Anatol Makarenko – Cichociemny

Anatol Makarenko – Cichociemny

ps.: „Tłok”, „Drut”, „Goździk”

vel Stanisław Duchnowski

 

37-1050-277x400 Anatol Makarenko - Cichociemny

mjr Anatol Makarenko
źródło: NAC

ur. 12 lutego 1919 r. w Sarnach (obecnie Ukraina), zm. 27 października 2004 r. w Szczecinie – żołnierz Armii Polskiej gen. Andersa, oficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego, łącznościowiec, cichociemny

 

 

Do 1939 r. uczył się w Gimnazjum Państwowym im. H. Sienkiewicza w Sarnach, następnie ukończył kursy Państwowej Szkoły Technicznej im. J. Piłsudskiego w Wilnie.

 

 

II wojna światowa
represje-sowieckie-wobec-Polakow-300x213 Anatol Makarenko - Cichociemny

Represje sowieckie wobec Polaków
źródło: pamiec.pl

18 kwietnia 1941 r. wcielony do Armii Czerwonej, przydzielony do kompanii robotniczej przy sowieckim pułku piechoty w Kotelniczu.

17 czerwca 1941 r. zesłany do przymusowej pracy w tzw. strojbacie – do 794 Samodzielnego Batalionu Budowlanego (Osobyj Stroitielny Batalion) w Swierdłowsku.

miejsca-zeslan-Polakow-300x172 Anatol Makarenko - Cichociemny

GUŁ-ag – mapa zesłań, pracy i straceń Polaków

13 lutego 1942 r. zwolniony po układzie Sikorski  Majski.

Wstąpił do Armii Polskiej gen. Andersa w Czok Pak (Kazachstan), przydzielony do 8 batalionu łączności 8 Dywizji Piechoty.

Po ewakuacji armii z ZSRR na Bliski Wschód, od 1 kwietnia 1942 r. pod dowództwem brytyjskim w Iraku, Iranie, Palestynie.

 

Grzegorz Skrukwa – Armia Andersa – nadzieja dla Polaków w ZSRR
w: Zesłaniec, 2008, nr. 34, s. 29 – 40

 

Andrzej Wojtaszak – Armia Polska w ZSRR
w: Zesłaniec, 2007, nr 32, s. 89 – 106

 

Od 15 maja do 5 października 1942 r. uczestnik kursu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 8 Dywizji Piechoty. Od 24 września 1942 r. w Wielkiej Brytanii, od 5 października 1942 r. do 17 kwietnia 1943 r. przydzielony do Sekcji Dyspozycyjnej Sztabu Naczelnego Wodza, skierowany do Szkoły Podchorążych Łączności. 21 lutego 1943 r. awansowany na starszego strzelca, warunkowo podchorąży.

 

Zbigniew S. Siemaszko – Ośrodek Cichociemnych Łącznościowców
Anstruther – Auchtertool – Polmont
maszynopis w zbiorach Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w Zegrzu

 

 

Cichociemny

button-zrzuty_200-150x150 Anatol Makarenko - CichociemnyZgłosił się do służby w Kraju. Przeszkolony ze specjalnością w łączności, zaprzysiężony na rotę AK 10 lipca 1943 r. w Audley End. Awansowany na stopień podporucznika (czsu wojny) ze starszeństwem od 14 września 1943 r.

Halifax-mk3-300x225 Anatol Makarenko - Cichociemny

Handley Page Halifax

Zrzucony do okupowanej Polski w nocy z 14 na 15 września 1943 roku w sezonie operacyjnym „Riposta”, w operacji lotniczej „Neon 8” (dowódca operacji: F/L Mieczysław Malinowski, ekipa skoczków nr: XXX), z samolotu Halifax JD-158 „W” (138 Dywizjon RAF, załoga: pilot – W/O Bronisław Hułas, pilot – F/O Mieczysław Rzewuski / nawigator – F/L Mieczysław Malinowski / radiotelegrafista – F/S Bolesław Woźniak / mechanik pokładowy – Sgt. Witold Ruciński / strzelec – F/S Stefan Miniakowski, W/O Józef Dubiel).

Tempsford-300x222 Anatol Makarenko - Cichociemny

Lotnisko RAF, Tempsford

Start z lotniska Tempsford, zrzut na placówkę odbiorczą „Czajnik”, w okolicach miejscowości Mokra Wieś, 8 km od Tłuszcza.

Razem z nim skoczyli: ppor. Stanisław Kujawiński ps. Wodnik, ppor. Józef Żakowicz ps. Tabu. Skoczkowie przerzucili 417 tys. dolarów w banknotach oraz 100 tys. marek na potrzeby AK. Zrzucono sześć zasobników oraz jedną paczkę. Cało lot trwał 12 godzin 20 minut.

Po  skoku aklimatyzacja do realiów okupacyjnych w Warszawie, mieszkał na Lesznie u p. Łubieńskiej. Od października 1943 r. przydzielony do Oddziału V (łączności) Komendy Obszaru Warszawskiego AK, następnie dowódca plutonu radio, instruktor szkoleń dla łącznościowców, współorganizator placówek radiołączności w Sochaczewie, Skierniewicach, Warce, Grójcu.

 

 

Powstanie Warszawskie

button-cc-pw__ Anatol Makarenko - Cichociemny

Uczestniczył w Powstaniu Warszawskim, początkowo jako ochotnik w oddziale NSZ kpt. Jana Jaroszka ps. Proboszcz, w składzie Zgrupowania „Chrobry II” w Śródmieściu. Uczestnik walk na ul. Żelaznej, Krochmalnej oraz w gettcie. Ranny w głowę, odznaczony Krzyżem Walecznych.

Następnie jako dowódca plutonu radio Komendy Obszaru Warszawskiego AK oraz dowódca radiostacji „Wanda 02”, nadającej przy ul. Wilczej 27 oraz Noakowskiego 20. Uruchomił radiostację „Wanda 13”. Walczył w Śródmieściu.

Po kapitulacji Powstania od 5 października 1944 r. w niewoli niemieckiej: Stalag 318 VIII F Lamsdorf, Oflag II D Gross – Born, Oflag X-B Sandbostel, Oflag X-c Lubeka. 2 maja 1945 r. wyzwolony przez zołnierzy 2 Armii Brytyjskiej.

 

Zbigniew S. Siemaszko – Łączność radiowa Sztabu N.W. w przededniu Powstania Warszawskiego
w: Instytut Literacki Paryż, 1964 r., Zeszyty Historyczne nr. 6, s. 64 – 116

 

Zbigniew S. Siemaszko – Cichociemni Łącznościowcy
maszynopis w zbiorach Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w Zegrzu

 

Mieczysław Wieliczko – Raport o „strojbatach”
w: Annales Uniwersitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F, Historia 63, 2008, s. 119-133

 

 

Po wojnie
Oddzial-VI-Londyn-300x253 Anatol Makarenko - Cichociemny

Oddział VI SNW, Londyn

11 maja 1945 r. zameldował się w Oddziale VI (Specjalnym) Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Ponownie wstąpił do PSZ, do 12 kwietnia 1946 r. przydzielony do Centrum Wyszkolenia Łączności 2 Korpusu Polskiego w Szkocji.

1 stycznia 1946 r. awansowany na stopień porucznika (czasu wojny). Od 13 kwietnia 1946 r. w 12 batalionie łączności 1 Korpusu Polskiego, od 9 lipca w jednostce łączności w Bad Orb (Niemcy).  Od 13 września 1947 r. w Wielkiej Brytanii, do 1 kwietnia 1948 r. przydzielony do jednostki 203 Polskiego Korpusu Przysposbienia i Rozmieszczenia.

Powrócił do Polski. Od 1 listopada 1948 r. do 15 maja 1951 r. w Rejonowym Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w Szczecinie, od 1 października 1951 r. kierownik oddziału produkcji w Wierzchowicach Cukrowni Bydgoskich w Inowrocławiu. Od kwietnia 1955 r. pełniący obowiązki dyrektora w Zjednoczeniu Maszyn Spożywczych w Warszawie.

Od 1 kwietnia 1958 r. kierownik działu Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Szczecinie, od 1 października 1963 r. dyrektor Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Szczecinie. Od marca 1979 r. specjalista ds. transportu i spedycji w Hortex oraz specjalista ds. kontroli i organizacji w Zakładzie Usług Komunalnych.

Zmarł 27 paćdziernika 2004 r. w Szczecinie, pochowany na miejscowym cmentarzu komunalnym.

 

 

Awanse

 

 

Ordery i odznaczenia

 

 

 

Życie rodzinne

Syn Teodora, maszynisty PKP oraz Wincentyny z domu Mongiałło. W 1944 r. zawarł związek małżeński z Jadwigą Kozakiewicz (1920–1976), łączniczką AK (przy radiostacji) ps. Stasia. Mieli syna Marka Mariana (ur. 1947 r.) oraz dwie córki: Hannę zamężną Niewiadomską (ur. 1948 r.) i Ewę (ur. 1951 r.).

W 1977 e. zawarł związek małżeński z z Teresą z domu Muszyńską (ur. 1940 r.). Mieli córkę Agnieszkę (ur. 1973 r.).

 

 

Upamiętnienie Cichociemnych

jw-grom-pomnik-cc-4-300x248 Anatol Makarenko - Cichociemnyjw-grom-pomnik-cc-3-300x238 Anatol Makarenko - CichociemnyW 1989 r. powstał film dokumentalny „Cichociemni” (scenariusz i reżyseria Marek Widarski).

15 maja 2005 odsłonięto na terenie jednostki specjalnej – Jednostki Wojskowej GROM w Warszawie pomnik poświęcony cichociemnym spadochroniarzom AK. Znaczna część ekspozycji Sali Tradycji jednostki GROM poświęcona jest Cichociemnym.

Od 4 sierpnia 1995 roku jednostka nosi nazwę – Jednostka Wojskowa GROM im. Cichociemnych Spadochroniarzy Armii Krajowej

W 2008 roku powstał film dokumentalny „My cichociemni. Głos żyjących” (scenariusz i reżyseria Paweł Kędzierski).

pomnik-cc-warszawa-761x642-300x253 Anatol Makarenko - Cichociemny

Pomnik CC w Warszawie

7 października 2013 roku w Warszawie przy ul. Matejki, naprzeciwko Sejmu R.P. odsłonięto Pomnik Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

cc-boening-300x199 Anatol Makarenko - CichociemnyW 2013 roku powstał film dokumentalny „Cichociemni. Wywalcz wolność lub zgiń” (scenariusz i reżyseria Dariusz Walusiak).

W 2016 roku Sejm R.P. ustanowił rok 2016 Rokiem Cichociemnych. NBP wyemitował srebrną kolekcjonerską monetę o nominale 10 zł upamiętniającą 75. rocznicę pierwszego zrzutu Cichociemnych.

cc-monety-300x157 Anatol Makarenko - Cichociemnycc-pomnik-powazki--300x213 Anatol Makarenko - CichociemnyW 2017 roku PLL LOT umieścił znak spadochronowy oraz podpis upamiętniający Cichociemnych na kadłubie Boeinga 787 (SP-LRG).

Cichociemni są patronem wielu szczepów, drużyn oraz organizacji harcerskich. Opublikowano wiele książek i artykułów o Cichociemnych.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie znajdują się groby kilku Cichociemnych oraz poświęconym Im pomnik „TOBIE OJCZYZNO”

sala-tradycji-grom Anatol Makarenko - Cichociemny

Sala Tradycji Jednostki Wojskowej GROM

button-publikacje_200-300x101 Anatol Makarenko - Cichociemny

 

 

Źródła:
  • informacje własne
  • Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 3. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2002, s. 69–71. ISBN 83-902499-5-2.
  • Kajetan Bieniecki: Lotnicze wsparcie Armii Krajowej, Arcana, Kraków 1994 r. ISBN 83-86225-10-6
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 363. ISBN 8321105378.
  • Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, s. 169.

 

Zobacz także biogram w Wikipedii

 

pl_PLPolski
en_GBEnglish (UK) pl_PLPolski