Antoni Jastrzębski – Cichociemny

Antoni Jastrzębski – Cichociemny

ps.: „Ugór”, „Ława”

vel Antoni Pyłka

 

37-985-279x400 Antoni Jastrzębski - Cichociemny

por. Antoni Jastrzębski
źródło: NAC

ur. 15 marca 1915 r. w Sokolnikach (powiat tarnobrzeski), zm. w styczniu 1943 r. w Michniowie lub pod Lechowem – oficer Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, cichociemny

 

 

Od 1926 r. uczył się w Państwowym Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Złoczowie, w 1934 r. zdał egzamin dojrzałości. Mieszkał w Buczaczu.

Od 19 września 1934 r. uczestnik dywizyjnego kursu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 54 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych  w Tarnopolu 12 Dywizji Piechoty. Po jego ukończeniu przydzielony do 3 kompanii strzeleckiej 54 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych, 28 września 1935 r. przeniesiony do rezerwy. Awansowany na stopień podporucznika ze starszeństwem od 1 stycznia 1938 r.

Podjął pracę jako księgowy w Małopolskim Towarzystwie Rolniczym.

 

 

II wojna światowa

W kampanii wrześniowej zmobilizowany, przydzielony jako dowódca plutonu 54 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych do Ośrodka Zapasowego 12 Dywizji Piechoty (wg. K.A.Tochmana, 54 PP był w składzie 11 DP).

18 września przekroczył granicę z Węgrami, internowany w Győr. Od 17 maja 1940 r. we Francji, wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem francuskim, ukończył kurs przeciwpancerny w Granville.

 

Maciej Szczurowski – Geneza formowania Armii Polskiej we Francji 1939 – 1940
w: Piotrkowskie Zeszyty Historyczne, 2002, nr 4 s. 115 – 143

 

Po upadku Francji ewakuowany 22 czerwca 1940 r. z portu La Verdon, 25 czerwca 1940 r. dotarł do Liverpoolu (Wielka Brytania). Wsyąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie pod dowództwem brytyjskim, przydzielony do 9 Batalionu Kadrowego Strzelców 3 Brygady Kadrowej Strzelców, następnie do 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej.

 

Monika Bielak – Ewakuacja żołnierzy polskich z Francji do Wielkiej Brytanii
i Afryki Północnej w latach 1940-1941
w: IPN, Polska 1918-1989 – Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Antoni Jastrzębski - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w dywersji, zaprzysiężony na rotę AK 24 sierpnia 1942 r., awansowany na stopień porucznika ze starszeństwem od 3 października 1942 r.

Halifax-mk3-300x225 Antoni Jastrzębski - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do okupowanej Polski w nocy z 2 na 3 października 1942 roku w sezonie operacyjnym „Intonacja”, w operacji lotniczej „Lathe” (dowódca operacji: F/O Mieczysław Kuźnicki, ekipa skoczków nr: XVI), z samolotu Halifax W-7773 „S” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – F/O Julian Pieniążek, pilot – F/O Stanisław Pankiewicz / nawigator – F/O Mieczysław Kuźnicki / radiotelegrafista – F/S Alfred Kleniewski / mechanik pokładowy – Sgt. Jerzy Sołtysiak / strzelec – Sgt. Roman Wysocki, Sgt. Janusz Barcz).

Tempsford-300x222 Antoni Jastrzębski - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Start z lotniska Tempsford, zrzut na placówkę odbiorczą „Osa”, w okolicach miejscowości Mokobody, 15 km od Siedlec.

Razem z nim skoczyli: mjr. Tadeusz Stocki ps. Ćma, kpt. Władysław Szubiński ps. Dach. Samolot szczęśliwie powrócił do bazy po locie trwającym 11 godzin 55 minut.

Skoczków podjął oddział Batalionów Chłopskich, dowodzony przez Stanisława Ostasa ps. Osa.

Po skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie, po aklimatyzacji przydzielony do organizacji dywersyjnej Związek Odwetu, następnie Kedyw  Okręgu Kielce AK,  jako oficer dywersji Podobwodu Bodzentyn.

 

Grzegorz Rutkowski – Udział Batalionów Chłopskich
w odbiorze zrzutów lotniczych z Zachodu na terenie okupowanej Polski
w: „Zimowa Szkoła Historii Najnowszej 2012. Referaty„, IPN, Warszawa 2012, s. 15 – 25

 

Uczesnik bojowych akcji dywersyjnych, m.in. na szlaku kolejowym Skarżysko – Sandomierz.

Poległ w styczniu 1943 r. podczas akcji likwidacyjnej agenta gestapo w Michniowie lub pod Lechowem. Pośmiertnie odznaczony Virtuti Militari.

 

 

Awanse
  • podporucznik – ze starszeństwem od 1 stycznia 1938 r.
  • porucznik – ze starszeństwem od 3 października 1942 r.

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

Życie rodzinne

Syn Jana oraz Katarzyny z domu Kotulskiej. Rodziny nie założył.

 

 

Upamiętnienie

PL_Warsaw_st_Hyacinth_church_cichociemni_commemorative_plaque-229x300 Antoni Jastrzębski - Cichociemny

Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych Cichociemnych

CC-tablica-JW-GROM-204x300 Antoni Jastrzębski - Cichociemny

tablica upamiętniająca poległych Cichociemnych w Sali Tradycji JW GROM

 

W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych spadochroniarzy, poległych za niepodległość Polski.

W Sali Tradycji Jednostki Wojskowej GROM znajduje się tablica upamiętniająca Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej, którzy oddali życie za Ojczyznę.

 

 

 

 

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Antoni Jastrzębski - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Antoni Jastrzębski - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Antoni Jastrzębski - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Antoni Jastrzębski - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Antoni Jastrzębski - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Antoni Jastrzębski - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Antoni Jastrzębski - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Antoni Jastrzębski - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 1. Oleśnica: Firma „Kasperowicz – Meble”, 1994, s. 54–55. ISBN 83-902499-0-1.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 328. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 104.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski