Antoni Pospieszalski – Cichociemny

Antoni Pospieszalski – Cichociemny

ps.: „Rosomak”, „Łuk”, „Profesor”, „Trepka”

Antoni Nikodem Pospieszalski vel Edward Ewert vel Anthony Currie

 

37-1109-281x400 Antoni Pospieszalski - Cichociemny

mjr Antoni Pospieszalski
źródło: NAC

Ur. 10 listopada 1912 r. w Berlinie – Marienfelde, zm. 12 marca 2008 r w Londynie – eseista, filozof, nauczyciel, dziennikarz Sekcji Polskiej BBC, współpracownik paryskiej „Kultury”, świecki uczestnik Soboru Watykańskiego II, oficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, cichociemny.

 

 

Od 1919 r. w Polsce, zamieszkał wraz z rodziną w Poznaniu. W 1930 r. ukończył Gimnazjum im K. Marcinkowskiego, zdał egzamin dojrzałości. Do 1934 r. studiował polonistykę na Uniwersytecie Poznańskim. 20 listopada 1934 r. obronił pracę magisterską z filologii polskiej oraz otrzymał tytuł magistra filozofii.

Od 21 września 1934 r. w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie, od 30 marca do 1 października 1935 r. na dywizyjnym kursie podchorążych przy 57 Pułku Piechoty. Mianowany do stopnia podporucznika 1 stycznia 1937 r.

W latach 1935 – 1938 nauczyciel Gimnazjum Państwowego Klasycznego im. J. Wybickiego w Śremie, w latach 1938 – 1939 Gimnazjum im. I. Paderewskiego w Wolsztynie.

 

 

II wojna światowa

23 sierpnia 1939 r. zmobilizowany, przydzielony jako dowódca plutonu karabinów maszynowych 68 Pułku Piechoty 17 Dywizji Piechoty. Walczył na szlaku Psary Polskie k. Wrześni – Wólka – Strzałkowo – Ląd – Zagórów – Koło – Górki – Łęczyca – Góra Świętej Małgorzaty – Zgierz – Małachówka. 17 września ranny w bitwie nad Bzurą, od 21 września do 2 października w szpitalu w Kazuniu k. Modlina, następnie do 20 listopada w Legionowie oraz do 18 grudnia w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie. Po zwolnieniu ze szpitala zobowiązany do meldowania się dwa razy w miesiącu w niemieckiej komendanturze miasta.

15 stycznia 1940 r. wyruszył do Krakowa, 26 stycznia w okolicach Szczawnicy przekroczył granicę polsko – słowacką, 29 stycznia pod Koszycami granicę z Węgrami. Internowany w obozie Szob do 22 lutego 1940 r., przez Jugosławię i Grecję dotarł do Marsylii.

9 marca wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych we Francji. Ukończył kurs instruktorski w Vichy oraz broni ppancernej w Granville. Po klęsce Francji ewakuowany do Wielkiej Brytanii, dotarł do Liverpoolu 25 czerwca 1940 r. Przydzielony do IV Brygady Kadrowej Strzelców – 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Antoni Pospieszalski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji oraz łączności. Od 12 stycznia 1942 r. w dyspozycji Oddziału Personalnego Sztabu Naczelnego Wodza, zaprzysiężony na rotę AK. Awansowany do stopnia porucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1943 r., przydzielony jako instruktor m.in. radiotelegrafii w Audley End. Awansowany na stopień kapitana ze starszeństwem od 26 grudnia 1944 r.

Consolidated-B-24-Liberator-300x227 Antoni Pospieszalski - Cichociemny

Consolidated B-24 Liberator

Zrzucony do Kraju jako jedyny Polak w brytyjskiej ekipie (pod nazwiskiem swojej żony) jako Capt. Anthony Currie ps. Łuk, w ostatnim zrzucie w nocy z 26 na 27 grudnia 1944 r. w sezonie operacyjnym „Odwet”, w operacji lotniczej „Freston” (dowódca operacji: F/L Roman Chmiel, ekipa jako jedyna miała nazwę – taką samą jak nazwa operacji, a nie rzymski numer). Z samolotu Liberator KG-994 „R” (301 Dywizjon PAF, załoga: pilot – L/F Edmund Ladro, pilot – F/S Ludomił Rayski / nawigator – F/L Roman Chmiel / radiotelegrafista – W/O Kazimierz Szewczyk / mechanik pokładowy – Sgt. Henryk Zientek / strzelec – W/O Antoni Lewkonowicz / despatcher – W/O Stanisław Zieliński) zrzut na placówkę odbiorczą „Ogórek”, w okolicach miejscowości Bystrzanowice, Żarki, 31 km od stacji kolejowej Częstochowa.

Razem z nim skoczyli:  Col. Duane T. Hudson,  Maj. Peter R. C. Solly-Flood, Maj. Peter Kemp, Sgt. Donald Galbraith. Był to czwarty lot tej ekipy, w poprzednich (21/22 października, 18/19 listopada, 25/26 grudnia)  nie można było wykonać zadania.

Celem misji miało być nawiązanie kontaktu z dowództwem Armii Krajowej oraz „ułatwienie kontaktów z Armią Czerwoną”. Rzecz jasna, ten naiwny cel misji nie mógł zostać zrealizowany, Stalin miał inne plany wobec Polski.

 

Jarosław Durka – „Freston” – brytyjska misja wojskowa SOE w Polsce
w: Zeszyty Historyczne nr 161, s. 97 – 121, Instytut Literacki, Paryż 2007

 

Skoczków podjął oddział partyzancki dowodzony przez Stanisława Wencel ps. Twardy. Po kilkugodzinnym odpoczynku dotarli z Żarek ok. 40 km na północ w okolice Radomska. Tam przejął ich oddział AK Józefa Koteckiego ps. Warta. 1 stycznia 1945 r.  uczestniczyli w odparciu ataku niemieckigo oddziału pancernego na folwark Katarzyna, w walkach poległ jeden z żołnierzy plutonu.

3 stycznia 1945 r. wieczorem, w leśniczówce Zalesie uczestnicy misji spotkali się z dowódcą Armii Krajowej, Cichociemnym gen. Leopoldem Okulickim ps. Niedźwiadek. W spotkaniu uczestniczył także Cichociemny płk Roman Rudkowski.

 

Zbigniew Zieliński – Misja kryptonim „Freston” wylądowała pod Częstochową 26 grudnia 1944 roku
Czy wykonała zadanie?
w: Biuletyn informacyjny AK nr 12 (200) grudzień 2006, s. 31 – 36

 

17 stycznia, cztery dni po rosyjskiej ofensywie, płk Duane T. Hudson zwolnił z obowiązków ochrony oddział por. Warty. Wraz z ekipą pozostał por. Zaremba ps. Jerzy, pod fałszywą tożsamością kpt. Alana Morgana, odwołanego z misji tuż przed skokiem. Jego nazwisko zostało jednak przekazane Rosjanom w nocie dyplomatycznej, informującej o misji. Tego dnia cała ekipa oddała się do dyspozycji Rosjan.

Aresztowani przez NKWD, wywiezieni do Radomska, następnie Jędrzejowa, osadzeni w więzieniu w Częstochowie. Po kilku dniach przeniesieni do aresztu domowego przy ul. Waszyngtona. Od 16 lutego w transporcie do Moskwy, po przybyciu przejęci przez brytyjską placówkę dyplomatyczną. Po miesięcznym pobycie, wyruszyli przez Baku, Teheran, Karir, docierając 20 marca 1945 r. do Londynu.

 

 

Po wojnie

Od czerwca ponownie w PSZ, przydzielony do sekcji pomocy społecznej I Polskiego Korpusu. Od września 1946 r. do 3 maja 1948 r. w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia.

Pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii.  Nauczyciel gimnazjalny w Londynie, w latach 1945 – 1948 komendant wojskowego kursu gimnazjalnego PKPR dla przechodzących do cywila żołnierzy PSZ oraz ich rodzin. Kierownik oświaty pozaszkolnej w obozach dla Polaków National Admittance Board.

W latach 1952 – 1975 dziennikarz Sekcji Polskiej BBC, w swoim domu gościł działaczy opozycji antykomunistycznej, m.in. Aleksandra i Eugeniusza Smolarów, Antoniego Macierewicza, Ludwika Stommę, Leszka Kołakowskiego. Współpracownik paryskiej Kultury, współredaktor „Pamiętnika Literackiego”, publicysta wielu pism emigracyjnych oraz zagranicznych.

W latach 1962 – 1965 r. świecki uczestnik Soboru Watykańskiego II.

 

 

Awanse

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Mariana architekta oraz Anny Heleny z domu Meiners. W 1942 r. zawarł związek małżeński z Sheeną Elżbietą z domu Currie (1923-1976) geologiem. Mieli czworo dzieci: Helenr (ur. 1943 r.) M.Ed. Uniwersytetu w Aberdeen, po męzu Munroe, Krystynę (ur. 1944 r.) nauczycielke dzieci głuchoniemych, po mężu Richardson, Michała (ur. 1950 r.) M.A. Uniwersytetu od Manchester, nauczyciela historii, Marka (ur. 1954 r.) fotografa.

 

Andrzej Koraszewski – Przyjaźń wiary z niewiarą. O Antonim Pospieszalskim
publikacja ze strony portalu racjonalista.pl

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Antoni Pospieszalski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Antoni Pospieszalski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Antoni Pospieszalski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Antoni Pospieszalski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Antoni Pospieszalski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Antoni Pospieszalski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Antoni Pospieszalski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Antoni Pospieszalski - Cichociemny

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 4. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2011, s. 168–172. ISBN 978-83-933857-0-6.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski