej). Podczas śledztwa przyznał się do przynależności do AK, zesłany do obozu w Saratowie, następniue do łagru w Kutaisi (Gruzja). Po zachorowaniu na dystrofię zwolniony 1 kwietnia 1946 r.

 

 

Po wojnie
represje-sowieckie-wobec-Polakow-300x213 Eugeniusz Chyliński - Cichociemny

Represje sowieckie wobec Polaków, źródło: pamiec.pl

Powrócił do Wilna 15 kwietnia 1946 r., na leczeniu u dr. Zofii Wasilewskiej – Świdowej ps. „Kobalt”, „Gozdawa”, u której zamieszkał.

24 czerwca 1946 r. ponownie aresztowany przez NKWD wraz z Anną Oreszewską, podczas próby przekroczenia granicy z Polską,  osadzony w więzieniu przy ul. Ofiarnej. Oskarżony o działalność w organizacji „Auszra”, zajmującej się m.in. przerzutem Polaków do Polski centralnej. 

10 grudnia 1946 r. wraz z grupą 13 osób skazany przez Wojenny Trybunał MGB Litewskiej SRR w Wilnie na pięć lat łagrów. Od 1946 r. zesłany za Ural do łagru Obski ITŁ („Isprawitielno-Trudowyj Łagieriej”, obóz pracy poprawczej) do niewolniczej pracy w kopalni węgla kamiennego, następnie w „21 Łagiernoj Kołonny – 501 Stojki MWD” w posiółku Workut – Worm. Od 8 lipca 1948 r.  łagrze nr 3 w Incie (Minłag MWD), podczas nocy polarnej pracował przy budowie osiedla. Od połowy 1949 r. w Karagandzie, później jako traktorzysta w kołchozie Maszynotraktornaja Stancja w Kranojarskim Kraju nad Jenisejem.

Po zwolnieniu z zesłania, 27 czerwca 1957 r. przez Białą Podlaską powrócił do Polski. Do 30 czerwca 1958 r. leczył się z gruźlicy w sanatorium w Otwocku. Od 2 listopada 1958 r. do 31 stycznia 1970 r. leśniczy, kierownik biura, główny księgowy Nadleśnictwa Pelpin i Kadyny. Od sierpnia 1961 r. członek PZPR.

Pracował jako główny księgowy  Stacji Hodowli Roślin w Modzurowie. Od kwietnia 1980 r. na emeryturze.

Zmarł 10 lutego 1990 r. w Raciborzu, pochowany na miejscowym cmentarzu „Jeruzalem”.

 

 

Awanse

 

 

Odznaczenia
cichociemny-frez-220x300 Eugeniusz Chyliński - Cichociemny

okładka książki Andrzeja Tomczyka pt. Cichociemny „Frez” Eugeniusz Stanisław Chyliński 1915-1990

 

 

Upamiętnienie

1 września 2017 r. imię por. cc Eugeniusza Chylińskiego otrzymał Zakład Poprawczy i Schronisko dla Nieletnich w Raciborzu.

W 2018 r. wydawnictwo WAW Racibórz opublikowało książkę Andrzeja Tomczyka pt. Cichociemny „Frez” Eugeniusz Stanisław Chyliński 1915-1990 (ISBN 9788362608775).

 

 

Życie rodzinne

Syn Wawrzyńca, ławnika sądowego oraz Stanisławy z domu Wojtczak. W 1958 r. zawarł związek małżeński z Krystyną Jadwigą Krasnowolską z domu Góralewicz (1927–1975), pielęgniarką. Mieli pasierbicę Ewę zamężną Mikę oraz  synów: Przemysława (ur. 1959 r.), Jarosława (ur. 1961 r.) oraz córkę Barbarę (ur. 1966 r.).

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Eugeniusz Chyliński - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Eugeniusz Chyliński - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Eugeniusz Chyliński - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Eugeniusz Chyliński - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Eugeniusz Chyliński - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Eugeniusz Chyliński - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Eugeniusz Chyliński - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Eugeniusz Chyliński - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 3. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2002, s. 26–29. ISBN 8390249952.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 302. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 155–156.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski